YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/1644
KARAR NO : 2023/2302
KARAR TARİHİ : 09.03.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1376 E., 2022/1228 K.
DAVALILAR : 1- … Patlayıcı Maddeler San. ve Tic A.Ş.
2-Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili Avukat …
DAVA TARİHİ : 17.04.2019
KARAR : Esastan Red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Elazığ İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/688 E., 2021/663 K.
Taraflar arasındaki Kuruma bildirilen çalışmaların yeraltında geçtiğinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, davacının 29.05.2007-22.05.2018 tarihleri arasında kesintisiz ve tam zamanlı olarak davalı işyerinde satış sorumlusu olarak şirketin yerin 150-200 m2 altında bulunan ve patlayıcı maddelerin depo edildiği işyerinde çalışmış olduğundan bu işyerindeki çalışmalarına ait bildirimlerin yeraltında geçtiğinin tespiti ile itibari hizmet süresi ve fiili hizmet süresi zammı verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, davanın 5 yıllık hak düşümü süresi içerisinde açılmadığını, davacının davalı iş yerinde 29.05.2007-22.05.2018 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığını, bildirimlerin yeraltı (35) koduyla yapılmadığını, işyerinin yeraltı çalışmaları kapsamında fiili hizmet süresi zammı verilmesini gerektirir nitelikte olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B.İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, müvekkilinin yer altında çalıştığını ve tehlikeli iş yaptığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; somut olayda, davacı, davalı şirketin deposunda satış sorumlusu olarak yeraltında çalıştığını, hep depoda çalıştığını, deponun yer altında olduğunu, depoda patlayıcıların olduğunu ileri sürerek yeraltı işçilerine tanınan özlük haklarından yararlanmak istemektedir. Ancak; davacının 01.10.2008 tarihinden önceki çalışmaları yönünden; 506 sayılı Kanun’un Ek 5 inci maddesinde anılan Kanuna göre sigortalı sayılanların, aşağıda sayılan görevlerde geçen sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için hizalarında gösterilen sürelerin sigortalılık süresi olarak ekleneceği belirtildikten sonra, maddenin (IV) numaralı bendinde “Sigortalılar” başlığı altında “Azotlu gübre ve şeker sanayinde, fabrika, atölye, havuz ve depolarda, trafo binalarında çalışanlar” sözcüklerine yer verilmiş, bu bende ilişkin “Hizmetin Geçtiği Yer” başlıklı kısımda ise “1.) Çelik, demir ve tunç döküm, 2.) Zehirli, boğucu, yakıcı, öldürücü ve patlayıcı gaz, asit, boya işleriyle gaz maskesi ile çalışmayı gerektiren işlerde, 3.) Patlayıcı maddeler yapılmasında, 4.) Kaynak işlerinde çalışanlarda.” sıralaması yapılmıştır. Anlaşılacağı üzere, itibari hizmet süresi hak ve olanağından yararlanmak için, maddede yazılı fiziksel koşullarla birlikte iş kolu ve iş yeri şartlarının da gerçekleşmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Yine 01.10.2008 tarihinden sonrası dönem yönünden ise; 5510 sayılı Kanun’un 40 ıncı maddesinin (4) numaralı sırasındaki düzenleme kapsamındaki işler ile işyerlerinden ve sigortalılardan olmak gerekmektedir. 5510 sayılı Kanun’un 40 ıncı maddesinde kimlerin itibari hizmet süresinden faydalanacağının açık bir şekilde belirtildiği, belirtilen iş kolları arasında yer altında patlayıcı madde satımı yapılan iş yerlerinin olmadığı, yer altı işlerinde de ancak maden ocakları (elementler cıva bulunduğu saptanan cıva maden ocakları hariç), kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yer altında yapılan işlerde çalışanlar bu kapsama dahil edildiği, davacının çalıştığı iş yeri yer altında olsa dahi anılan mevzuatta sayılan işlerden olmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili istinaf gerekçeleri ile temyiz isteminde bulunmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, bildiren hizmetlerin yeraltında geçtiğinin tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile
2. 506 sayılı Kanun 113 üncü maddesi, 151 sayılı Kanun, 5510 sayılı Kanun’un fiili hizmet süresi zammı verilecekleri düzenleyen maddesinin 40 ıncı maddesi.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgilisinden alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
09.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…