YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/1906
KARAR NO : 2023/3927
KARAR TARİHİ : 10.04.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1556 E., 2023/32 K.
HÜKÜM/KARAR : Davanın kısmen kabulü
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 13. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/73 E., 2021/184 K.
Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali ile eşinden ölüm aylığı bağlanan davacıya babasından dolayıda ölüm aylığı bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına ve davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı bulunan eşi …’nın 09.10.2019 tarihinde vefat ettiğini ve müvekkiline eşinden dolayı ölüm aylığı bağlandığını, müvekkilinin babası …’ın ise 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olup 20.01.1980 tarihinde vefat ettiğini, müvekkilinin babasından dolayı da aylık almak için Kuruma yaptığı başvurunun reddedildiğini belirterek müvekkiline hem eş hem de babasından dolayı her iki aylığın da 09.10.2019 tarihi itibariyle tam olarak bağlanmasına, bu talebin reddine ilişkin SGK işleminin iptaline, 09.10.2019 tarihinden itibaren hesaplanacak her iki aylığın birikmiş tutarlarının, idareye başvuru tarihi olan 18.11.2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı kurum cevap dilekçesinde; davacının müteveffa babası …’tan ölüm aylığı talep etmesi üzerine eşi …’dan aylık aylığının tespit edildiğini, 5510 sayılı Kanun gereğince her iki aylığın birden bağlanmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin babasının ve eşinin farklı sigortalılık statülerine sahip olduklarını, bu nedenle müvekkilinin her ikisinden dolayı da aylığa hak kazandığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Yukarıda yer alan açıklamalar ışığında ve 506 sayılı Kanun’un 29.07.1973 tarih ve 4958 sayılı Kanun’un 35 inci maddesi ile değişik 68/I-C-a maddesine göre davacının babasından dolayı da kız çocuğu sıfatıyla aylık almaya hak kazandığı gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b.2 maddesi uyarınca kabulü ile … 13. İş Mahkemesine ait 08.04.2021 gün ve 2020/73 Esas – 2021/184 Karar sayılı kararının kaldırılmasına, yerine, davanın kısmen kabulü ile davacının 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan eşinden dolayı aldığı ölüm aylığı yanında 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı babasından dolayı da tahsis talep tarihini takip eden aybaşı olan 01.12.2019 tarihi itibariyle ölüm aylığı alabileceğinin tespitine, aksine yönelik Kurum işleminin iptaline, davacıya babasından dolayı tahsis talep tarihini takip eden aybaşı olan 01.12.2019 tarihinden itibaren bağlanacak ölüm aylığının ödenmesi gereken tarihlerden itibaren yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kurum işleminin doğru olduğunu, kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, eşinden ve babasından çift ölüm aylığı bağlanması ile kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
5510 sayılı Kanun’un 01.10.2008 günü yürürlüğe giren ve “Ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması” başlığını taşıyan 34 üncü maddesinde, sigortalının evli olmayan, boşanan, dul kalan kızlarına ölüm aylığı bağlanabilmesi, bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmama veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olma koşullarına bağlanmış, “Aylık ve gelirlerin birleşmesi” başlıklı 54 üncü maddede ise bu Kanuna göre bağlanacak aylık ve gelirlerin birleşmesi durumunda, hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak aylığının bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.
Yaşamını yitiren sigortalının eş, çocuk, anne, babasına ölüm sigortasından aylık tahsisi yapılabilmesi için öncelikle hak sahipliği sıfatının kazanılması gerekmekte, bunun için hak sahiplerine ilişkin aylık bağlama koşullarının sağlanıp sağlanmadığına bakılmakta, başka anlatımla bu koşulları tümüyle yerine getiren kişi hak sahipliği sıfatını kazanmakta, anılan sıfata sahip kişilere, sigortalıya ait tahsis şartları da gerçekleşmişse aylık bağlanabilmektedir. Şu durumda yukarıda sıralanan maddeler ve sosyal güvenlik hukuku ilkeleri dikkate alındığında yasal mevzuat ve aylık bağlama koşulları kendi içerisinde ayrıştırılmalı, sigortalıya ait şartlar sigortalının ölüm günü itibarıyla yürürlükte olan yasal mevzuat kapsamında değerlendirilmeli, hak sahiplerine ilişkin koşullar ise hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte yürürlükte olan yasal düzenlemeler çerçevesinde irdelemeye tabi tutulmalıdır.
3. Değerlendirme
Davacının 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan eşinin 09.10.2019 tarihinde vefatı üzerine 4/b ölüm aylığı bağlandığı, 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan babasının 20.1.1980 tarihinde vefat ettiği, davacı 14.10.2019 tarihinde davalı kuruma başvurarak babasından dolayı da ölüm aylığı bağlanması talep edildiği, Kurumun tarafından talebin reddedildiği anlaşılmaktadır.
Anılan yasal düzenlemeler kapsamında dava irdelendiğinde; bu tür ölüm sigortasından aylık tahsislerinde, ayrık durumlar dışında genel kural olarak hakkı doğuran olay tarihinde yürürlükte olan yasal mevzuatın uygulanması gerekmekte olup, buna göre sigortalı eşin yaşamını yitirdiği 14.08.2019 tarihi itibarıyla davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun’un 34 ve 54 üncü maddeleri olup, 54 üncü maddenin 5 inci bendine göre hak sahibinin tercihine göre ana/baba veya eşe ait dosyaların birinden aylık bağlanacağı açıkça düzenlenmiş bulunmakla, anılan maddeler irdelenmeden yanılgılı değerlendirme sonucu karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.