YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/1908
KARAR NO : 2023/4454
KARAR TARİHİ : 26.04.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2710 E., 2022/2469 K.
KARAR : Kısmen Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/200 E., 2022/327 K.
Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili ile davalı Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; … sicil sayılı işyerine yapılan borç tahakkuk işleminin iptali ile … ve….21 sicil sayılı inşaat işyerleri için 5510 sayılı Kanun’un 85 inci madde gereğince asgari işçilik uygulaması yapılarak bildirimi yapılanların tenzilinden sonra prim borcu kaldığı takdirde ihtiraz’ı kayıtla yatırılan primlerden mahsup edilerek bakiyesinin ret ve iadesi gerektiğinin tespitini, aksine tesis edilen… ve… sicil sayılı bina inşaatı dosyalarından ödenen tüm primlerin irat kaydedilmesini öngören dava konusu … sayılı SGK … İl Müdürlüğü işleminin iptali ile sataşmanın önlenmesini talep etmiştir.
II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; kurumca yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
SGK’dan resen yapıldığı belirtilen asgari işçilik uygulamasına ilişkin dayanak kayıtlar, … ve … sayılı dosyalardan kurumca irat kaydedildiği belirtilen miktarların bildirilmesi, ayrıca … sicil sayılı işyerinden tahakkuk ettirilen … TL prim borcunun ne şekilde tahakkuk ettirildiği, ne kadarının prim borcu ne kadarının gecikme zammının olduğu, bu miktar (… TL) belirlenirken herhangi bir mahsup işlemi yapılıp yapılmadığı hususlarında bilgi ve belgeler celp edilmiş gelen bilgi ve belgeler ışığında daha önce rapor düzenleyen bilirkişilerden farklı bir bilirkişiden 30.06.2022 tarihli rapor ve 19.07.2022 tarihli ek rapor alınmış, mahkememizce alınan bilirkişi raporları hüküm kurmaya ve denetime elverişli olarak kabul edilmiş olup tüm dosya kapsamı itibarıyla SGK … İl Müdürlüğünün … sicil sayılı işyeri hakkında yaptığı borç tahakkuku işleminin iptali ile 1107006.042 ve ….042 sicil sayılı inşaat işyerleri için davacı tarafından yapılan ödemelerden asgari işçilik oranı tutarında yapılan ödemenin tahsilinden sonra kalan… sicil nolu inşaat işyerinden kurumca tahsil edilip irad kaydedilen toplam …TL primin, ….042 sicil nolu inşaat işyerinde kurumca tahsil edilip irad kaydedilen toplam 14.210,14 TL primin her bir tahsilatın yapıldığı tarihten davacı ödeneceği tarihi kadar işleyecek yasal faiziyle davacıya iadesi yönünde kanaat oluştuğu gerekçesiyle;
Davanın kabulüne,
SGK … İl Müdürlüğünün … sicil sayılı işyeri hakkında yaptığı borç tahakkuku işleminin iptaline,
1107006.042 ve ….042 sicil sayılı inşaat işyerleri için davacı tarafından yapılan ödemelerden asgari işçilik oranı tutarında yapılan ödemenin tahsilinden sonra kalan… sicil nolu inşaat işyerinden kurumca tahsil edilip irad kaydedilen toplam …TL primin, ….042 sicil nolu inşaat işyerinde kurumca tahsil edilip irad kaydedilen toplam 14.210,14 TL primin her bir tahsilatın yapıldığı tarihten davacı ödeneceği tarihi kadar işleyecek yasal faiziyle davacıya iadesinin gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
Kurum tarafından yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;
Davacı şirketin, her iki inşaatta çıkacak prim borcunu eksiltmek maksadıyla, faal haldeki işyeri çalışanlarını bu işyerlerinden bildirdiği sabittir ve
sicil sayılı işyerine yapılan borç tahakkuk işlemi ilke olarak doğrudur. Bu işyerinden hizmetin eksik bildirildiği ve primin eksik ödendiği açık olduğuna göre bu işyerinin tehlike sınıf ve derecesine, prim oranına, sigortalı sayısına göre bildirilmesi gereken primlerin hesabı ve borç tahakkuku işlemi yerindedir. Bu nedenle, mahkeme tarafından SGK’nın … sicil sayılı işyeri hakkında yaptığı borç tahakkuku işleminin iptaline karar verilmiş olması hatalı olmuştur. Ayrıca, … ve….21 sicil sayılı inşaat işyerleri için 5510 sayılı Kanun’un 85 inci maddesi gereğince asgari işçilik uygulaması yapılarak iadesi gereken tutarın belirlenmesini talep etmiş ise de bilirkişi tarafından düzenlenen 19.07.2022 tarihli raporda Kurum tarafından yapılan işlemler ile karşılaştırmalı olarak yapılan asgari işçilik hesabına göre davacıya iade edilmesi gereken 10.226,82 TL bulunduğunun belirlenmesine rağmen mahkeme tarafından bu miktar ile ilgili olarak bir hüküm kurulmamış olup davacı tarafından verilen karar istinaf edilmediğinden bu talep ile ilgili olarak bir değerlendirme yapılmamıştır. Davacı vekilinin… ve… sicil sayılı bina inşaatı dosyalarından ödenen tüm primlerin irat kaydedilmesini öngören dava konusu … sayılı SGK işleminin iptali ile sataşmanın önlenmesi talebi ile ilgili olarak da 5510 sayılı Kanun’un 89/3, 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 65 ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 81 inci maddesine göre söz konusu primlerin Devlete gelir kaydedilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından söz konusu işlemin iptalinin gerektiği anlaşılmaktadır. Ancak, davacının bu işleme yönelik talebi Kurum işleminin iptali olup faiz ile ilgili bir talebi bulunmadığı halde mahkeme tarafından Kurumca irat kaydedilen primlerin her bir tahsilatın yapıldığı tarihten davacıya ödeneceği tarihe kadar işleyecek yasal faiziyle iadesine karar verilmesi de hatalı olmuştur. Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 2 numaralı alt bendi uyarınca
kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilerek, yerine aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerektiğinden bahisle;
Davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 2 numaralı alt bendi uyarınca kabulü ile,
… 4. İş Mahkemesine ait 06.09.2022 gün ve 2021/200 Esas – 2022/327 Karar sayılı kararının kaldırılmasına ve yerine davanın kısmen kabulü ile… ve… sicil sayılı bina inşaatı dosyalarından ödenen tüm primlerin irat kaydedilmesini öngören dava konusu … sayılı SGK … İl Müdürlüğü işleminin iptaline fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; davacı şirkete ait aynı parsel üzerinde yapılan fabrika ek bine ile, idari bina inşaatlarının ikmali, temizlenmesi, tesisatlarının yapımında ve makine montajlarında fabrikada çalışan işçilerin bir kısmının çalıştırılmasının teknik bir zorunluluktan kaynaklandığını, yine hükümde ne kadarının mahsup edilmesi gerektiğinin belirtilmediğini belirterek temyiz talebinde bulunmuştur.
Davalı Kurum vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, … sicil sayılı işyerine yapılan borç tahakkuk işleminin iptali ile … ve….21 sicil sayılı inşaat işyerleri için 5510 sayılı Kanun’un 85 inci maddesi gereğince asgari işçilik uygulaması yapılarak bildirimi yapılanların tenzilinden sonra prim borcu kaldığı takdirde ihtirazi kayıtla yatırılan primlerden mahsup edilerek bakiyesinin ret ve iadesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun’un 85 inci maddesi
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili ile davalı kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
26.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.