YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/1097
KARAR NO : 2023/1552
KARAR TARİHİ : 22.02.2023

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2081 E., 2022/1691 K.
…
…
…
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 25. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/101 E., 2022/329 K.

Taraflar arasındaki hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar ve feri müdahil vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalılar ve feri müdahil vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili; davacının işe giriş tarihinin 01.07.2015 olarak tespitine, davacının primlerinin davalı işveren tarafından davacının aldığı gerçek ücreti üzerinden bildirilmeyip davalı kuruma eksik prim yatırıldığının tespitine, davacının gerçek ücretinin aylık net 01.07.2015 ile 29.12.2015 tarihleri arasında 2.500 TL ve 01.10.2015 ile 29.12.2015 tarihleri arasında 4.500 TL olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı … Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket …İnşaat ve Tic. A.Ş. tarafından üstlenilmiş bulunan “…-… Demiryolu … Viyadükleri Projesinde” proje konusu işlerde kullanılacak vinçlerin bir kısmının müvekkili şirket ile diğer davalı … Nakliyat arasında imzalanan vinç kiralama sözleşmesi uyarınca … Nakliyat tarafından temin edildiğini, davacının 02.07.2015-07.03.2016 tarihleri arasında … Nakliyat nezdinde proje kapsamında … adresinde kurulu şantiyede “vinç operatörü” olarak çalışmaya başladığını, … Nakliyat ile müvekkili şirket arasında imzalanan sözleşme uyarınca … Nakliyat’ın çalışanlarının SGK, Bağ-Kur ve vergisel ödemelerinin tümünün sorumluluğunun davalı … Nakliyat’a ait olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Feri müdahil kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız olduğunu beyanla reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Davacının dava dilekçesinde talep ettiği prime esas kazanç miktarı ile kurumca kabul edilen prime esas kazanç miktarının karşılaştırıldığı, kurumca 2015/07, 08, 09, 11, 12 aylar yönünden denetmen tarafından kurumca eksik kazançların tespit edildiği ve bu kazançların hizmet döküm cetveline işlenmesi karşısında bu aylar yönünden davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Davalı şirkete ait 1191547 sicil numaralı iş yerinin 01.07.2014 tarihinde 5510 sayılı Kanun kapsamına alındığı, davacı vekili tarafından ibraz edilen davacıya ait yaka kartında yer alan işe giriş tarihi ile firma ortağı…’ın davacının şirketlerinde 01/07/2015 tarihinde şantiyeye gönderildiğine ilişkin beyanı birbiriyle örtüştüğünden davacının işe giriş tarihinin 01/07/2015 tarihi olduğu kanısına varılmıştır. Ayrıca davacının, davalı şirkete karşı açtığı işçilik alacaklarının tahsili nedeniyle davacının 2015/ Ekim ayı prime esas kazancına 100,87 TL ek kazanç bildirilmesi gerektiği kanısıyla;
Davanın kabulü ile,
Davacının 1191547 sicil numaralı işyerindeki işe giriş tarihinin 01.07.2015 olduğunun tesptine,
Prime esas kazanç tespiti istemine ilişkin olarak 2015/Temmuz, Ağustos, Eylül, Kasım, Aralık ayları yönünden, davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına, davalı tarafından Kuruma davacının 2015/Ekim ayının prime esas kazancına 100,87 TL ek kazanç bildirilmesi gerektiğinin tespitine, karar vermiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ve feri müdahil kurum vekilleri istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı … Tic. A.Ş. Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacı ile 01.07.2015 tarihinde yapılan iş görüşmesi sonucu işe kabul edilerek 02.07.2015 tarihli iş sözleşmesi yapıldığını ve davacının işe başlama tarihinin kuruma bildirildiğini, işe giriş tarihinin 01.07.2015 olarak tespit edilmesinin hatalı olduğunu, davacının eksik yatırılan priminin olmadığını, ayrıca davacının diğer davalının işçisi olduğunu, primlerin ödenmesi konusunda müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı … Tic. A.Ş. Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacının işe başlama tarihinin kuruma bildirildiğini, işe giriş tarihinin 01.07.2015 olarak tespit edilmesinin hatalı olduğunu, ekim 2015 ayı için ek prime kazanca hükmedilmesinin de hatalı olduğunu davacının ilk karara bu yönde bir itirazı olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

3.Feri Müdahil Kurum Vekilinin İstinaf Sebepleri
Karar usul ve esas yönünden hukuka aykırı olduğunu, çalışma olgusunun Yargıtay’ın hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen ilkelere göre araştırılması gerektiğini, ücret iddiasının da yazılı delillerle ispat edilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Denetim sırasında ifadesine başvurulan davalı şirket ortağının davacının 01.07.2015 tarihinde şantiyeye gönderilerek iş eğitimlerinin tamamlandığını beyan etmiş olduğundan mahkemece davacının davalı işyerinde 01.07.2015 tarihinde çalışmaya başladığının kabul edilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, denetime elverişli bilirkişi raporu ile davacının banka kayıtlarının karşılaştırılarak davacının eksik bildirilen prime esas kazançlarının tespit edildiği, dava açıldıktan sonra 2015/10 ayı hariç ek prim tahakkukları yapılarak hizmet cetveline işlendiğinden bu dönemler yönünden talebin konusuz kaldığı,
Davalılar ve feri Müdahil kurum vekillerinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ve feri müdahil vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı …Ş. vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.
Davalı … A.Ş. vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.
Feri müdahil kurum vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının işe giriş tarihinin 01.07.2015 olarak tespiti ile gerçek ücretinin aylık net 01.07.2015 ile 29.12.2015 tarihleri arasında 2.500 TL ve 01.10.2015 ile 29.12.2015 tarihleri arasında 4.500 TL olduğuna tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanakları, 5510 sayılı Kanunun 86 ıncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Prime esas kazanç tutarının tespiti davasının 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7 inci maddesi uyarınca yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 77 ve 5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesidir. Bu kapsamda davacı işçinin, işin ve işyerinin kapsam ve niteliği dikkate alınarak, ücretinin ve davalı …’na davalı işveren/işverenler tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla, prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

3.Değerlendirme
İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

Mahkemece; ücret ödeme bodroları ile işe giriş bildirgesi dosya içerisine getirtilerek imzalı olup olmadığı hususu araştırılıp, gerekirse işe giriş bildirgesi üzerinde imza incelemesi yaptırılmak suretiyle davacının işe giriş tarihi hiçbir duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmeli; toplanan deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.02.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi.

…