YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/356
KARAR NO : 2023/800
KARAR TARİHİ : 06.02.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/808 E., 2022/1783 K.
vekili Avukat …
DAVA TARİHİ : 17.01.2019
HÜKÜM/KARAR : Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 41. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/13 E., 2021/40 K.
Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali ile eşinden ölüm aylığı bağlanan davacıya babasından dolayıda ölüm aylığı bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının eşi … ‘ün 19.04.2018 tarihinde öldüğünü, ölümünden dolayı davacıya dul aylığı bağlandığını, ayrıca kurum sigortalısı davacının babası … ‘ün 20.05.1987 tarihinde vefat ettiğini, kuruma 08.05.2018 tarihinde müracaatı üzerine aylığın bağlanması talebinde bulunduğunu, kurum tarafından eşinden aldığı maaş olduğu gerekçesi ile 29.05.2018 tarihinde reddedildiğini, davacının babasından dolayı aldığı maaş almaya hak kazandığını, usul ve yasaya uygun olduğunu, bu hususun Yargıtay kararları ile de sabit olduğunu beyanla, davacının babasından dolayı aylığa hak kazandığının tesbitine ve başvuru tarihinden itibaren aylık bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum cevap dilekçesinde; kurum işleminin doğru olduğunu, ilk itirazlarda bulunduğunu beyanla, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Müvekkilinin kazanılmış hukuki yararının olduğu, mahkemece verilen kararın haksız ve hukuka aykırı olduğu, mahkemece eksik inceleme ile hüküm kurulduğu, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile benzer şekilde 506 sayılı Kanun ile hak sahibi kız çocuğunun farklı statüde sigortalılığı bulunan eş ve babasından dolayı aylık alması yönünde engelleyici bir hüküm olmadığı anlaşıldığından hak sahibi olduğu her iki müteveffadan dolayı da aylık alabilecektir. Bu nedenlerle istinaf başvurusu kabul edilerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyada mevcut deliller hüküm kurmak için yeterli olduğundan, delil toplanmasına ve duruşma açılmasına gerek olmaksızın davanın kabulüne davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi nin 3 numaralı alt bendi gereğince kabulüne, … 41. İş Mahkemesinin 2019/13 E., 2021/40 K., sayılı kararının kaldırılmasına, davanın kabulü ile, a) Davacıya 01.06.2018 tarihi itibariyle babasından dolayı (4/a sigortalılığı kapsamında) ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kurum işleminin doğru olduğunu, kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, eşinden ve babasından çift ölüm aylığı bağlanması ile kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
5510 sayılı Kanun’un 01.10.2008 günü yürürlüğe giren ve “Ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması” başlığını taşıyan 34 üncü maddesinde, sigortalının evli olmayan, boşanan, dul kalan kızlarına ölüm aylığı bağlanabilmesi, bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmama veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olma koşullarına bağlanmış, “Aylık ve gelirlerin birleşmesi” başlıklı 54 üncü maddede ise bu Kanuna göre bağlanacak aylık ve gelirlerin birleşmesi durumunda, hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak aylığının bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.
Yaşamını yitiren sigortalının eş, çocuk, anne, babasına ölüm sigortasından aylık tahsisi yapılabilmesi için öncelikle hak sahipliği sıfatının kazanılması gerekmekte, bunun için hak sahiplerine ilişkin aylık bağlama koşullarının sağlanıp sağlanmadığına bakılmakta, başka anlatımla bu koşulları tümüyle yerine getiren kişi hak sahipliği sıfatını kazanmakta, anılan sıfata sahip kişilere, sigortalıya ait tahsis şartları da gerçekleşmişse aylık bağlanabilmektedir. Şu durumda yukarıda sıralanan maddeler ve sosyal güvenlik hukuku ilkeleri dikkate alındığında yasal mevzuat ve aylık bağlama koşulları kendi içerisinde ayrıştırılmalı, sigortalıya ait şartlar sigortalının ölüm günü itibarıyla yürürlükte olan yasal mevzuat kapsamında değerlendirilmeli, hak sahiplerine ilişkin koşullar ise hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte yürürlükte olan yasal düzenlemeler çerçevesinde irdelemeye tabi tutulmalıdır.
3. Değerlendirme
Davacının 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan eşinin 19.04.2018 tarihinde vefatı üzerine 4/b ölüm aylığı bağlandığı, 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan babasının 20.05.1987 tarihinde vefat ettiği, davacı 08.05.2018 tarihinde davalı kuruma başvurarak babasından dolayı da ölüm aylığı bağlanması talep edildiği, Kurumun tarafından talebin reddedildiği anlaşılmaktadır.
Anılan yasal düzenlemeler kapsamında dava irdelendiğinde; bu tür ölüm sigortasından aylık tahsislerinde, ayrık durumlar dışında genel kural olarak hakkı doğuran olay tarihinde yürürlükte olan yasal mevzuatın uygulanması gerekmekte olup, buna göre sigortalı eşin yaşamını yitirdiği 19.07.2018 tarihi itibarıyla davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun’un 34 üncü ve 54 üncü maddeleri olup, 54 üncü maddenin 5 inci bendine göre hak sahibinin tercihine göre ana/baba veya eşe ait dosyaların birinden aylık bağlanacağı açıkça düzenlenmiş bulunmakla, anılan maddeler irdelenmeden yanılgılı değerlendirme sonucu karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 06.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…