YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/9197
KARAR NO : 2022/11554
KARAR TARİHİ : 29.09.2022
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
Dava, rücuan alacak istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine dair verilen karara karşı davacı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 33.Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esasdan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince verilen kararın davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi
I-İSTEM
Davacı, davalı … İnşaat San.ve Tic. A.Ş.ne ait işyeri sigortalısı …’ın 11.9.2012 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucunda vefat etmesi sebebiyle hak sahiplerine 141.781,18 TL tutarında ilk peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, iş kazasının işyerinde montaj işçisi olarak çalışan sigortalının 19 metre yüksekliğindeki bölmeden beton zemine düşmesi sonucunda meydana geldiğini, olayda gerekli iş güvenliği tedbirlerini almayan davalı işverenin kusurlu olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 35.445,29 TL Kurum alacağının 13.12.2013 gelir onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı işverenden tahsilini talep etmiştir.
II-CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı … İnşaat San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, yetki ve zamanaşımı itirazında bulunmuş olup, davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, kazanın oluşumunda müvekkil şirketin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, iş kazasının müteveffa işçinin dikkatsizliği ve kendi kusuru sebebiyle meydana geldiğini, davacı Kurumca müvekkil şirkete karşı rücu davası yöneltilmesinin hukuken mümkün olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
MAHKEME KARARLARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk derece mahkemesi,1-Davacının davasının HMK114/1-ı delaleti ile 115/2 maddesi gereği dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verildi.
B-BAM KARARI
… Bölge Adliye Mahkemesi, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esasdan reddine karar vermiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davacı Kurum vekili; … Anadolu 29. İş Mahkemesi’nin 2017/209 Esas sayılı dosyası ile 19. İş Mahkemesi’nin 2014/517 Esas sayılı dosyası birleştirilmiş olmakla dosya bir bütün haline dönmüşken mahkemeninin 19. İş Mahkemesi’nin 2014/517 Esas sayılı dosyasını tefrik etmesi halinde o dosyanın 19. İş Mahkemesine gönderilmesi gerektiğini, kendi mahkemesinin başka bir esasına kayıt ile davanın yürütülmesinin usule aykırı olduğunu, karşı taraf lehine hükmedilen vekalet ücretinin yanlış hesaplandığını belirterek mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114’üncü maddesinin (ı) bendi uyarınca “aynı davanın daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması” bir başka deyişle derdest olmaması dava şartları arasında düzenlenmiş olup, aynı kanunun 115’inci maddesi gereği bu durum kamu düzeni ile ilgilidir ve davanın her aşamasında kendiliğinden araştırılır.
Anılan madde metninde belirtildiği üzere derdestlik; açılan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açılmış olup da görülmeye devam ediyor olmasıdır. Derdestlik açısından aynı dava olma koşulları aslında maddi anlamda kesin hüküm koşulları ile paralellik gösterir. Bu bağlamda derdestliğin söz konusu olabilmesi için tarafları, sebepleri ve konusu aynı olan davanın iki defa ayrı ayrı açılmış olması gerekir.
Birinci ve ikinci davanın aynı dava sayılabilmesi için gerekli ilk şart her iki davanın taraflarının aynı kişiler olmasıdır. Tarafların aynı sayılması, tarafların her iki davada da aynı sıfatla, yani davacı ve davalı sıfatıyla hareket etmiş olmaları gerekmez. Birinci davada; davacı olan taraf, ikinci davada, davalı olabileceği gibi, tam tersi de söz konusu olabilir. Davaların aynı dava sayılabilmesinin bir diğer şartı her iki davanın sebebinin aynı olmasıdır. Dava sebebinin aynı olmasından kasıt hukuki sebepler değil, davacının davasını dayandırdığı vakıalardır. Son şart ise; davaların konularının aynı olmasıdır. Dava konularının aynı olup olmadığını tespit edebilmek için davaların ilkinde verilebilecek kararın, ikinci davada verilebilecek kararı gereksiz hale getirip getirmeyeceği, ya da ikinci davada verilebilecek kararla aynı sonuçların sağlanıp sağlanamayacağına bakılmalıdır.
İnceleme konusu dosyada; davacı Kurum tarafından 11.09.2012 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerine ödenen gelirin tahsili talebiyle … Anadolu 23. İş Mahkemesinin 2014/410 sayılı esasında 18.08.2014 tarihinde dava açılmış, aynı mahkemenin 2014/410 Esas,2014/28 karar sayılı 03.09.2014 tarihli, Anadolu 19,20 ve 21. İş mahkemelerinin görevli olması nedeniyle hukuk mahkemeleri tevzii bürosuna gönderilmesine ilişkin kararı üzerine dosya … Anadolu 19. İş Mahkemesi 2014/517 sayılı esasına 03.09.2014 tarihinde kaydedilmiştir. Daha sonra mahkemece 19.09.2014 tarihinde dosyanın … Anadolu 21, İş Mahkemesinin 2014/714 esas sayılı dosyasıyla birleştirilmesine karar verilmiş, 15.10.2019 tarihli tefrik kararıyla birleşen söz konusu dosyanın ayrı bir esasa kaydına karar verilerek iş bu incelenmekte olan dosya esasına kaydedilmiş ve derdestlik dava şartı nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Diğer yandan … Anadolu 23. İş Mahkemesinin 2014/410 Esas,19.08.2014 tarihli kararı ile 19,20, ve 21. İş mahkemelerinin görevli olması nedeniyle hukuk mahkemeleri tevzii bürosuna gönderme kararı verdiği görülmektedir. … Anadolu 21. İş Mahkemesinin 2014/714 sayılı esasında 20.08.2014 tarihinde davacı kurumun aynı kaza nedeniyle, aynı taleple davalı şirket hakkında dava açtığı, söz konusu dosyanın 12.09.2017 tarihinden itibaren … Anadolu 29.İş Mahkemesinin 2017/209 sayılı esasına kaydedildiği ve bu esas üzerinden yargılamaya devam edildiği anlaşılmaktadır.
Somut dosyada … Anadolu 23. Mahkemesinin aynı esas üzerinden 19.08.2014 ve 03.09.2014 tarihli tevzii bürosuna gönderme kararlarının bulunması karşısında, … Anadolu 29. İş Mahkemesinin 2017/209 esas sayılı dosyası ve ilgili bilgi ve belgeler celp edilmek suretiyle; kurumun ilk dava açma tarihleri, gönderme kararları üzerine ne yapıldığı belirlenmeli, bu şekilde … Anadolu 19. İş Mahkemesinin 2014/517 esas ve … Anadolu 21. İş Mahkemesinin 2014/714 esas sayılı davaların açılma tarihleri tespit edilmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.
Mahkemece, yukarıda belirtilen hususlar gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, karardan bir örneğin ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 29.09.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.