YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/2704
KARAR NO : 2022/5011
KARAR TARİHİ : 06.04.2022

Bölge Adliye
Mahkemesi : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
No : 2021/2252-2022/15
İlk Derece
Mahkemesi : Ankara 25. İş Mahkemesi
No : 2020/118-2021/309

Dava, aksine Kurum işleminin iptaliyle yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının İsviçre’de geçen çalışmalarını 3201 sayılı kanun kapsamında borçlanarak ödediğini, yaşlılık aylığı tahsis talebinin “4” kodu ile prim ödemesi olduğu gerekçesi ile bağlanmadığını, oysa “4” kodunun çalışma karşılığı prim ödemesi olmadığını beyanla yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti ile aksine kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II-CEVAP
Davalı Kurum vekili, davacıya yurt dışı borçlanması sonucu yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için kesin dönüş şartının gerçekleşmesi gerektiğini beyan ederek, davanın reddini istemiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Davacının yurt dışı hizmet döküm cetvelinde 31/12/2016 tarihine kadar 4 kodu ile yatan yurt dışı primlerinin ikamete dayalı olup olmadığı hususunun İsviçre Sigorta merciinden … aracılığıyla sorulduğu, verilen cevabi yazıda gönderilen hizmet döküm cetvelinin 8.2 bölümünde “İsviçre’de ikamet eden sigortalı bir kişi tüm süre boyunca çalışmamış olsa bile ödenen aylardaki katkı aylarına göre sigortalıdır” şeklinde cevap verildiği, davacının yaşlılık aylığı tahsis talep tarihinde 4 kodu ile yatan primlerinin ikamete dayalı prim olduğu, bu primin yurda kesin dönüşe engel teşkil ettiği, davacının 3201 sayılı Yasanın 6. maddesinde belirtilen yurda kesin dönüş koşulunu yerine getirmediği anlaşılmakla davacıya yaşlılık aylığı bağlanamayacağı ve Kurum işleminin yerinde olduğu gerekçeleriyle;
“Davanın reddine” karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece yurtdışı rant sigortası ile yapılan yazışma sonucu getirtilen güncel belge ve tüm dosya kapsamından, 4 kodu ile yapılan ödemenin ikamet koşuluna bağlı olduğu anlaşıldığından, tahsis tarihi olan 18/01/2016 tarihinde davacının kesin dönüş şartını yerine getirmediğinden tahsis talebinin reddine ilişkin kurum işleminin yerinde olduğu, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçeleriyle;
“Davacı vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK’nın 353/ 1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine” karar verilmiştir.
V-TEMYİZ NEDENLERİ:
Davacı vekili, müvekkilinin yurt dışında çalışmasının olmadığı, 4 kodunun ikamete dayalı olmayıp aylık bağlanmasına engel teşkil etmediği, gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE ESASIN İNCELEMESİ
Dosya içindeki bilgi ve belgelerden 04.07.1959 doğumlu davacının yurt içinde 21.08.2014- 30.08.2014 tarihleri arası 10 gün 4/1-a kapsamında hizmetinin bulunduğu, 03.09.2014 tarihli borçlanma talebine istinaden 10.01.1985–29.11.1998 arası 5000 gün için 3201 sayılı yasa kapsamında borç tahakkuku yapıldığı, borcun süresinde 03.12.2014 tarihinde Kurum hesabına yatırıldığı, davacının 18.01.2016 tarihli tahsis talebinin 4 koduyla yapılan prim ödemelerinin devam ettiği, dolayısıyla yurda kesin dönüş şartını yerine getirmediğinden Kurumca reddedilmesi üzerine eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.
7247 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3 üncü maddesi ile 3201 sayılı Yurtdışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanunun 6 ncı maddesine; “(C) Yurt dışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi kısa süreli olarak adlandırılan işlerde çalışanların aylıkları bu madde kapsamında değerlendirilmez ve kesilmez. Bu maddede geçen kısa süreli çalışmaya tabi işler yönetmelikle belirlenir.” hükmü eklenmiş ve eklenen bu hüküm 26/6/2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Anılan maddenin gerekçesinde, “… yurt dışında bulunan vatandaşlarımızın, zorunlu sigorta kapsamında olmakla birlikte sigorta primi ödemesinden muaf olacak şekilde kısa süreli çalışabildiği ve bu çalışmaların da hizmet belgelerinde gösterildiği, yapılan düzenleme ile bu kapsamda çalışan vatandaşlarımıza aylık bağlanabilmesi, aylık alanların ise aylıkları kesilmeksizin ödenmesine devam edilmesinin amaçlandığı, …” belirtilmiştir.
6/11/2020 tarihli ve 31296 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3 üncü ve 12 nci maddeleri ile 6/11/2008 tarihli ve 27046 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin; – 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine “bulunanların” ibaresinden sonra gelmek üzere “kısa süreli çalışmaya tabi işler hariç olmak üzere” ibaresi eklenmiş, kısa süreli çalışmaya tabi işler ise aynı fıkraya eklenen (k) bendi ile “Yurtdışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi, Ülkemiz dış temsilciliklerince veya sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülke sigorta kurumlarınca düzenlenmiş hizmet belgesinde kayıtlı olan ve ilgili ülke mevzuatına göre elde edilen kazanç üzerinden çalışandan zorunlu sigorta prim kesintisi yapılmadığı bildirilen süreleri” şeklinde tanımlanmış, – 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “herhangi bir ülkede” ibaresi “yurtdışında kısa süreli çalışmaya tabi işler hariç olmak üzere” şeklinde değiştirilmiştir.
Yasa ve yönetmelik değişikliğini takiben, Sosyal Güvenlik Kurumunca yayınlanan 11.12.2020 tarihli ve Kısa Süreli Çalışmaya Tabi İşler konulu, 2020/51 sayılı genelgede “Kısa süreli çalışmaya tabi işler; … İsviçre hizmet belgelerinde 4 kodlu hizmet (İsviçre sigorta kurumunca hizmet süreleri bildirilirken kullanılmakta olan hizmet cetvellerinde (E-205-CH formu) kısa süreli çalışmaya tabi işlerde geçen süreler nevi belirtilmeksizin 4 kodu ile bildirilmektedir.) olarak gösterilmektedir.” Şeklinde tanımlanmıştır.
Somut olayda;18.01.2016 tarihinde yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunan davacının dosya içine alınan İsviçre Hizmet cetvelinde 2016, 2017 ve 2018 yıllarında “4” kodunda prim ödemesinin bulunduğu, ancak “4” kodunda yapılan prim ödemelerinin yukarıda yazılı mevzuat ve madde gerekçesi kapsamında aylık tahsisine engel olmadığı anlaşıldığından, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde reddine karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırıdır.
O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereğince kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 06.04.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.