YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/12624
KARAR NO : 2022/16079
KARAR TARİHİ : 15.12.2022

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM:
Davacı vekili, davacının davalı işveren …’ya ait “…” unvanlı “… v.b imalatı” işyerinde 01/07/1997 ile 31/12/2004 tarihleri arasında günün asgari ücreti ile sürekli ve kesintisiz çalıştığının tespitine, işverenin ödenmeyen sigorta primlerini cezalı olarak ödemesine hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II-CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ilk olarak zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacı işçinin davalıya ait işyerinde çalıştığını, ancak 01/07/1997 tarihinde ilk kez işe girdiğini ve bu çalışmasının 30/06/1998 tarihine kadar devam ettiğini, daha sonra işçinin özürlü olduğunu beyan ederek çalışamayacağını belirttiğini ve içeride biriken hak ve alacaklarını alarak işten kendi rızası ile ayrıldığını, bu konuda davacıya … 4. Noterliği’nin 13/07/1998 tarih ve 06802 yevmiye numaralı ibranamesini verdiğini, davacının yeniden 01/08/1998 tarihinde işe alındığını, bu çalışmasının da 10/10/1999 tarihine kadar devam ettiğini, bu dönemde işlerin sezonluk olduğu ve üretim yapılmayacağı için işçinin yine kendi rızasıyla işten 10/10/1999 tarihinde ayrıldığını, bu dönemde hak etmiş olduğu tüm hak ve alacaklarının da kendisine ödendiğini, davacının son olarak 16/05/2000-30/07/2000 tarihleri arasında da işyerinde çalıştığını ve kendi rızasıyla işten ayrıldığını, 30/07/2000 tarihinden sonra hiçbir şekilde işyerinde bir çalışmasının olmadığını haksız açılan davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davacı taraftan alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Feri Müdahil … vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının hizmetlerinin geçtiği iddia edilen dönemde sosyal yardımlaşma vakıflarından yardım alıp almadığının araştırılmasını talep ettiklerini, davacının bu dönemde herhangi bir sosyal yardımlaşma vakfından yardım aldığının tespiti halinde bu dönemde sigortalı çalışmasının bulunamayacağının aşikar olduğunu, davanın hak düşürücü süre yönünden de reddini dilediklerini talep etmiştir.
III-MAHKEME KARARI:
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece, davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile;
Davacının davalıya ait … sicil sayılı işyerinde 16/05/2000-31/12/2004 tarihleri arasında hizmet akdine tabii olarak sigorta primine esas kazancın alt sınırından çalıştığının tespitine, Kuruma bildirilen günlerin infazda nazara alınmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Bölge Adliye Mahkemesi, davalı vekilinin ve fer’i müdahil … vekilinin, … 5. Mahkemesi, 07/12/2018, 2015/210 E. 2018/422 K. Sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun, HMK’nin 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine karar vermiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davalı vekili, işyerinde çalışmanın sezonluk olduğunu, kış sezonunda 4 ay ve yaz sezonunda 4 ay çalışıldığını, dinlenilen tanık anlatımlarından da işyerindeki çalışmanın sezonluk olduğunun anşalıldığını, davacının yeşilkart başvurusunda bulunduğu … yazı cevabında davacının kendilerine yeşilkart başvurusunda bulunduğu belirttiğini, bu konuda mahkemece yeterince araştırma yapılmadan sonuca gidildiğini, mahkeme kararının eksik inceleme ile verildiğini, usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
Feri müdahil Kurum vekili, mahkeme kararının eksik inceleme ile verildiğini, usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre; davalı ve feri müdahil Kurum vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 79/10. maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 86. maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Eldeki davada; davacının davalı nezdinde 01.07.1997 ile 31.12.2004 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istenilmiş olup, Mahkemece; 16.05.2000 – 31.12.2004 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
Mahkemece dinlenen bordro tanığı… …’nın beyanında davacının çalıştığı dönemde kendi dışındaki diğer çalışanların sezonluk çalıştığını belirtmesi, diğer çalışanların bildirimlerinin kesintili şekilde yapıldığının tespiti karşında; iş yerinin büyüklüğü, davacı tarafından yapılan işlerin niteliği, davacının çalışmasının tam süreli mi yoksa kısmi süreli mi olduğu irdelenmeli, davacının tespiti istenen dönemde haftada kaç gün çalıştığı,çalışmasının tam zamanlı olup olmadığı daha önce dinlenen bordro tanıklarından sorularak, beyanlar arasında çelişki bulunması veya yeterli kanaat edinilememesi halinde dönem bordrolarından resen seçilerek diğer bordro tanıklarından ayrıca ve açıkça sorularak belirlenmeli,davacının ilgili dönemdeki çalışmasının kısmi süreli olduğu kanaatine varılması durumunda, gerektiğinde uzman bilirkişi görüşü de alınmak suretiyle, dava konusu dönem içinde bir günde kaç saat çalışmış olabileceği, haftalık ve aylık çalışma süreleri ve yedi buçuk saat çalışma bir günlük çalışma hesabı ile kaç iş gününe karşılık olduğu saptanarak karar verilmelidir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davalı ve feri müdahil Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1. maddesi gereğince kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 15.12.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.