YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/3272
KARAR NO : 2023/3621
KARAR TARİHİ : 04.04.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/3140 E., 2022/2473 K.
KARAR : Esastan Red
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 53. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/887 E., 2022/517 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalıya ait Tuzgölü sürücü kursunda 04.01.1997 tarihinden 22.03.2010 tarihine kadar aralıksız bilfiil çalıştığının ve 04.01.1997 tarihinden 17.09.2006 tarihine kadar 9 yıl 8 ay 13 gün sigortasız olarak çalıştırıldığının tespit edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı ve hak düşürücü süre yönünden davanın reddi gerektiğini, esasa ilişkin ise kurum kayıtlarının incelenmesinde davacının ilk hizmet başlangıcının 17.09.2006 olduğu ve hizmet girişi yapılan işyerlerinin sıra ile 1104280-1116389 ve 223705 sicil numaralı işyerleri olduğunu, bu durumda davacının davalı işyerinde kesintisiz çalıştığı iddiasının gerçeğe uygun olmadığını, hizmet bildirimlerinin yapılmadığı dönemle ilgili yapılmış yazılı, sözlü şikayet kaydının da bulunmadığını, Şereflikoçhisar Asliye Hukuk Mahkemesince 17.09.2006 ve sonrasına rastlayan yılları esas almak suretiyle alacağa hükmettiğini, önceki yıllara ilişkin çalışma ilişkisinin ispat olunamadığını, bu nedenle alacak davasını bu yönden red ettiğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının, müvekkiline ait işyerinde 11.07.2007 tarihinden iş akdinin feshedildiği 22.03.2010 tarihine kadar sigortalı olarak çalıştığını, daha önceki dönemlerde ise iş akdine dayalı olarak çalışmadığını, davacının sigortalı olarak çalıştığı süre dışında çalıştığını iddia ettiği dönemde takriben 2 haftada bir kez sadece bir yarım gün temizlik için davalı işveren ait işyerine gelip gittiğini, davacının iddialarının somut delillerle ispatlanması gerektiğini, bu nedenlerle davanın zamanaşımı nedeniyle ve esastan haksız, mesnetsiz, hakkaniyete aykırı açılan davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile,
İş yeri unvan listesinin incelenmesinde; 1104280 sicil sayılı iş yerinin … Eğ. Oto. Med. İnş. Tur. Gıda Taş. Tur. Teks. Sos. Tem. Hiz. Ltd. Şti.’ne, 1116389 sayılı iş yerinin … Eğ. Oto. Med. İnş. Tur. Gıda Taş. Tuz. Teks. Bak. Sos. Tes. Ltd. Şti.’ne, 223705 sicil sayılı iş yerinin davalı Nergis Kargın’a ait olduğu, davalıya ait iş yeri belgelerinin incelenmesinde ise, iş yerinin sürücü kursu faaliyetleri için tescil edildiği, davacının çalışmasını geçirdiği diğer iş yerleri olan … Eğ. Oto. Med. İnş. Tur. Gıda Taş. Tur. Teks. Sos. Tem. Hiz. Ltd. Şti. ve … Eğ. Oto. Med. İnş. Tur. Gıda Taş. Tuz. Teks. Bak. Sos. Tes. Ltd. Şti.’nin ortaklarının davalı ile davalının oğlu …olduğu, uyaptan yapılan araştırmada terkin-tescil işlemi dolayısıyla her iki şirketin aynı olduğu anlaşılmakla birlikte anılan şirket davaya dahil edilmiş, şirketin davalı …’a ait olduğu dikkate alınarak ‘organik bağ’ sabit görülmekle hizmet süresinde kesinti olmadığı ve hizmet süresinin bitiminden itibaren 5 yıllık hak düşürücü sürenin dolmadığı sonucuna ulaşılmış, dönem bordrolarının celbi sonucunda; dosya kapsamında dinlenmiş olan tanıkların isimlerinin belgelerde adının geçtiği ve davacıyla iddia olunan dönemlerde ortak çalışmalarının bulunduğu, beyanlarının davacının iddialarını doğruladığı gerekçesiyle,
Davanın kabulüne,
Davacının, davalı işveren nezdinde 04.01.1997 – 22.03.2010 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli şekilde asgari ücretle hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
Yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile,
Davacının 18.09.2006-31.01.2007 tarihleri arasında 1104280.06 sicil sayılı … Gıda Eğitim San. ve Tic. Ltd. Şti. adlı iş yerinden, 01.02.2007-01.03.2007 tarihleri arasında 1116389.06 sicil sayılı … Gıda Eğitim San. ve Tic. Ltd. Şti. adlı iş yerinden, 11.07.2007-31.05.2010 tarihleri arası 223705.06 sicil sayılı …’a ait iş yerinden sigortalı çalışmalarının Kuruma bildirildiği, iş yerinin sürücü kursu faaliyetleri için tescil edildiği, davacının çalışmasını geçirdiği diğer iş yerleri olan şirketin ortaklarının davalı ile davalının oğlu …olduğu, dinlenen bordro tanıklarının davacının çalışmalarını doğruladıkları, davacının mahkemece kabul edilen dönemde davalı iş yerinde çalıştığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle,
Davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine
karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalıya ait Tuzgölü sürücü kursunda 04.01.1997 tarihinden 22.03.2010 tarihine kadar aralıksız bilfiil çalıştığının ve 04.01.1997 tarihinden 17.09.2006 tarihine kadar 9 yıl 8 ay 13 gün sigortasız olarak çalıştırıldığının tespiti istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
1-5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 7 nci maddesi uyarınca, 01.10.2008 tarihi öncesi isteme ilişkin davanın yasal dayanağı mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 79/10 uncu ve 01.10.2008 tarihi sonrası isteme ilişkin davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun’un 86/9 uncu maddeleridir. 506 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.
2-Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 26 ncı maddesi uyarınca; “Hakim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir. Aynı Kanun’un 294-301 maddelerinde ise mahkeme kararlarının nasıl olması gerektiği belirlenmiştir. Bu düzenlemelere göre Mahkeme, usule veya esasa ilişkin bir nihai kararla davayı sona erdirir. Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karar, hükümdür. Yine aynı Kanun’un 297 nci maddesinin (2) nci fıkrasında “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir”, hükümleri öngörülmüş olup, hüküm sonucu kısmında gerekçeye ait her hangi bir söz tekrar edilmeksizin isteklerin her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların mümkünse sıra numarası altında birer birer açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir. Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması, zorunludur.
3.Değerlendirme
Somut olayda; davacının davalıya ait Tuzgölü sürücü kursunda 04.01.1997 tarihinden 22.03.2010 tarihine kadar aralıksız bilfiil çalıştığının ve 04.01.1997 tarihinden 17.09.2006 tarihine kadar 9 yıl 8 ay 13 gün sigortasız olarak çalıştırıldığının tespitini talep ettiği, Mahkemece gerekçesinde davalı şirket ile davalı … arasında organik bağın varlığı kabul edilerek davacının hizmet döküm cetvelinde talep konusu dönemde davalı işverenlikten yapılan bildirimleri dışlamış olmasına rağmen talebin kabulü ile; davacının, davalı işveren nezdinde 04.01.1997 -22.03.2010 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli şekilde asgari ücretle hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespiti şeklinde talep de aşılarak verilen karar ile gerekçe ile hüküm arasında çelişki oluşturmuştur.
Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular üzerinde durulmadan çelişkili ve infaza elverişli olmayacak şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,04.04.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi.