YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/8309
KARAR NO : 2022/16406
KARAR TARİHİ : 21.12.2022
Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
No :
Dava, davacının maluliyetinin meslek hastalığı olduğunun tespiti ile müvekkiline sürekli iş göremezlik gelirinin bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair verilen karara karşı davacı, davalı Kurum ve davalı … Teks. ve Kimya San. Ltd. Şti. vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı Kurum ve davalı … Teks. ve Kimya San. Ltd. Şti. vekillerinin istinaf başvurularının kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacı …’in davasının dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı ve davalı-birleşen davada davacı … Kimyevi Madde Ticareti Yetkilisi Berk Günay vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu. Temyiz konusu hükme ilişkin dava, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Geçici 3. maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 438. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili asıl dosyada dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2001-2002 yılları civarında …’ın ortağı olduğu … Tekstil ve Kimya işyerinde çalışmaya başladığını, bu işyerinin tekstil, boya imalat iş kolunda faaliyet gösterdiğini, 2011 yılında da …’a ait … Madde işyerinde boya üretim ustası olarak işine devam ettiğini, müvekkilinin hastalığından dolayı raporlu olduğu 17.04.2016 tarihinde iş akdinin işverence fesh edildiğini, davacının işe başladıktan sonra yakalandığı meslek hastalığının oluşumunda işverenin İşçi Sağlığı ve İş Güvenlik Tüzüğü kapsamında çalışma şartlarını düzenlenmediğinden dolayı tam kusurlu olduğunu, müvekkilinin maluliyetinin meslek hastalığı olduğunun tespiti ile bu hastalık sonucu müvekkilinde oluşan maluliyet oranına göre sürekli iş göremezlik geliri bağlanması gerektiğinin tespitini talep ve dava etmiştir.
Birleşen dosyada; davacı … Kimya San. ve Tic. A.Ş. vekili, müvekkil şirket aleyhine davalı … tarafından … 3. İş Mahkemesi’nin 2017/234 Esas sayılı dosyası ile meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemli dava açıldığını ve halen davanın derdest olduğunu, ayrıca davalı … tarafından … 2.İş Mahkemesi’nin 2017/70 Esas sayılı dosyası ile Sosyal Güvenlik Kurumu aleyhine meslek hastalığının tespiti davası açıldığını, bu dosyada müvekkilinin dahili davalı olduğunu ve dosyanın halen derdest olduğunu, her iki dosyanın yargılaması devam ederken Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’nun 2017/8707 Esas 64/12038 Karar sayılı ve 15.08.2017 tarihli kararında davalı …’in maluliyet oranının %16,2 olarak belirlendiğini, bu tespiti kabul etmediklerini beyanla davalı …’de oluştuğu iddia olunan rahatsızlığın meslek hastalığı olmadığının tespiti ile herhangi bir maluliyetinin olup olmadığının var ise oranının tespitini talep etmiştir.
II-CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; davacının 2001-2002 yıllarından itibaren … Tekstil işyerinde ve 01.12.2011 tarihinden itibaren de … Madde Ticaret işyerinde geçen çalışmalarından dolayı kimyasal gazlara maruz kaldığı gerekçesiyle meslek hastalığına yakalandığı ileri sürülerek husumet yöneltildiğinin anlaşıldığını, … Tekstil Ltd. Şti’nin 259983-64 sicil sayılı dosyada işlem gördüğünü, çalışmaların geçtiği diğer işyeri olan …’a ait işyerinin ise 1377161 sicil sayılı dosyada işlem gördüğünü, hangi hallerin meslek hastalığı sayılacağının yönetmelikte belirlendiğini ve bu hususta çıkabilecek uyuşmazlıkların Yüksek Sağlık Kurulunca karar bağlanacağını, davacının bu iddiayla kuruma başvurusu olup olmadığının araştırılması gerektiğini ve SGK Bölge Sağlık Kurulunca hastalığın mesleki olup olmadığı yönünde bir karar bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.
Dahili davalı … cevap dilekçesinde; dahili dava dilekçesini kabul etmediklerini, davacının müvekkiline ait işyerinde 01.12.2011-15.04.2016 tarihleri arasında çalıştığını, davalı kurum tarafından davacının hastalığının meslek hastalığı kabul edilerek maluliyete dayalı maaşta bağlandığını, davacının … Tekstil Ltd. Şti’ndeki çalışmasından müvekkilinin herhangibir sorumluluğunun bulunmadığını, davacıdaki meslek hastalığının kurum nezdinde YSK ya gönderilmesi hususunda itirazda bulunulduğunu, davacının yakalandığı iddia olunan meslek hastalığının fesihten sonra ortaya çıktığını, bu nedenle yükümlülük süresinin geçtiğini, ayrıca davacının yakalandığı iddia olunan hastalığının işyeri koşullarından kaynaklanmadığını ve müvekkilinin herhangibir kusurunun bulunmadığını, iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin tüm önlemlerin alındığını, beyanla davanın reddini talep etmiştir.
Dahili davalı … Tekstil Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin sadece su bazlı boya üretimi yaptığını, davacının en son çalıştığı …’a ait şahıs firmasından ayrıldığını, müvekkili şirkette davacının çalışmalarının 01.06.2003-09.08.2011 tarihleri arasında gerçekleştiğini, müvekkili şirketin iş güvenliğiyle ilgili tüm tedbirleri aldığını, davacının 2007 yılına kadar boya dolum işçisi 2008 yılından itibaren de; bozulan makinaların veya fabrika binasının bakım ve onarımıyla sınırlı çevre teknikeri olarak çalıştığını, davacının periyodik muayenelerinin yapıldığını ve sağlık sorununa rastlanmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk derece mahkemesi,
Davacının 01.07.2016 tarihinde tutulduğu anlaşılan meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma güç oranının %16,2 olduğunun tespitine, bu oran üzerinden sürekli iş göremezlik gelir bağlandığı anlaşılmakla, konusu kalmadığından aylık bağlanması yönündeki talebin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ:
İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili, müvekkilinin henüz 48 yaşında olduğunu ve işverenin ağır kusuru sonucu, işyeri ortamında oluşan sağlık sorunları ve sakatlığı yüzünden çalışamadığını, müvekkilinin davalı işyerinde oluşan meslek hastalığı sonucu maluliyet oranının %80 ve üzeri olması gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.
İstinaf kanun yoluna başvuran … Madde Ticareti … vekili, yeterli ve kapsamlı bir inceleme yapılmadan davacının rahatsızlığının meslek hastalığı olarak kabul edilmesi ve maluliyet oranının %16,2 olarak belirlenmesinin hatalı olduğunu, müvekkilinin üzerine düşen tüm görev ve yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiğini, iddia olunan meslek hastalığının meydana gelmesinde müvekkilinin kusurunun bulunmadığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
İstinaf kanun yoluna başvuran davalı … Tekstil Ltd. Şti. vekili, davacı vekili tarafından 01.08.2017 tarihinde dosyaya sunulan beyan dilekçesi ile aslında müvekkilinden hiçbir taleplerinin olmadığını, mahkeme talep ettiği için davaya dahil ettiklerini, müvekkili ile hiçbir ihtilafın olmadığını, davaya müvekkili yönünden devam etmek istemediklerini açıkça beyan, kabul ve ikrar ettiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
İstinaf kanun yoluna başvuran SGK Başkanlığı vekili, ilk derece mahkemesi tarafından tespit edilen oran ve bu oran üzerinden kurum tarafından davalıya gelir bağlandığı ortada olup, açılan davanın reddi gerekirken talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermenin hatalı olduğunu, bu tarz davalarda Kurum ayrıca nizaya sebebiyet vermediğinden dolayı Kurumun yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmaması gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
… Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi, davacı taraf yargılama sırasında … … Şirketini davaya dahil ettikten sonra birden fazla dilekçe ile iş bu davalı hakkındaki talebinden vazgeçtiğini bildirmiştir. Nitekim iş bu davalı da davacının söz konusu vazgeçmesini kabul ederek vazgeçme doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir. Davacı 2003-2011 arası 8 yıl boyunca iş bu şirket nezdinde çalışmıştır. Söz konusu şirket bünyesinde çalıştığı sırada ellerinde egzama oluştuğu ve işveren tarafından bölümünün değiştirildiği görülmektedir. (… … Şirketinin 11/07/2017 tarihli dilekçesi ekinde sunulan, işyeri hekimi … … ait tarihsiz ve sayısız yazı içeriğinden açıkça bu durum anlaşılmaktadır.) Şu halde aynı nitelikteki işyerlerindeki devam eden çalışmalarının iş bu meslek hastalığının oluşmasında etkili olduğu dosya kapsamındaki delillerle ortaya çıkmış bulunmaktadır. Yukarıda ortaya konulan emsal kararda da açıkça vurgulandığı üzere meslek hastalığının oluşmasına neden olan işyeri sahibinin davada bulunması taraf sıfatının tam olması açısından zorunludur. Davacı taraf önce iş bu zorunluluğu yerine getirmesine karşın dava devam ederken işveren … … Şirketi hakkındaki davasından vazgeçmiş olmakla davalı tarafta sıfat eksikliğine neden olmuştur.
Taraf sıfatı, bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceğinden sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorundadır.
6100 sayılı HMK’nun “Dava takip yetkisi” başlıklı 53 üncü maddesinde “(1) Dava takip yetkisi, talep sonucu hakkında hüküm alabilme yetkisidir. Bu yetki, kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında, maddi hukuktaki tasarruf yetkisine göre tayin edilir.” denirken aynı yasanın 114/1-e hükmünde dava takip yetkisi dava şartı olarak düzenlenmiştir. Şu halde davalı tarafta yalnızca davalı Kurumun ve işverenlerden birinin bulunması yeterli değildir. Dava sonucunda olaşacak durumdan etkilenecek işveren olarak bildirilmiş olanların da davada davalı olarak bulunması zorunludur. Yani davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı söz konusudur. Zorunlu dava arkadaşlığının bulunduğu hallerde davalı tarafta dava takip yetkisinin eksik olduğu görülmekle ve davacı taraf söz konusu eksikliği giderdikten sonra tekrar vazgeçerek eksik hale getirdiğinden 6100 sayılı HMK’nun 115/2 hükmü gereğince davacı tarafa süre verilerek eksikliğin giderilmesinin sağlanması da mümkün görülmemekle davacının davasının usulden reddine karar verilmesi gerekirken konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına ilişkin verilen hükümde isabet görülmemiştir. Şu halde asıl davada davalıların istinaf başvurusu bu sebeple kabul edilmiştir. Aynı gerekçe ile davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Birleşen davada ise yukarıda ortaya konulan YSK ve Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi kararları karşısında meslek hastalığının bulunduğu ve sürekli iş göremezlik derecesinin %16,20 olduğu ortaya çıkmış olmakla ret kararı isabetli olduğundan birleşen dosya davacısı … … Şirketinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle;
‘… 2. İş Mahkemesi’nden verilen 03/12/2019 tarih, 2017/70 Esas ve 2019/387 Karar kararının kaldırılmasına yönelik asıl dosya davacı vekili ve birleşen dosya davacı vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı yasanın 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine,
Davalı SGK Başkanlığı vekili ve davalı … Tekstil Ltd. Şti. vekilinin asıl dava ile ilgili istinaf başvurularının kabulüyle; … 2. İş Mahkemesi’nden verilen 03/12/2019 tarih, 2017/70 Esas ve 2019/387 Karar kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına;
Davacı …’in davasının dava şartı yokluğundan usulden reddine, ‘ şeklinde karar vermiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilinin henüz 48 yaşında olduğunu ve işverenin ağır kusuru sonucu, işyeri ortamında oluşan sağlık sorunları ve sakatlığı yüzünden çalışamadığını, müvekkilinin davalı işyerinde oluşan meslek hastalığı sonucu maluliyet oranının %80 ve üzeri olması gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.
Davalı … Kimyevi Madde Ticareti … vekili temyiz dilekçesinde özetle; yeterli ve kapsamlı bir inceleme yapılmadan davacının rahatsızlığının meslek hastalığı olarak kabul edilmesi ve maluliyet oranının %16,2 olarak belirlenmesinin hatalı olduğunu, müvekkilinin üzerine düşen tüm görev ve yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiğini, iddia olunan meslek hastalığının meydana gelmesinde müvekkilinin kusurunun bulunmadığını beyanla kararının bozulmasını istemiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
Husumet konusu, davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Taraflarca ileri sürülmese dahi gerek mahkemece, gerekse Yargıtay’ca tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden göz önünde tutulur.
Hizmet tespiti istemli iş bu davada; her ne kadar Mahkemece; davalının husumet itirazını kabul etmeyen ve taraf değişikliği için talepte bulunmadığı anlaşılan davacının, işveren sıfatını haiz olmayan Milli Savunma Bakanlığı’na karşı açmış olduğu davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmiş ise de; 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanununun 124. maddesinde “…maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir…” hükmü uyarınca, gerçek işverene usulüne uygun şekilde husumet yöneltilmesi gerekir.
Somut olayda; meslek hastalığının oluşmasına neden olan işyeri sahibinin davada bulunması taraf sıfatının tam olması açısından zorunludur. Davacının hizmetlerinin geçtiği dahili davalı yapılmış olan … Tekstil ve Kimya San. Tic. Ltd. Şti.’ne husumet yöneltilmesi ve bu kapsamda davaya yeniden dahil edilerek yargılamaya devam edilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken; davacı tarafın dava devam ederken işveren ……Şirketi hakkındaki davasından vazgeçmiş olması nedeniyle davalı tarafta sıfat eksikliğine neden olduğu ve bu nedenle davacının davasının usulden reddine karar verilmek suretiyle hüküm kurulmamış olması hatalı olup bozmayı gerektirir.
O hâlde, davacı ve davalı … Kimyevi Madde Ticareti-… vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun kabulüne ilşkin kararı bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle HMK’nın 373/2 maddesi gereği BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 21.12.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.