YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/12997
KARAR NO : 2022/15136
KARAR TARİHİ : 30.11.2022

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
No :

Dava, yaşamlarını yitiren sigortalı eş ve baba üzerinden hak sahibi sıfatıyla çift ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir. 
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince istinaf isteminin esastan reddine dair karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince verilen kararın temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının babası … …’nın … emeklisi iken 09/10/2001 tarihinde vefat ettiğini, davacının eşi müteveffa …’nın ise … emeklisi iken 11/09/2011 tarihinde vefat ettiğini, eşinin ölümü sonrası … tarafından kendisine emekli aylığı bağlandığını, davacının eşi ve babası 5510 sayılı yasa yürürlüğe girmeden önce ayrı kurumlardan emekli oldukları için dul aylığı almakta iken 11/01/2021 tarihinde Ümraniye … Merkezine yetim aylığı talebinde bulunduğunu, kurumun ilgili talebinin … … Başkanlığına iletildiğini, … …’nın ise 05/04/2021 tarihli yazısı ile yetim aylığı talebini reddettiğini, bu nedenlerle ilgili mevzuat, hukuki ve subuti deliller çerçevesinde … …’nın verdiği kararın iptalini ile davacıya 09/10/2001 tarihinde vefat eden babasından dolayı talep tarihi olan 11/01/2021 tarihinden itibaren ayrıca yetim aylığı bağlanmasını talep etmiştir.

II-CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın reddi gerektiğini, kurum sigortalısı …’nın varisi olarak davacı …’nın evliliğinin eşi …’nın öldüğü 2011 yılına kadar devam ettiğini, davacıya 2011 yılında vefat eden eşinden …’dan aylık bağlandığını, davacının ayrıca 2001 yılında vefat eden babasından 1479 Saylı Kanun uyarınca aylık bağlanmasını talep ettiğini, ölüm sigortalısından aylık tahsislerinde, ayrık durumlar dışında genel kural olarak hakkı doğuran olay tarihinde yürürlükte olan yasal mevzuatın uygulanması gerektiğini, 02/08/2003 tarihinde yürürlüğe giren yasal değişiklikle bu Kanun ile diğer … kanunları kapsamında çalışmayan, bu kanunlar kapsamındaki çalışmalarından dolayı gelir ve aylık almayan davacı hakkında 45’inci maddedeki aylık bağlama engeli kaldırılmış ise de, bu kez 46/2 ‘inci madde düzenlemesine göre davacıya çift aylık bağlanamayacağı ve eşi üzerinden bağlanan aylığın daha fazla olduğunu, 01/10/2008 günü yürürlüğe giren 5510 sayılı kanun hükümleri çerçevesinde eşi üzerinden ölüm (dul) aylığı almakta olan davacıya hakkı doğuran olay tarihi itibariyle yürürlükteki yasal mevzuat gereğince babası üzerinden ölüm (yetim) aylığı tahsis edilemeyeceği gibi süreç içerisindeki yasal değişiklikler karşısında çift aylığa hak kazanamadığını beyan ederek, davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddine karar verilmesini savunmuştur.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesince “Davanın kabulüne, 05/04/2021 tarih ve e-…-201.02.01-… sayılı kurum işleminin iptaline, davacıya ölen babası nedeniyle aylık bağlanması gerektiğinin tespitine,..”şeklinde karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI:
Mahkeme hükmü yerinde görülerek istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
V-TEMYİZ NEDENLERİ:
Davalı vekili, kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE ESASIN İNCELEMESİ
Dosya kapsamı incelendiğinde, 11.09.2009 tarihinde yaşamını yitiren sigortalı eşi üzerinden 506 sayılı Kanun hükümleri gereğince kendisine ölüm aylığı bağlanan davacının, 09.10.2001 günü ölen 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalı babası üzerinden de ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti ve alacak istemli işbu davayı açtığı anlaşılmıştır.
Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren ve “Ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması” başlığını taşıyan 34. maddesinde, sigortalının evli olmayan, boşanan, dul kalan kızlarına ölüm aylığı bağlanabilmesi, bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmama veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olma koşullarına bağlanmış, “Aylık ve gelirlerin birleşmesi” başlıklı 54. maddede ise bu Kanuna göre bağlanacak aylık ve gelirlerin birleşmesi durumunda, hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak aylığının bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Belirtilen açıklamalar ışığında dava dosyası incelendiğinde, babası üzerinden aylık alma açısından hakkı doğuran olay eşinin vefat ettiği tarih olacağından, söz konusu tarihteki ilgili mevzuatın yukarıda belirtilen maddeleri uyarınca davacının çift aylığa hak kazanamadığı belirgindir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1. maddesi gereğince kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 30.11.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.