YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/12591
KARAR NO : 2023/10304
KARAR TARİHİ : 26.10.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2018/2701 E., 2021/118 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Diyarbakır 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/43 E., 2017/332 K.
Taraflar arasındaki, Kurum işleminin iptali ve alacak davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın asıl dava davalısı birleşen dava davacısı … vekili ve davalılardan … tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalılardan … tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
1.Davacı Kurum vekili, Kurum sigortalısı davalı-karşı davacı …’a 15.10.1992-20.04.1996 tarihleri arasında aylık ve SYZ toplamı olarak 242,29 TL ödendiğini, ancak adı geçenin 663.19 işyeri sicil numarasındaki Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü Etüt Proje Şefliği işyerinin 1976/3 üncü dönem bordrosuna gerçekte bu işyerinde hiçbir çalışması olmadığı halde sırf erken emekli olmak amacıyla sigorta başlangıç süresini geriye götürmek için sahtecilik yolu ile ilave edildiği anlaşıldığından emeklilik işlemlerinin iptal edildiğini, buna dair Kurum Müfettişliği 29.12.1995 tarihli ve 42 sayılı rapor ile isimleri sahtecilik yolu ile sonradan ilave edilen sigortalıların bu durumdan haberdar olduklarını, sigortalılık başlangıcını 8 yıl geriye götürmek amacıyla sahte hizmetleri bilerek kullandıklarının anlaşıldığından diğer davalıların ise sahtecilik yolu ile sigortalılara yardım ettiklerinden Diyarbakır Cumhuriyet Savcılığı 1996/2470 Hz. esasında soruşturma başlatıldığını, davalı …’ın 506/60 ıncı maddesi şartları taşımadığından yersiz ödenen 242,29 TL nin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.
2.Diyarbakır 1. İş Mahkemesinin 2009/750 E sayılı istirdat davasında; davacı Kurum vekili dava dilekçesinde; Kurum tarafından 2101745313 tahsis no ile davalı-karşı davacı …’a 15.10.1992-19.04.2009 tarihleri arasında ihtiyati tedbir kararı gereği yeniden aylık bağlandığını ve fuzülen 48.132,92 TL ödendiğini, davalı tarafından Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 2009/334 Esas sayılı menfi tespit davası açıldığını, davalı …’ın 506/60 ıncı maddesi şartları taşımadığından yersiz ödenen 48.132,92 TL’nin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
3.Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 2009/334 Esas sayılı hizmet tespiti ve işlem iptali davasında; davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 2101745313 tahsis numarası ile emekli olduğunu, daha sonra emekli işleminin iptal edilerek Mahkeme esasındaki istirdat davası açıldığını, davanın derdest olduğunu, Diyarbakır 2.Ağır Ceza Mahkemesi dosyasında davalı hakkında zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verildiğini, davalının açmış olduğu 1997/31 Esaslı davanın takip edilmediğinden işlemden kaldırıldığını ve tedbiren ödenen aylıkların yeniden kesildiğini, aylıkların kesilmesi üzerine tekrar borç çıkarıldığını, beyan edilmiştir.
II.CEVAP
1.Asıl davada davalı … cevap dilekçesinde; müfettiş raporunda belirtilen kanaatlerin yanlı ve yanlış olduğunu, aynı müfettişin 37 ve 5 sayılı raporunda geçen beyanların sübuta ermediğini, diğer davalıların hiçbirini tanımadığını, işbirliği yapmadığını, uydurma beyanlara istinaden kendi emekliliği iptal edildiği gibi başkalarının da 506/60 ıncı maddelerindeki şartlar haiz olmadıkları halde onların emekli olmalarına yardım ettiğinden bahisle açılan davaların yersiz olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Asıl davada davalı … cevap dilekçesinde; öncelikle hak düşürücü süre ve zamanaşımı nedeniyle davanın reddini, ilgili serviste memur olarak görev yaptığını, bordrolara sonradan ilavelerin yapılmasından bilgisinin bulunmadığını, sicilsiz tescillerde komisyon kararının bulunması gerektiğini, bu sebeple hakkında açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
3.Asıl davada davalı … cevap dilekçesinde; öncelikle hak düşürücü süre ve zamanaşımı nedeniyle davanın reddini, ilgili serviste memur olarak görev yaptığını, bordrolara sonradan ilavelerin yapılmasından bilgisinin bulunmadığını, sicilsiz tescillerde komisyon kararının bulunması gerektiğini, bu sebeple hakkında açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
4-Diyarbakır 1. İş Mahkemesinin 2009/750 E. sayılı davasında davalı … vekili cevap dilekçesinde; Karayolları 9. Bölge Müdürlüğünde çalışan müvekkilinin emekli olduğunu ve aylık bağlandığını, daha sonra emekli işleminin iptal edilerek istirdat davası açıldığını, davanın derdest olduğunu, Diyarbakır 2. Ağır Ceza Mahkemesi dosyasında davalı hakkında zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verildiğini, davalının açmış olduğu 1997/31 Esaslı davanın takip edilmediğinden işlemden kaldırıldığını ve tedbiren ödenen aylıkların yeniden kesildiğini, aylıkların kesilmesi üzerine tekrar borç çıkarıldığını, Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 2009/334 Esas sayısı ile menfi tespit davası açıldığını, beyan etmiştir.
5-Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 2009/334 Esas sayılı davasında davalı … vekili cevap dilekçesinde; husumet yokluğu ve zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesince Mahkemenin 2017/43 Esası ile Mahkemenin 2009/750 Esas sayılı istirdat davaları yönünden; davalı …’ a 15.10.1992-19.04.2009 tarihleri arasında 48.132,92 TL yersiz ödeme yapıldığı anlaşılmakla; davalıdan tahsili yönündeki talebin yerinde olduğu, Mahkemenin esasındaki diğer davalılar……., … ve …’ün, davalı …’ın 15.10.1992-20.04.1996 tarihleri arasında yersiz aldığı aylık ve SYZ toplamı olarak 242,29 TL sinden sahtecilik eylemine katkılarının bulunması dolayısıyla müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları anlaşıldığından davacı SGK tarafından açılan istirdat davasının kabulüne,
Diyarbakır 2.İş Mahkemesinin 2009/334 Esas sayılı işlem iptali-hizmet tespiti dosyası yönünden; davacının Karayolları 9. Bölge Müdürlüğüne ait Etüt Proje işyerinde 1966/3 üncü döneminde 48 gün fiili bir çalışması bulunmadığından hizmet tespiti ve emekli aylığı iptal işleminin iptali yönündeki davacı … talebinin yerinde olmadığından davanın reddine,
Diyarbakır İş Mahkemesinin 1997/31 Esas sayılı hizmet tespiti ve işlem iptali davası yönünden; Mahkemenin esasındaki 26.10.2006 tarihli celsede davalı-karşı davacı …’ın hazır bulunmaması dolayısıyla 1997/31 esasındaki davanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiş, ayrıca yasal süresi içerisinde yenileme talebinde bulunulmadığı anlaşıldığından davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dava davalısı birleşen dava davacısı … vekili ve davalılardan … istinaf yoluna başvurmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
1.Asıl dava davalısı birleşen dava davacısı … vekili; davalı-karşı davacının hizmetlerinin fiili olduğu, bordroların sahteliğinin kanıtlanamadığı, haklarında açılan ceza davasının düşme kararı ile sonuçlandığı ve kesinleştiği, kayıtlardaki düzensizlikten davalı-karşı davacının sorumlu tutulamayacağı ve davalı-karşı davacının emekliliğe hak kazandığı gerekçeleri ile istinaf yoluna başvurmuştur.
2.Davalı … istinaf dilekçesi ile Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, haklarında açılan ceza davasının düşme kararı ile sonuçlandığı, kendisine sorumluluk yüklenmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçeleri ile istinaf yoluna başvurmuştur.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kurum denetmenlerince Karayolları 9. Bölge Müdürlüğüne bağlı Etüd Proje Şefliği işyerinin bordroları üzerinde yapılan incelemede, bordronun ilk sayfasındaki sigortalılar ile ikinci sayfasındaki ilk sigortalıya ait prime esas kazancın 44.296,00TL olduğu ve bordronun gerçek toplamını teşkil ettiği, daha sonra gelen 11 ismin kazançlar toplamının 6.846,00 TL olduğu dolayısıyla bordroya sonradan ilave edildiğinin anlaşıldığı, Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü kayıtlarında yapılan inceleme neticesi düzenlenen 1971 tarihli tutanak ile analık primine ait hesaplamaları gösteren belgeden de icmal bordroları ve sahtecilik yolu ile eklenen ve davalı-karşı davacının da yer aldığı 11 kişinin aslında 1966/3 üncü döneminde 48 günlük fiili çalışmasının bulunmadığını göstermekte olduğu, bordronun yerinden yırtılmak suretiyle çıkartılıp yeniden yapıştırılmış olduğu, şüphe üzerine işyeri kayıtları incelenince aynı işlemin iş yerinde bulunan nüshada da yapıldığı ve bu şekilde sahteciliğin Diyarbakır Sigorta Müdürlüğü ve Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü personeli tarafından dosyaları arşivden çıkarıp vermek, belgeler üzerinde tahrifat ve yeni isimlerin eklenmesi suretiyle yardım etmek şeklinde müştereken yapıldığı sonucuna varıldığı, anılan tespitlerin ceza yargılaması aşamasında alınan ifadeler ve somut deliller ile de yapıldığının anlaşıldığı bu hali ile davalıların tümünün müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasının isabetli bulunduğu, davalı-karşı davacı …’ın hizmetinin fiili ve gerçek olduğuna ilişkin iddasının ise, yazılı delille ispatlanması gereken denetmen raporunun aksini ispata yönelik olduğu, bu kapsamda hiçbir yazılı delil sunulmamış olması, Karayolları 9. Bölge Müdürlüğüne ait Etüt Proje işyerinde 1966/3 üncü döneminde 48 gün fiili bir çalışmasının bulunmadığı, dinlenen tanık beyanları ve ceza yargılaması ile sahtecilik yapılmakla davalı-karşı davacının isminin Sigorta Primleri Bordrosuna çalışma yapmış gibi eklendiği, davacı hakkında açılmış kamu davasının zamanaşımı sebebiyle düşürülmesine karar verilmesinin maddi gerçeği ortadan kaldırmadığı kanaati ile mahkeme karar ve gerekçesinin Dairece de benimsendiği, yasal ve hukuksal gerekçe, dayandığı maddi deliller ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine
karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan … temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı …; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davalı-karşı davacı …’ın, davalı işveren Karayolları Genel Müdürlüğüne ait olan işyerinde fiilen çalışıp çalışmadığının ve bu yönde sigortalılığının iptaline ilişkin Kurum işleminin yerinde olup olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun’un 80 inci, 5510 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı … tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgilisine yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
26.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.