YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/8794
KARAR NO : 2022/13798
KARAR TARİHİ : 08.11.2022

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine dair karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı ve feri müdahil Kurum tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkilinin … sigorta sicil numarası ile 01/04/1987 tarihinde ise aynı işyerinde … Sandığı’na tabi olarak göreve devam ettiği, 4684 sayılı kanu’un 2. Maddesi ile 4603 sayılı yasaya eklenen geçici 3. Maddesi gereği, … Bankası AŞ’nin bankacılık ile ilgili sabit kıymetlerinin, düzenlenecek protokollerle T.C. … Bankası A.Ş. Ve …’ye devrinin öngörüldüğünü. … Bankası A.Ş’nin 06/07/2001 tarihinde tasfiye sürecine girdiğini, bu tarih itibariyle bankanın şubeleri ve personeli tüm bilgi ve belgelerle birlikte T.C. … Bankası A.Ş. Ve T. …’ye devredildiğini, müvekkilinin de bu kapsamda, davalı … AŞ.’ye personel olarak devredildiğini, müvekkilinin, kapatılarak davalı …’ye tüm hakları borçları ve personeli ile devredilen Türkiye … … Bankasında 01/04/1987 tarihinden … Sandığına tabi olarak görev yapmaya ı 15/02/1990 tarihine kadar aralıksız ve sigortalı olarak çalışmasına rağmen, 14/09/1988-14/02/1990 tarihleri arasında sigortalı olarak gösterilmediğini ve primlerinin ödenmediğini, sigortalı olarak gösterilmediği 14/09/1988-14/02/1990 tarihleri arasında aralıksız bir şekilde çalıştığını, belirtmek suretiyle söz konusu tarihler arasında müvekkilinin 1 yıl 5 aylık hizmetlerinin aylık brüt ücreti üzerinden, ” bu hususta ihtilaf olması halinde emsal ücret araştırması ile tespit edilecek, aynı tarihte aynı nitelikteki bir personelin alabileceği aylık brüt ücret üzerinden” tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

…/…

II-CEVAP:
Davalı … AŞ. Vekilinin cevap dilekçesinde; davacının hizmet tespiti talep ettiği dönemde müvekkili Banka personeli olmadığını, bu nedenle davanın müvekkil banka açısından husumet yönünden reddi gerektiğini, 2001/2202 sayılı Bakanlar Kurulu kararının 1. Maddesi ile devri öngörülen T…. Bankası Aş’nin varlıkları hariç tüm aktifleri bankaların yönetim kurullarının kendi aralarında düzenleyecekleri protokol Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun da uygun görüşü alınarak 10.07.2001 tarihli bir protokol imzalandığını, 4684 sayılı Kanun gereğince T. … Bankası A.Ş.’den, T.C. … Bankası A.Ş’ye devredilen varlıklardan 96 Şubenin T. ….’ye devrine ilişkin Ek Protokol hükümleri çerçevesinde, davacının görev yaptığını, 2002 yılında 4046 sayılı kanun kapsamında Bankadan ayrılarak … Defterdarlığına atamasının yapıldığını, bu nedenle davacının anılan iddialarına ilişkin olarak müvekkil Bankaca bir yanıt verilebilmesinin mümkün olmadığını, müvekkili Banka belirtmek suretiyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Dosyada mevcut hizmet döküm cetveline göre davacının, 01/04/1987 tarihinden itibaren 1987 yılı sonuna kadar 270 gün süreyle … … Bankasında 5510 sayılı yasanın 4/1 (a) bendi kapsamında 4/1 (c) statüsünde 270 gün çalışmasının bulunduğu, 1988 yılı 1. Ve 2. Döneminde de … … Bankasında 5510 sayılı yasanın 4/1 a bendi kapsamında 240 gün süreyle çalıştığı ancak 1988 yılından itibaren dava konusu edilen 14/09/1988-14/02/1990 arası dönemde dahil olmak üzere 1988, 1989 ve 1990 yıllarında 5434 sayılı yasa kapsamında 4/1 c statüsünde her yıl 360 gün çalışmasının bulunduğu, tanıkların beyanları ile … Vergi Dairesinin hizmet belgesinden davacının fiilen bankada 01/04/1987 tarihinde göreve başladığı, 15/02/1990 tarihinde 657 sayılı kanun kapsamında kadroya geçtiğinin belirtildiği,bu belgeler uyarınca davacının 4/1-c kapsamında atandığı tarihin 15/02/1990 tarihi olduğu, Dosyada mevcut … Bankası tarafından düzenlenen davacıya ait bila tarihli hizmet belgesi ile 07/09/2016 tarihli Maliye Bakanlığı … Vergi Dairesi Başkanlığınca düzenlenen Hizmet belgesinden, davacının dava konusu edilen 14/09/1988-14/02/1990 tarihleri arasında … Bankasında çalıştığının resmi kurum belgeleriyle de kanıtlandığı,… bankası personelinin tüm özlük hakları ile 10/07/2001 tarihli protokol ile ek protokol kapsamında … Bankasına devredildiği anlaşıldığından,davalı bankanın husumet itirazının reddi ile talep gibi karar vermek gerektiği, anlaşılmakla,
Davacının davasının kabulü ile, davacının 14/09/1988 ile 14/02/1990 tarihleri arasında hizmet cetvelinde belirtilen sigorta primlerine esas aylık brüt ücretler üzerinden davalı işyerinde çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi ve 5510 sayılı Kanunun 86. maddesi olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar, kamu düzeni ile ilgili olduğundan, özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
…/….

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ile dosya kapsamına göre, davacının 01/04/1987 tarihinde Türkiye … Bankası A.Ş.’nin Dışkapı şubesinde sigortalı olarak çalışmaya başladığı, 15/02/1990 tarihinde tarihinde kadroya alınarak 4/c statüsünde çalışmaya devam ettiği, davacının tahsis işlemleri kapsamında Kurum tarafından 01/04/1987-14/09/1988 tarihleri arasında 510 gün 4/a sigortalılığının bulunduğunun ve 15/02/1990-14/11/2016 tarihleri arasında ise 4/c sigortalılığının bulunduğunun kabul edildiği, dosya kapsamında yer alan ve çeşitli Kurumlardan getirtilen evraklardan davacının 01/04/1987 tarihinde başlayan sigortalı çalışmasının 15/02/1990 tarihinde kadroya geçmesine kadar kesintisiz olarak devam ettiği ve beyanları alınan tanıkların da bu durumu doğruladığı, Türkiye … Bankası A.Ş. personelinin T.C … Bankası A.Ş. ile Türkiye …. kapsamında görevlendirilmesine ilişkin 10/07/2001 tarihli protokol ile ….. sayılı Yasa hükümleri dikkate alındığında davacının çalışmalarının Türkiye …. nezdinde devam ettiği ve Türkiye … Bankası A.Ş.’nin tüzel kişiliğinin kalmadığı, davacının mahkemece kabul edilen dönemde davalı iş yerinde çalıştığı kanaatine varıldığından kurulan hükme ilişkin mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davalı …. vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davalı …. vekili özetle; davacının müvekkili bankanın personeli olmadığını, davacının son işvereninin de müvekkili olmadığını, müvekkilinin bu davanın muhatabı olmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
Feri müdahil Kurum vekili, aslen davanın reddi gerektiğini ve eksik araştırmaya dayalı olarak karar verildiğini belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.
V- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir. Anılan Yasanın 6. maddesinde ifade edildiği üzere “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve feragat edilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi karşısında, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olduğu, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğunun gözetilmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak her türden kanıtın toplanabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
Bu kapsamda, davacının çalışmalarını çalışmayı ortaya koyacak belgeler, işe giriş bildirgesiyle birlikte 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesinde belirtilen sigortalının gün sayısını, kazanç durumunu, çalışma tarihleriyle birlikte ortaya koyan aylık sigorta gün bilgileri ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 17. maddesinde belirtilen 4 aylık prim bordroları gibi Kuruma verilmesi zorunlu belgelerdir. 506 sayılı Yasa’nın 79/10. maddesinde bu tür hizmet tespit davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir.
Eldeki davada; mahkemece yazılı şekilde karar verilmiş ise de, davacı bakımından, yapılan araştırmanın yeterli olmadığının anlaşılması karşısında, davacının öncelikle … Bankası yardımlaşma sandığında kayıtlarının olup olmadığı isteme konu dönemde sandık nezdinde primlerin ödenip ödenmediği hususu ile davacının 14/09/1988 ile 14/02/1990 tarihleri arasında sandık mensubiyetinin araştırılması ile davacıdan alınacak açıklama ile bu dönemde sağlık yardımlarının ve primlerinin sandık tarafından karşılanıp karşılanmadığı hususunun da araştırılması ile varılacak sonuca göre bir karar tesisi gereklidir.
…/…
Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, mahkemece yazılı şekilde hüküm tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı ve feri müdahil Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararının kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk derece Mahkemesine gönderilmesi ile kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 08.11.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.