YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/2867
KARAR NO : 2023/3576
KARAR TARİHİ : 03.04.2023

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/2072 E., 2020/2448 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2013/125 E., 2018/138 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin 01.02.1998 – 31.08.2005 tarihleri arasında 11004329 numaralı işyerinde çalıştığını, işçilik alacaklarını alamaması nedeniyle işverenini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı … Bölge Müdürlüğüne şikayet ettiğini, şikayetine aldığı cevapta; 01.01.1999 – 31.08.1998 tarihleri arasında 1575 hizmetinin bulunduğunun belirtildiğini, SGK’dan alınan hizmet cetvelinde müvekkilinin aynı dönemde başka işverenler nezdinde tescil edilen çalışmalarına rastlandığını, müvekkilinin sadece 2000 yılında kısa süreliğine yurt dışına çıktığını, bunun haricinde davalı Odak Gıda şirketinde devamlı olarak çalıştığını ileri sürerek, davacının 01.02.1998 ile 31.05.2005 tarihleri arasında davalı Odak Gıda isimli iş yerinde sürekli olarak çalıştığının tespitine, eksik bildirilen günlerinin tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı kurum vekili, davacının, davalı işyerindeki çalışmalarının fasılalı olduğunu, kuruma bildirilen tarihler dışında çalıştığına dair herhangi bir kayıt veya bildirim bulunmadığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı Odak Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili, davacının 01.08.2001 – 31.08.2005 tarihleri arasında çalıştığını, anılan dönemde yurtdışına gittiğini ve bir süre gelmediğini, fasılalı olarak çalışan davacının raf elemanı olduğunu ve 09.00 – 18.00 arasında mesai yaptığını, beş yıl çalıştıktan sonra daha iyi bir iş bulduğunu belirterek kendi isteğiyle işten ayrıldığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar Eser Gıda Tic. San. Ltd. Şti, Fuar Spor Tesisleri İnş. ve Tic. Ltd. Şti ile …’ya dava dilkeçesi tebliğ edilmiş, ancak herhangi bir beyanda bulunmamışlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; tüm dosya muhteviyatı birlikte değerlendirildiğinde; davacının, 01.02.1998 – 31.08.2005 tarihleri arasında davalı … sicil numaralı Odak Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi isimli işyerinde hizmet akdine tabi ve kesintisiz suretle çalıştığı, Odak Gıda isimli işyerinin tedarik ve dağıtımını yaptığı ürünlerin marketlere dağıtımı ve raflara yerleştirilmesi işini yaptığı, yaptığı işin dönemsel nitelikte olmadığı, ancak çalışmalarının bir kısmının Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği veya davalı Odak Gıda ile aralarında bağlantı bulunan diğer davalı şirketler nezdinde sigortalı olarak gösterildiği anlaşılmıştır. Dosyaya sunulan yurtdışı vize belgelerinden davacının 02.03.2000 – 06.06.2000 tarihleri arasında yurtdışında bulunduğu anlaşılmakla, yurtdışında bulunduğu süreler hüküm kurulurken dışlanmıştır. İşe giriş bildirgelerindeki imzaların davacının eli ürünü olmadığının tespit edilmiş olması, dinlenen bordro tanıklarının davacının Odak Gıda isimli işyerinde çalıştığını, diğer davalılar nezdinde çalışmasına tanık olmadıklarını belirtmiş olmaları nazara alındığında fiili bir çalışmaya dayanmayan Fuar Spor, Eser Gıda ve … isimli işyerlerindeki çalışmaların iptaline karar verilmesi gerektiği kanaatiyle davanın kabulüne, davacı Faik kızı, 11.08.1977 doğumlu … TC Kimlik Numaralı … (Küçük)’ün, 01.02.1998-31.08.2005 tarihleri arasında davalı … sicil numaralı Odak Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi isimli işyerinde (02/03/2000-06/06/2000 tarihleri arasındaki dönem haricinde) sürekli olarak hizmet akdine tabii şekilde çalıştığının tespitine, davacının 01.08.1998-15.09.1998 tarihleri arasında … sicil numaralı Fuar Spor Tesisleri İnşaat ve Ticaret Sanayi; 15.09.1998-31.12.1998 tarihleri arasında 100621906101 sicil numaralı Eser Gıda Maddeleri Pazarlama ve Ticaret Sanayi Limited Şirketi; 13.01.2000-18.02.2000 tarihleri arasında 101993106101 numaralı … isimli işyerlerindeki çalışmalarının iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı kurum vekili; davalı taraf yanında fer’i müdahil olarak davada yer almalarına karar verilmesi gerekirken davalı olarak yapılan nitelendirmenin devamı ile oluşan yargılama ve avukatlık giderlerinden kurumlarının sorumlu tutulmasının doğru olmadığını, Mahkeme kararında 02.03.2000 ile 06.06.2000 tarihleri arasında davacının yurt dışında bulunduğunu belirterek bu dönem için sigortalılık tescili yapılmadığına göre 02.03.2000 tarihi öncesine dayalı hizmet tespiti yapılan günler için yani 01.02.1998 – 02.03.2000 tarihleri arasındaki dönemin hak düşürücü süreye uğramış olduğunu, bu yöndeki talebin reddi gerekirken kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığını, davacının Odak Gıda şirketi dışındaki diğer işverenler nezdindeki çalışmalarının iptaline karar verilmiş ise de; bu işverenler nezdindeki çalışmalarının iptalini gerektirir nitelikte bir tespit yapılmadığının açık olduğunu, davacının yurt dışında bulunduğu sürelerin net olarak belli olmadığını, bilirkişi raporlarında farklı tarih aralıklarında davacının yurt dışında olduğu belirtilmekle bu çelişki giderilmeden hüküm kurulmasının da doğru olmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere, bu delillerin takdirinde isabetsizlik görülmemesine ve özellikle bordro tanıklarının kesintisiz çalışmayı doğrulamaları karşısında farklı işyerlerinden bildirimlerin iptalinin isabetli olduğunun anlaşılmasına göre usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılan hükme yönelik kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK ‘nın 353/1-b-1 nci maddesi gereğince esasdan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı kurum vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 01.02.1998-31.08.2005 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun’un 79 uncu maddeleridir.

3. Değerlendirme
1)Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun’un 79 uncu maddesidir. 506 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

Dosyadaki yazılara toplanan delillere göre, davalı kurumun sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

Somut dosyada; davacı 01.02.1998-31.08.2005 tarihleri arasında davalı Odak Gıda Tic…Ltd. Şti. Nezdinde çalıştığının tespitini talep ettiği, talep edilen dönemde diğer davalı iş yerlerinden ve Odak Gıda Tic. Ltd. Şti. tarafından kısmi bildirimler yapıldığı, mahkemece diğer iş yerlerinden yapılan bildirimlerin iptaline, talep edilen dönemde Odak Gıda San. Tic. Ltd. Şti. nezdinde çalıştığının tespitine karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece, davacının çalışmasının tespitine ilişkin yaklaşımı yerinde ise de; 01.02.1998-01.08.1998 tarihleri arasındaki çalışmaya ilişkin kabul eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır. Bu nedenle belirtilen dönemde çalışması bulunan bordro tanıkları tespit edilerek beyanları alınmalı, bordro tanıklarının beyanlarının yeterli olmaması halinde kolluk marifetiyle komşu iş yeri işverenleri ve bordrolu çalışanlar tespit edilerek çalışma ile ilgili bilgi ve görgülerine başvurulmalı, bu şekilde bu dönemdeki çalışmanın varlığı ve süresi, çalışmanın başlangıcı açıklıkla tespit edilmeli, sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 03.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.