YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/2192
KARAR NO : 2023/4456
KARAR TARİHİ : 26.04.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2019/141 E., 2022/446 K.
KARAR : Kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen iptal edilen sigortalılık sürelerinin geçerli olduğunun tespiti, yaşlılık aylığını iptal eden kurum işleminin iptali ve alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı … Bağ. Şarap. Hay. Tur. San. Ltd. Şti.’nde 05.03.2008-11.03.2010 tarihleri arasında kasiyer olarak çalıştığını, çalışmaları sonunda kurum tarafından müvekkiline yaşlılık aylığı bağlandığını, daha sonra davalı işyerinde yapılan denetimler sonucu davacının da aralarında bulunduğu 65 kişinin sigortalılık hizmetlerinin iptali için 06.09.2012 tarihinde 2012.T-G.137 sayılı Sosyal Güvenlik Denetim Raporu düzenlendiğini, bunun üzerine müvekkilinin davalı şirkette olan sigortalılığının iptal edilerek yaşlılık aylığının durdurulduğunun 26 Kasım 2012 tarih 20599662 sayılı kurum yazısı ile müvekkiline bildirildiğini, müvekkiline kurum tarafından ödenen 11.242,22 TL’nin müvekkilinden faizi ile birlikte istenildiğini, bu nedenle müvekkilinin 05.03.2008-11.03.2010 tarihleri arasında davalı şirkette sigortalı olarak çalıştığının tespiti, yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren müvekkiline yeniden yaşlılık aylığı tahsis edilmesini, ödenmeyen yaşlılık aylıklarının ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte ödenmesinin gerektiğinin tespitine karar verilmesini, müvekkilinin davalı kuruma yersiz ödediği iddia edilen aylıklar nedeniyle borcu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı SGK vekili, 02/04/2013 tarihli cevap dilekçesinde; davalı … Bağ. Şarap. Hayv. Tur. San. Tic. Ltd. Şti’ne ait Ürgüp Sarıyazı Mevkinde bulunan işyerinde kurumca 23.02.2012 tarihinde durum tespiti yapıldığını, 01.11.2007-30.06.2012 dönemine ilişkin işyeri kayıt ve belgelerinin incelendiğini, aralarında davacının da bulunduğu 65 kişinin fiilen söz konusu işyerinde çalışmadıkları halde sigortalı bildiriminin yapıldığının tespit edildiğini, şirket ortaklarından Cafer Gök ve Emin Çokgörür’ün verdikleri ifadelerde söz konusu kişilerin hiçbirinin kendilerinin işe almadıklarını, bu kişilere ücret ödemesi yapmadıklarını ve bu kişilerin işyerinde çalışmadıklarını beyan ettiklerini, fiilen çalışmadıkları halde çalışıyormuş gibi kendilerini sigortalı bildirimi sağlayarak hizmet kazanmaya çalışan davacının hizmetlerinin iptal edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığını, haksız fiilden elde edilen yaşlılık aylığı alan davacının aylık kaydının iptal edilmesinde ve ödenen paraların 5510 sayılı yasanın 96 maddesi uyarınca hukuka uygun olduğunu haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı … Bağ. Şarap. Hayv. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’ne yapılan usulüne uygun dava dilekçesi ve duruşma gün tebligatına rağmen davanın esasına ilişkin beyanda bulunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 11.11.2015 tarihli ve 2013/2-2015/595 sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkeme kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Dairemizin 20.02.2019 tarihli ve 2016/11863-2019/1408 sayılı ilamında; ” … davacının yaptığı iddia edilen kasiyerlik görevinde çalışabilecek kişi ile bildirimi yapılan kişiler de gözetilmek kaydıyla, beyanına başvurulmayan diğer bordrolu tanıklardan ihtilaflı dönemde çalışması bulunanlardan yeteri kadarı dinlenilmeli, işyerine ait vergi kayıtları dönem dönem olmak üzere ikmal edilerek bu işyerinden yapılan ve yapılması gereken işçi bildirimleri gerektiğinde bilirkişi marifetiyle tespit edilmeli, aynı kurum işleminin iptali istemli açılan Nevşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/527 E. 2015/262 K., 2012/528 E. 2015/140 K., 2012/538 E. 2015/277 K., 2013/510 E. 2015/278 K., 2013/47 E 2016/37 K, sayılı dosyaları ile, Ürgüp Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/1 E 2016/89 K, 2014/3 E 2016/59 K. sayılı dosyaları incelenip tüm deliller nazarında hareket edilmeli, çalışması iptal edilip de kesinleşen mahkeme kararı ile fiilen çalıştığı tespit edilen şahısların bordrolu tanık statüsünde olduğu da gözetilerek,uyuşmazlık konusu husus hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir…”gerekçesiyle karar bozulmuştur.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, ” .. davalı kurum memurları tarafından tutulan tutanaktaki alınan beyanlarda davacının davalı şirkette çalışmadığı tespit ve beyan edilmiş ise de dinlenen davacı tanıkları, tutanak tanıkları ve bordro tanıklarının beyanından davacının davalı şirkette kasiyer olarak çalıştığını beyan ettikleri, alınan bilirkişi raporunda da davacının, davalı iş yerinde fiilen çalıştığının tespit edildiğinin bildirildiği anlaşılmış olmakla,” gerekçesiyle “davanın kabulü ile;
1-Davacının davalı … Bağcılık Şarapçılık Hay. Tur. Tic. Ltd. Şti’de çalışmadığı nedeni ile çalışmama ve emeklilik kaydının iptaline yönelik kurum işleminin iptaline,
2-Davacının davalı işyerinde 05.03.2008-11.03.2010 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığının tespitine,
3-Davacının 20599662 numaralı 22.11.2012 tarihli borç bildirim belgesinde belirtilen miktarda davalı kuruma borçlu olmadığının tespitine,
4-Davacıya ödenmeyen emeklilik aylıklarının hakediş tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine,” karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunu, tanıklarında davacı gibi sigortalılıklarının iptal edildiğini, bilirkişi raporunun yetersiz olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının çalışmalarını iptal eden Kurum işleminin yerinde olup olmadığına ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddesi.
3. Değerlendirme
1.Dosya kapsamı incelendiğinde, uyulan bozma ilamında davacının yaptığı iddia edilen kasiyerlik görevinde çalışılabilecek kişi ile bildirimi yapılan kişiler de gözetilerek yeteri kadar bordrolu tanık dinlenilmesi, vergi kayıtları nazarında yapılan ve yapılması gereken işçi bildiriminin tespit edilmesi, benzer davaların irdelenmesi hususlarına işaret edilmiştir.
2.İlk Derece Mahkemesince, bozma sonrası dinlenen tanıkların bir kısmının çalışmayı doğruladığı, bir kısmının doğrulamadığı, bir kısmının da çalışmayı hatırlamadığını belirttiği, vergi kayıtlarının ikmal edildiği ne var ki, yapılan bildirimler ile yapılması gereken bildirim karşılaştırmasının yapılmadığı yine bu kapsamda işyerinin işçi çalıştırma kapasitesinin belirlenmediği benzer davaları bulunan şahısların bir kısmının beyanlarına başvurulmadığı anlaşılmıştır.
3. O halde İlk Derece Mahkemesince, iş yeri vergi kayıtları nazarında çalıştırılması gereken işçi sayısı ile yapılan bildirimlerin karşılaştırması yapılmalı, davacı gibi kasiyerlik yaptığını iddia eden veya iş yerinde kasiyer olarak çalışan başka kişilerin olup olmadığı bir önceki bozma ilamında belirtilen benzer dava dosyaları da gözetilerek araştırılmalı, yine bir önceki benzer dava dosyaları dışında aynı denetmen raporuna istinaden açılmış dava dosyaları bulunup bulunmadığı araştırılmalı, davası bulunup da mahkemece dinlenilmemiş şahıslara ulaşılarak beyanlarına başvurulmalı böylelikle uyuşmazlık konusu husus hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
26.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.