YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/9128
KARAR NO : 2022/12757
KARAR TARİHİ : 19.10.2022
Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
No :
Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne, dair verilen karara karşı tüm taraf vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince verilen kararın,tüm taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I)Davacı İstemi:
Davacı asil dava dilekçesinde ve özetle; kendisinin 15.04.2003 tarihinde … İlköğretim Okulu’nda hizmetli olarak işe girdiğini, davalı okulda 15.04.2003-13.06.2013 tarihleri arasında çalıştığını ancak davalı … kendisinin işe girişin yapmadığını ve aylık sigorta primlerini yatırmadığını, aylık maaşının 600,00 TL olduğunu beyan ederek, davalı okulda 15.04.2003-13.06.2013 tarihleri arasında çalıştığının tespitine ve eksik primlerinin ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II)Davalılar Cevabı:
Dahili davalı … vekili cevap dilekçesinde ve özetle; Dava konusu tesbiti istenen çalışma süresinden bu yana 5 seneden fazla süre geçtiğinden talebin hak düşümüne uğradığını, … müdürlüğünün işbu dava ile ilgili yazısında; davacının 2006 yılında 10 gün,2007 yılında 120 gün, 2008 yılında 221 gün, 2009 yılında 164 gün … primlerinin ödendiğini, 2003-2009 yıllarına ilişkin herhangi bir bilgi-belgeye ulaşılamadığını, 2010-2013 yılları arasında Eylül ayından başlayıp Haziran ayında bitmek üzere … primlerinin yatırıldığının bildirildiğini, davacının çalışmasının, belirli süreli hizmet akdiyle, geçici ve mevsimlik olduğunu, tam zamanlı çalışmanın mümkün olmadığını, hafta tatilleri, genel tatiller, resmi ve dini bayramlar ile okulun kapalı olduğu günlerde … işyerinde istihdam ihtiyacının olmadığını, resmi kurum olan işyerinde haftalık çalışma saati, resmi mesai saatleri ile sınırlı olduğunu, … işyerinde yaz tatillerinde istihdamın olmadığını ve çalışanlarla belirli süreli sözlesme yapıldığını, Davacı …’ın da yaz tatillerinde çalıştırılmadığı için bu dönemlerde … primleri yatırılmadığını, … müdürlüğünce davacı yanın … Aile Birliği tarafından çalıştırıldığının belirtildiğini, … Aile Birliklerinin işlevinin, genel bütçe yoluyla karşılanamayan gider ve hizmet kalemlerinin temin edilmesi olduğunu, Eğitim hizmetlerinin aksamadan yürütülebilmesi için fahri veya mevsimlik çalışanlar ile yardımcı hizmetliler istihdam etmekte bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini, müvekkili idarenin işbu dava kapsamında işveren sıfatı bulunmadığını, iş bu davada fiili çalışmanın tespit edilmesi gerektiğini beyan ederek, hak düşümü süresine ilişkin itirazlarının kabulüne, haksız ve hukuka aykırı olan davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı … vekili cevap dilekçesinde ve özetle; davalı Kurumun Fer’i Müdahale konumunda olduğunu, kurum kayıtlarının getirilmesi gerektiğini, tanık dinlenmesi gerektiğinde mutlaka dönem bordro tanıklarının dinlenmeği gerekeceğini, kurum kayıtlarının aksine eşdeğer nitelikte yazılı belgelerle ispatlanması gerektiğini, tanık anlatımlarına dayanarak davanın ispatlanma olgusunun kabul edilemez olduğunu, 5 yıllık hak düşüm süresinin göz önünde bulunması gerektiğini beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III) Mahkeme Kararları
A- İlk Derece Mahkemesi Kararı:
Mahkemece, 1-Davanın kabulü ile;
Davacının davalı 1.100.149,034 sicil nolu … İlköğretim Okulu unvanlı iş yerinde;
15.04.2003-30.06.2003 süresi için 76 gün ve günlük 13.103.332,00 ETL üzerinden
01.09.2003 – 31.12.2003 süresi için 120 gün ve günlük 15.267.194,00 ETL üzerinden
01.01.2004-30.06.2004 süresi için 180 gün ve günlük 18.321.000,00 ETL üzerinden
01.09.2004 – 31.12.2004 süresi için 320 gün ve günlük 14.805.000,00 ETL üzerinden
01.01.2005 – 30,06.2005 süresi için 180 gün ve günlük 16,29 TL üzerinden
01.09.2005 – 31.12.2005 süresi için 120 gün ve günlük 16,29 TL üzerinden
01.01.2006 – 30.06.2006 süresi için 180 gün ve günlük 17,70 TL üzerinden
01.09.2006 – 31.12.2006 süresi için 120 gün ve günlük 17,70 TL üzerinden
01.01.2007 – 30.06.2007 süresi için 180 gün ve günlük 18,75 TL üzerinden
01.03.2007 – 31.12.2007 süresi için 120 gün ve günlük 19,50 TL üzerinden
01.01.2003 – 30.06.2008 süresi için 180 gün ve günlük 20.28 TL üzerinden
01.09.2008 – 31.12.2008 süresi için 120 gün ve günlük 21,29 TL üzerinden
01.01.2009 – 30.06.2009 süresi için 180 gün ve günlük 22,20 TL üzerinden
01.09.2009 – 31.12.2009 süresi için 120 gün ve günlük 23,10 TL üzerinden
01.01.2010 – 30.06.2010 süresi için 180 gün ve günlük 24,30 TL üzerinden
01.09.2010 – 31.12.2010 süresi için 120 gün ve günlük 25,35 TL üzerinden
01.01.2011 – 30.06.2011 süresi için 480 gün ve günlük 26,55 TL üzerinden
01.09.2011 – 31.12.2011 süresi için 120 gün ve günlük 27,90 TL üzerinden
01.01.2012 – 30.06.2012 süresi için 180 gün ve günlük 29,55 TL üzerinden
01.09.2012 – 31.12.2012 süresi için 120 gün ve günlük 31,35 TL üzerinden
01.01.2013 – 13.06.2013 süresi için 163 gün ve günlük 32,62 TL üzerinden hizmeti bulunduğunun tespitine karar verilmiştir.
İstinaf Nedenleri:
Davacı vekili özetle, mahkeme kararında aleyhe olan hususlara katılmadıklarını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.
Davalı … vekili özetle, davanın hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, davacının çalışmasının mevsimlik ve geçici olduğunu, davalı işyerinin … olup yaz tatillerinde çalışma olmadığını, çalışmaların mesai saatleri ile sınırlı olduğunu, davacının … Aile Birliği tarafından çalıştırıldığını, davalının işveren sıfatının olmadığını beyanla davanın reddi ile kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı … vekili özetle, dinlenen tanık beyanlarının yeterli nitelikte olmadığını, fiili çalışma olgusunun kanıtlanmadığını, 18/09/2012 tarihli 10 aylık sözleşmenin tüm hizmet süresini kapsar şekilde geriye doğru etkili olacak şekilde esas alınmasının yerinde olmadığını beyanla kararın kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.
B-Bölge Adliye Mahkemesi Kararı:
Davacı …, Davalı … Güvenlik Kurumu ve Dahili davalı …’nın istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.
IV) Temyiz:
Davacı, davalı ve feri müdahil kurum vekilleri istinaf dilekçelerinde öne sürdükleri nedenle ile birlikte temyiz kanun yoluna başvurmuşlardır.
V) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:
Uyuşmazlık; ihtilaf konusu dönem yönünden fiili çalışma olgusunun ortaya konulmasında yapılan inceleme ve araştırmanın hüküm kurmaya elverişli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Dava hizmet tespiti davası olup 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir. Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Somut olayda, mahkemece, davacının …’na bağlı okuldaki çalışma tarihleri tam olarak tespit edilmeden, eğitim ve öğretime ara verilen yaz ve kış tatili (sömestr tatili) ve okulun açık kaldığı dönemleri yönünden işyerinde geçen fiili ve sürekli çalışmanın varlığı açıklığa kavuşturulmadan eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde kurulan hüküm hatalı olmuştur.
Yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda Mahkemece; davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp davacının ihtilaf konusu dönemde hizmetlerinin neden bildirim dışı bırakıldığı, eğitim ve öğretime ara verilen yaz ve kış tatili(sömestr tatili) ve okulun açık kaldığı dönemler tespit edilerek bu süreler içerisinde çalışıp çalışmadığı yönünde ilgili okulun müdür, müdür yardımcısı, öğretmen, şef, hizmetli gibi görevlileri tanık olarak dinlenmeli, tanık … beyanında davacının yerine başladığı belirttiği önceki müstahdemin emeklilik tarihi sorulmalı ve tanık olarak ifadesine başvurulmalı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliğine göre eylemli çalışmanın var olup olmadığı, sürekli veya kesintili olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O hâlde, tüm taraf vekilleri bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1. maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen İlk Derece Mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 19/10/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.