YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/7346
KARAR NO : 2023/745
KARAR TARİHİ : 26.01.2023
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/59 E., 2022/154 K.
vekili Avukat …
vekili Avukat …
DAVA TARİHİ : 14.11.2014
KARAR : Kısmen Kabulüne
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen yol ve yemek yardımlarının prime esas kazanca dahil olmadığının tespiti ile yasal faiziyle tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, müvekkili şirketin sözleşme ile Yurt-Kur, DHMİ, Sağlık Bakanlığı bünyesindeki kurumlarda faaliyet yürütürken müvekkili şirketin bünyesinde çalışan sigortalılara her ay temel ücretin yanı sıra yol ve yemek yardımı adı altında yardımda bulunduğunu, davalı kurumun yasaya aykırı yayınladığı genelgeler ile bu yöndeki hatalı işlemlerle müvekkili şirketi yanlış yönlendirmesi nedeni ile sigortalılara ödenen yol-yemek yardımı ücretlerinin sigorta primine esas kazanca dahil edildiğini ve bu yardımlardan prim tahsil edilerek davalı kurum’a ödendiğini, bu yardımlar üzerinden ödenmiş sigorta primlerinin davalı kurumca yasal dayanağı olunmaksızın alınmış olduğunu ve müvekkili şirketçe yapılan bu ödemelerin aynı yardım niteliğinde olduğunu iddia ederek 01.01.2004 – 31.12.2008 tarihleri arasında 4.8010.01.01, 1015112.063.01.42, 4.81.01.05.05, 10691091.034.06.19, 4.8101.01.01, 1029676.081.03.66 4.8101.07.07.1144199.034.10.49, 4.8101.07.07.1172355.034.04.75 ve 4.8101.01.01.1069636.080.18-83 sicil numaralı işyerlerinden müvekkili şirketçe sigortalılara ödenen yol ve yemek yardımlarının sigorta primine esas kazanç niteliğinde olmadığı ve sigorta prime esas kazanca dahil edilmemesi gerektiğinin tespiti ile 01.01.2004 – 31.12.2008 tarihleri arasında müvekkili şirket tarafından sigortalılara ödenen yol ve yemek yardımı tutarları üzerinden davalı kuruma ödenmiş ve davalı kurum tarafından yasal dayanığı olmaksızın yanlış ve yersiz olarak alınmış sigorta primleri ile işsizlik sigortası primlerinin fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile 60.000,00 TL yol yardımı ve 5.000,00 TL yemek yardımı olmak üzere toplam 65.000,00 TL nin her aya ilişkin primin kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan tahsiline, ıslah dilekçesi ile de oplam 141.256,00 TL’nin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde, müvekkili kurumun işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu beyan ederek haksız olarak açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 07.12.2015 tarihli ve 2014/1922Esas, 2015/1475 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Daire kararında, 01.10.2008 öncesi dönemde, yol yardımlarının sigorta primine esas kazanç matrahına dâhil edilmemesi gerektiğine, 01.10.2008 sonrası dönemde dahil edilmesi gerektiğine dair yaklaşım isabetli ise de, Mahkemece yol ücretlerinin hesaplanmasında maddi hata ile hüküm kurulduğu, yemek ücretleri yönünden ise muafiyetin gözetilmediği anlaşılmakla; dava konusu dönemdeki yasal tarifeye göre muaf olunan yemek yardım miktarı belirlenmek suretiyle bir hesap yapılması gerekirken ödenen yemek ücretinin tamamının prime esas kazanca dahil olmadığının göz önünde tutulmaması isabetsiz bulunduğu belirtilerek bu kapsamda, mahkemece, davacı şirketin dosya arasına sunduğu ve Kurumca doğrulanıp doğrulanmadığı anlaşılmayan bordro icmallerinde yer alan tutarlar esas alınarak kurumdan sorulmaksızın hesap yapılmak suretiyle ödendiği belirtilen yol ve yemek yardımı başlığı altındaki tutarlar dikkate alınmış olup, dosya arasındaki belgelerden davalı kurumdan gelen ve yol yardımlarının sigorta primine esas kazanç içerisinde değerlendirildiğine dair herhangi bir bordro veya belge bulunmaması karşısında, Mahkemece, öncelikle davalı kuruma verildiği esnada bordrolarda hak edilen ücret dışında ayrıca belirtilen yol ve yemek yardımlarına dair yardımların varlığı araştırıldıktan sonra, dava konusu dönem içinde, ödenen sigorta primi ve işsizlik sigortası prim tutarları, ait oldukları dönemler ve ödeme tarihleri üzerinden, konusunda uzman bilirkişi marifetiyle, çalışan her bir sigortalı bazında ödenen yol ve yemek yardımı tutarları tespit edilmeli ve iadesi gereken tutarın kurum verileri ile doğrulandıktan sonra usulünce belirlenmesi, ayrıca yapılacak bilirkişi incelemesinde, yasal tarifeye göre muaf olunan yemek ücreti belirlenmeli, bu miktarın üzerinde fazla yapılan yemek ödemeleri dikkate alınarak irdeleme yapılması gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile eldeki davada, 01.10.2008 öncesi dönemde, yol yardımlarının sigorta primine esas kazanç matrahına dâhil edilmemesi gerektiği, 01.10.2008 sonrası dönemde dahil edilmesi gerektiği, dosyada alınan bilirkişi raporunda yapılan hesaplama neticesinde 19.519,57 TL yemek yardımı 2.094,15 TL işsizlik primi, 78.397,85 TL yol yardımı, 7.531,14 TL işsizlik primi olmak üzere toplam 107.542,71 TL’nin her aya ilişkin primi davalı kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı kurum vekili, … 5. İş Mahkemesi’nin 07.12.2015 karar tarihli 2014/1922 Esas, 2015/1475 Karar sayılı kararına istinaden 45779295 nolu muhasebe işlem fişi ile 1.244,25 TL faizin TC Şanlıurfa 2. İcra Dairesinin İban hesabına aktarıldığını, işyeri dosyası Mosip emanetindeki 1799,94 TL ana paranın gönderimi için Kadıköy Sosyal Güvenlik Merkezi Muhasebe Servisine 24.11.2016 tarih 6340088 sayı ile yazı yazılmış olup Merkez tarafından yapılacak işlemlerin tamamlandığını, hatalı bilirkişi raporuna dayalı hüküm tesisinin hatalı olduğu belirtilerek kararın bozulması talep edilmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, yol ve yemek yardımlarının prime esas kazanca dâhil olmadığının tespiti ile Kurumca haksız olarak tahsil edilen primlerin yasal faizi ile tahsili istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanunun ilgili maddeleri.
3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı ancak yol yardımlarının prime esas kazanca dahil olup olmadığı noktasında …,… sicil numaralı işyerleri ile ilgili olarak 2008/10. ayına ait tutarların dışlanması gerekirken bunların da alacağa dahil edilmesinin hatalı olduğu anlaşılmakla hükmün yalnızca bu yönden düzeltilmesi gerekmiş; temyiz dilekçesinde ileri sürülen diğer nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı kurum yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddi ile,
Hüküm fıkrasının;
1. bendinde yer alan “78.397,85 TL yol yardımı” ibarelerinin silinerek yerine “72.934,05 TL yol yardımı” ve aynı bentte yer alan “toplam 107.542,71 TL” ibaresinin silinerek yerine “toplam 102.078,91 TL” ibaresinin yazılmasına,
3. bentte yer alan “14.166,56 TL vekalet ücretinin” ibareleri silinerek yerine “13.647,49 TL” ibarelerinin,
5. bentte yer alan ” 900,00 TL’sinin” ibaresinin silinerek “820,93 TL”sinin ibaresinin,
6. bentte yer alan ” 15,00 TL” ibaresi silinerek yerine “21,26 TL” ibaresinin yazılmasına,
Ve hükmün bu şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
26.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…