YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/1332
KARAR NO : 2023/1570
KARAR TARİHİ : 22.02.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/814 E., 2022/1089 K.
FER’Î MÜDAHİL : … vekili Avukat …
DAVA TARİHİ : 02.07.2019
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/225 E., 2022/61 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı ve fer’i müdahil tarafından istinaf edilmesi üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde; 26.10.2017 -28.10.2017 tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştığının tespitini talep etmiştir.
2. Davacı vekili, belirtilen tarihlerde davacının davalı …’a ait dönerci salonunda çalıştığını bu hizmete ilişkin sigorta primlerinin yatırılmadığını belirtmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı cevap dilekçesinde; davacının 26.10.2017 tarihinde işe başlayıp 28.10.2017 tarihinde döner bıçağını temizlerken elini kestiğini belirtmiş ise de bu iddianın gerçeği yansıtmadığını belirterek; davanın reddini istemiştir.
2.Fer’i Müdahil Kurum cevap dilekçesinde; davacının çalışmasının süreklilik arz edip etmediğinin netleştirilebilmesi için işin kapsamı, hangi işlerde çalıştığı, bu çalışmalarının ne kadar süreyle yapılabileceği, buna göre çalışmasının tam zamanlı çalışmayı gerektirip gerektirmediği, dolayısıyla hizmet ilişkisinin unsurlarının oluşup oluşmadığı yöntemince araştırılmalı, önceki döneme konu sürelere ilişkin ödemelerin nasıl yapıldığı varsa yazılı delillerle tartışılmalı, tanık beyanlarına başvurulmalı davacının farklı işverenler veya işyerlerinde çalışıp çalışmadığı, davaya konu dönem içinde çalışmasına ara verip vermediği, komşu mesken sahipleri veya çalışanları kolluk vasıtasıyla araştırılarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı ve sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu açıklığa kavuşturulmalı, şeklindeki gerekçelerle davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kazanın 20:00 sıralarında meydana gelmesi; servis elemanında döner bıçağının bulunmasının ise rasyonel olmaması, iş yerine yemek yemeğe gelen ve ayrıca samimiyete binaen kendi işlerini yapan davacının döner bıçağını yıkamak işlemi ise kendi bulaşığı olmayacağı ve işyerinde çalışan sıfatı taşımayan bir kişinin de işletmenin en önemli aracı tehlike arz eden döner bıçağını eline alamayacağına göre davacının çalışan olarak davalı işyerinde bulunduğunun sübut bulduğuna dair gerekçe ile davanın kabulüne davacı …’in, … .87/A Menemen/… adresinde bulunan … sicil sayılı …’a ait döner büfesi işi işyerinde 26.10.2017-28.10.2017 tarihlerinde hizmet akdine istinaden 3 günlük çalışmasının SGK’ya bildirilmediğinin tespitine, karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer’i müdahil kurum istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davalı vekili istinaf dilekçesinde; dinlenen kamu tanıkları, davacının eşi ve kızı dışında belirttiği … dahil, davacının beyanlarını doğrular nitelikte beyanda bulunmadıklarını, davacının iddiasını ispatlayan tek bir somut delil bulunmadığını, mevcut tanık beyanları, hastane raporu vs. birlikte değerlendirildiğinde davacının müvekkilinin yanında çalışmadığının ortada olduğunu beyanla, davanın reddini istemiştir.
2. Fer’i müdahil kurum vekili istinaf dilekçesinde; kamu tanıklarının davacının beyanlarını doğrular ifade vermediğini, davacının eşi ve kızının hasım taraf lehine yeminsiz ifade vermesinin tek başına takdiri delil olarak kabul edilemeyeceğini, başka tarafsız tanık ifadesinin bulunmadığını, davacı tanıklarının beyanlarının dikkate alınmaması gerekirken taraflı tanık ifadeleri ile düzenlenen bilirkişi raporu dayanak yapılarak verilen kararın yerinde olmadığını belirterek; davanın reddini istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının döner bıçağı ile yaralanması sonrasına ait tedavi kayıtları ve aleyhe işyeri kayıtları sunulmadığı gerekçesi ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilin dört ay hiç çalışan bildirmeyip kaza tarihinden sonraki bir tarihte dört işçinin sigorta girişini yaptırmış olmasını baz alıp, müvekkilinin davacıyı sigortasız çalıştırmış olabileceğine kanaat getirilmiş olmasının; davacının iddiasını ispata yarayan tek bir somut delil bulunmamasının davanın reddini gerektirdiği gerekçesi ile, kararının bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 86 ıncı maddesidir.
3. Değerlendirme
Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Eldeki davada verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Mahkemece, yetersiz tanık dinlenilmek suretiyle karar verilmiş olup, komşu işyerleri zabıta marifeti ile tespit edilmek ve de tespit edilen işyerlerinin vergi kayıt ve işyeri sicil dosyaları da celp edilmek suretiyle; bu iş yerlerinin işverenleri ve bordro tanıkları, bu tanıkların da kendi hizmet süreleri de gösterilerek, davacının fiili çalışma ve başlangıcı tereddütsüz ortaya konulacak şekilde beyanlarına başvurulmalı, alınan beyanlar değerlendirilerek; sonuca göre karar verilmelidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle ;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalıya iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
22.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…