YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/11975
KARAR NO : 2023/525
KARAR TARİHİ : 23.01.2023
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/355 E., 2022/219 K.
DAVACILAR : … mirasçıları; 1- … 2- … vekilleri Avukat … 3- … 4- …
DAVALILAR : 1-…
vekili Avukat …
2- … vekili Avukat …
DAVA TARİHİ : 03.03.2014
KARAR : Kısmen Kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının 1994 yılından 2006 yılı sonuna kadar çalışmasına rağmen kuruma bildirilmeyen eksik hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.
Davacının 22.01.2022 tarihinde ölümü üzerine davaya mirasçıları devam etmişlerdir.
II. CEVAP
Davalılar davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince;
“Davacı … TC kimlik ve … S.S. numaralı …’ın,
Davalı işveren S.S. … Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifine ait … sicil sayılı işyerinde 01.10.1995-30.09.2006 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle toplam 3960 gün çalıştığı, 47 günlük çalışmasının kuruma bildirildiği, 3913 günlük çalışmasının bildirilmediğinin tespitine,
Daha fazla çalışma talebinin reddine” karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
İlk Derece Mahkemesi kararının davalılar vekilleri tarafından temyizi üzerine dairece;
“Mahkemece verilen önceki karar dairemizin 17.12.2018 tarihli ilamıyla “Sınırlı Sorumlu … Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifinin, dava tarihinden sonra 23.12.2014 tarihinde, tüm aktif ve pasifleriyle birlikte Sınırlı Sorumlu … Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifine devredilerek birleşme sonucu kapandığı anlaşılmaktadır. … HMK. m.124 gereğince devralan Sınırlı Sorumlu … Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifine usulüne uygun bir biçimde husumet yöneltilmesi gerekmektedir. … davacıya bu konuda mehil verilerek, devralan kooperatifin davaya iştiraki sağlanmalı, davalıya duruşma günü tebliğ edilip bu davalının göstereceği deliller de gözetilerek sonucuna göre karar verilmelidir” gerekçesiyle bozulmuş, bozma ilamına uyularak Sınırlı Sorumlu … Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifine tebligat yapılmış ve önceki kararın aynısı verilmiştir. Bozmaya uyulmasına rağmen bozma gereği yerine getirilmemiştir.
… Ticaret Sicil Müdürlüğünce gönderilen 09.10.2015 havale tarihli cevabi yazı ve eklerinde, S.S. … Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifinin, dava tarihinden sonra 23.12.2014 tarihinde, tüm aktif ve pasifleriyle birlikte S.S. … Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifine devredilerek birleşme sonucu kapandığı anlaşıldığından, kapanan kooperatifin ortaklarına husumet düşmeyeceği, işveren olarak sadece Sınırlı Sorumlu … Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifinin davada taraf olması gerektiği ve hükmün devralan/işveren olarak kooperatif yönünden kurulması gerektiği gözetilmeksizin yazılı şekilde tüm kooperatif ortaklarının dahili dava yoluyla davaya dahil edilip haklarında hüküm tesisi isabetsizdir” gerekçeleriyle karar bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen, yukarıda tarih ve sayısı yazılı davada;
“Davacı … TC kimlik ve … S.S. numaralı …’ın,
Davalı devralan/işveren S.S. … Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifine ait işyerinde 1.10.1995-30.9.2006 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle toplam 3960 gün çalıştığı, 47 günlük çalışmasının kuruma bildirildiği,
3913 günlük çalışmasının bildirilmediğinin tespitine,
Daha fazla çalışma talebinin reddine” karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Koop. vekili, hak düşürücü sürenin geçtiği, davacının bir dönem abisinin yanında çalıştığı, kooperatifte bir çalışmasının olmadığı, zaten değnekçiliğin TCK kapsamında suç sayılmakta olup tespit kararı verilemeyeceği, davanın kanıtlanamadığı eksik araştırma ve incelemeyle karar verildiği,
Davalı Kurum vekili, davacının hak sahibi olabilecek mirasçısı bulunmadığından hizmet tespitinde hukuki yararının bulunmadığı, eksik araştırma ve incelemeyle karar verildiği gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmişlerdir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin bulunup bulunmadığı noktasındadır.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun’un 79, 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı madde hükümleridir.
3. Değerlendirme
Dava, 506 sayılı Kanun’un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının göz önünde bulundurulacağı açıklanmış olup, anlaşılacağı üzere çalışmanın tespiti istemiyle hak arama yönünden bu maddeyle getirilen süre, doğrudan doğruya hakkın özünü etkileyen hak düşürücü niteliktedir ve dolması ile hakkın özü bir daha canlanmamak üzere ortadan kalkmaktadır. Buna göre; ilgili kişi hakkında işe giriş bildirgesi düzenlenmediği, düzenlenmesine karşın yasal hak düşürücü süre içerisinde Kuruma verilmediği, sigortalılık bildirimini içeren dönemsel sigorta primleri bordrosunun/aylık prim ve hizmet belgesinin hazırlanmadığı veya anılan süre içerisinde Kuruma teslim edilmediği, sigorta priminin Kuruma yatırılmadığı, çalışmanın varlığı yönünde Kurum görevlilerince herhangi bir saptamanın söz konusu olmadığı durumlarda, hizmetin varlığını ileri süren kişilerin hak düşürücü süre içerisinde yargı yoluna başvurması zorunludur. Söz konusu hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir. Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi ya da çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde; Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez.
Somut olayda, davacı adına 01.06.2004 – 01.07.2006 tarihleri arası … adlı işverenden bildiriminin olduğu, davalı kooperatiften ise 15.08.2006 – 30.09.2006 tarihleri arasında bildiriminin bulunduğu, … adlı işveren tarafından yapılan bildirim olmakla hizmet kesintiye uğradığından davanın 5 yıllık hak düşürücü geçtikten sonra 03.03.2014 tarihinde açıldığı anlaşılmakla; dava konusu tüm dönemin hak düşürücü süreye uğradığı gerekçesiyle reddi yerine yazılı şekilde kısmen kabulü isabetsizdir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
Peşin yatırılan temyiz giderinin ilgiliye iadesine,
23.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…