YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/14470
KARAR NO : 2023/654
KARAR TARİHİ : 25.01.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI :
Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve yaşlılık aylığı bağlanması istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, dava dilekçesinde; müvekkilinin 11.09.1991 – 13.02.2018 tarihleri arasında yaklaşık 25 yıl boyunca kesintisiz olarak “… A.Ş.” unvanlı işyerinde hizmet sözleşmesi ile çalıştığını, son görev unvanının “… Müdür” olduğunu bu kapsamda … A.Ş. unvanlı şirkette en son … Müdür olarak ve hizmet sözleşmesi ile çalışmış olan müvekkilinin bu şirkette çalışmaya başladığı 11.09.1991 tarihinden itibaren … primlerinin 4/1-a kapsamında kesintisiz olarak yatırıldığını ve müvekkilinin sigortalılığında bir gün dahi ara bulunmadığım ancak davalı Kurum tarafından müvekkilinin 16.09.2011 – 24.07.2017 tarihleri arasındaki 4/a sigortalılığının iptal edilerek 4/1-b tescilinin yapıldığını davalı kurum tarafından gerçekleştirilen işlemin hukuka aykırı olduğunu bir kişinin hem hizmet akdine tabi olarak çalışması yani 4/1-a 8SSK) sigortalılığı hem de bağımsız çalışmasından dolayı 4/1-b (…) sigortalılığı kapsamında çalışması aynı anda söz konusu ise 01.03.2011 tarihinden önce “Önce başlayan sigortalılığın kesintiye uğraymcaya kadar devam edeceği”, 01.03.2011 tarihinden sonraki zaman diliminde ise 4/l-a sigortalılığının geçerli sayılacağı kuralının uygulanmakta olduğunu belirterek SGK … Î1 Müdürlüğünce gerçekleştirilen 4/1-b sigortalı tescil işleminin hukuka aykırılığının tespiti ile tescil işleminin iptalini, müvekkilinin 16.09.2011 – 24.07.2017 tarihleri arasındaki hizmetlerinin 4/l-a sigortalılığı kapsamında tespitini, ilk talep tarihi İtibariyle 4/l-a statüsünde yaşlılık aylığına hak kazandığının ve emekliliğinin 4/l-a sigortalılığı kapsamında tespitini, iptal ve tespit talepleri doğrultusunda kurum elektronik kayıtlarının tesis edilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; kurum sigortalılarından … T.C kimlik, …/4-1 (b) sicil numaralı …’ın, tahsis talebine istinaden Unkapanı Sosyal Güvenlik Merkezi tarfaından 16.09.2011 – 24.07.2017 tarihleri arasında ortağı olduğu şirketten 4/1-(a) kapsamında sigortalı olarak çalıştığının tespit edildiği ve 5510 sayılı Yasanın 53. maddesine göre 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılanların kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirilemezler. Hükmünün bulunduğunu … Primleri … Müdürlüğünün “Sigortalılık İşlemleri” başlıklı 2013/11 no’lu Genelgesinin Dokuzuncu kısmının birinci bölümünün 6. Maddesinin de aynı hususu belirttiğini bu durumda sigortalının 01.01.1993 -13.02.2018 tarihleri arasında 4/l-(a)’lı olarak çalışmalarını sürdürdüğü … A.Ş’den hisse aldığı 16.09.2011 tarihi itibariyle 4/1-(b) sigortalılığının başlatıldığını, hisselerini devrettiği 24.07.2017 tarihinde sigortalılığının sonlandınldığını hizmet sürelerinin 28.09.2018 tarih 12678129 sayılı DYS yazısı ile Unkapanı Sosyal Güvenlik Merkezine 5 yıl, 10 ay, 9 gün olarak bildirildiğini belirterek ve kurum işlemlerinin yasal olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, davaya konu 16.09.2011-24.07.2017 dönemleri arasında … A.Ş. yönetim kurulu üyesi olarak görev yaptığı, şu haliyle davalı Kurum tarafından bu sıfatla 4/1-(a) statüsünün iptal edilerek, belirtilen mevzuat uyarınca 4/1-(b) statüsü üzerinden tescil yapılmasında yasaya aykırı bir yan bulunmamıştır.
Bununla birlikte davacının Kurum tarafından 53. maddenin 2. fıkrasındaki düzenleme nedeniyle iptal edilen 4/a sigortalığının, 16.09.2011-24.07.2017 dönemini kapsadığı görülmektedir. Davacı 16.09.2011 tarihinden itibaren … şirket yönetim kurulu üyeliği nedeniyle 4/b kapsamında tescil edilmiştir. Davacının SGK yazı cevabıyla 04.04.2015 tarih ve 6645 sayılı Kanunun 56. maddesi ile 5510 sayılı Kanuna geçici 63. maddesi ile 18.05.2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7143 sayılı Kanunun 24. maddesi ile 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 76.madde gereği hiç prim ödemesi olmadığından 4/b kapsamındaki sigortalılığının duracağı açıktır. Davacının 16.09.2011 tarihine kadar 4/1-a kapsamında 6750 prim ödeme gün sayısı bulunmaktadır. Buna göre, 01.08.2018 tarihli tahsis talep tarihinde, iptal edilen hizmetleri dahil edilmeksizin, davacının 506 sayılı Kanunun Geçici 81.maddesinin B-g fıkrası uyarınca 25 yıl sigortalılık süresi, 50 yaşın ikmali ve 5375 prim gününü ikmal etme şartlarını yerine getirdiği tespit edilmekle; davacının davasının kısmen kabul kısmen reddine, karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1-Davacı istinaf dilekçesinde, müvekkilinin hizmet akdi ile 4/A sigortalısı olarak çalıştığı hususunun göz ardı edildiğini, davalı kurum tarafından kanunların dönemselliğine ve geçiş hükümlerine aykırı olarak müvekkilinin sigortalılık statüsünün değiştirildiğini ve sosyal güvenlik haklarının ancak kanunla sınırlandırılmaları mümkün olmasına rağmen müvekkilinin kazanılmış haklarının sosyal güvenlik kurumunun genelgesi ile geriye dönük olarak ortadan kaldırıldığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
2-Davalı Kurum Başkanlığı istinaf dilekçesinde:müvekkili kurum tarafından yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olmasına rağmen davanın tümden reddi yerine kısmen kabulüne karar verildiğini belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 01.08.2018 tarihli tahsis talebinin …’luluk sonrası 1260 gününün bulunmaması sebebiyle reddedildiği, davacının … A.Ş. ‘den 12.03.1998 tarihinden itibaren devam eden ortaklığının bulunduğu, davalı kurum tarafından ortağı olduğu … Şirketten 4/a kapsamında sigortalı olarak bildirilemeyeceği gerekçesiyle 16.09.2011 ile 24.07.2017 tarihleri arasındaki 4/a çalışmalarının iptal edildiği ve 16.09.2011 tarihinden itibaren 4/b sigortalısı olarak tescil edildiği, hiç prim ödemesi bulunmadığı, son 7 yıl içinde 1260 gün 4/a hizmeti bulunmadığı belirtilerek yaşlılık aylığı tahsis talebinin red edildiği anlaşılmaktadır.
Davacının 5510 sayılı Kanun’un 53. maddesinin 2.fıkrasındaki düzenleme uyarınca ortağı olduğu şirketten 4/a kapsamında sigortalı gösterilmesinin mümkün olmadığı, davacının şirket ortağı olması nedeniyle 4/b kapsamında sigortalı sayılacağı açıktır. Dolayısıyla Kurumun bu gerekçe ile davacının 4/a kapsamındaki çalışmalarını iptal etmesi doğrudur.
Bununla birlikte, davacının Kurum tarafından 53. maddenin 2. fıkrasındaki düzenleme nedeniyle iptal edilen 4/a sigortalığınm, 16.09.2011 – 24.07.2017 dönemini kapsadığı görülmektedir. 16.09.2011 tarihinden itibaren … Şirket ortaklığı nedeniyle 4/b kapsamında tescil edilmiştir.
Davacının 04.04.2015 tarih ve 6645 sayılı Kanun’un 56. maddesi ve 5510 sayılı Kanun’a geçici 63. maddesi ile 18.05.2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7143 sayılı Kanun’un 24. maddesi ile 5510 sayılı Kanun’a eklenen geçici 76. madde gereği dosyadaki kayıtlardan 4/b kapsamında hiç prim ödemesi olmadığı anlaşıldığından, 4/b kapsamındaki sigortalılığının duracağı açıktır. 01.08.2018 tarihine kadar 4/a kapsamında 8859 prim ödeme gün sayısı bulunmaktadır. Buna göre, 01.08.2018 tarihli tahsis talep tarihinde, iptal edilen hizmetleri dahil edilmeksizin, 16.09.2011 tarihine kadar olan 6750 gün 4/a prim ödeme gün sayısı ile de yaşlılık aylığı koşullarının bulunduğu, dosyada bu çalışmaların iptal edildiğine dair bir kayıt da olmadığı görüldüğünden, davacının 01.08.2018 tarihli tahsis talebine göre ( 12.07.1968 doğum tarihi itibariyle 50 yaşını 5375 gün prim ödeme sayısını ve 01.05.1987 hizmet başlangıç tarihi itibariyle 25 yıl sigortalılık süresini tamamladığından) yaşlılık aylığına hak kazandığının kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle ilk derece mahkemesince ilamında belirtildiği şekilde davacının davasının kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı herhangi bir yön görülmemiş davacı vekili ile davalı kurum vekilinin istinaf istemlerinin reddine” karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1- Davacı vekili temyiz dilekçesinde; çalışmaların 4/a kapsamında olduğu, davacının şirket ortağı olmayıp sigortalılık statüsünün değiştirilmesinin yerinde olmadığını, 01.10.2008 tarihinden önce kendi sirketlerinde sigortalı olup, 01.10.2008 tarihinden sonrada bu sigortalılıgı kesintisiz olarak devam edenler açısından Kanun md. 53/2 hükmü uygulanmayacaktır. İstinaf mahkemesinin de müvekkilin 12.03.1998 tarihinden itibaren devam eden ortaklığının bulunduğundan bahisle davalı kurumun müvekkilin ortağı olduğu A.Ş.’den 4a kapsamında sigortalı bildirilemeyeceği gerekçesiyle yaptığı iptal işlemini doğru bulduğu dikkate alındığında müvekkilin 2008 Ekim öncesi ortaklığına rağmen neden kesintisiz 4a sigortalılığının iptal edildiği gerekçeden anlaşılamadığını, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek bozulmasını talep etmiştir.
2- Davalı Kurum temyizi; davanın tümden reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın aleyhe olan kısmının bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali ve yaşlılık aylığı bağlanması istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1-6100 Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun’un 2 nci, 1479 sayılı Kanun’un 24, 25 inci ve 5510 sayılı Kanun’un 4, 7, 53 ve geçici 22 nci maddeleridir.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
25.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.