YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/3878
KARAR NO : 2023/6849
KARAR TARİHİ : 14.06.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2048 E., 2023/34 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan Reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : … Anadolu 21. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/128 E., 2020/277 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
Kararın feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde; davalı iş yerinde 15.05.2016 tarihinde ustabaşı vasfı ile işe başladığını, ancak diğer davalı tarafından sigorta girişinin yaptırılmadığı, 15.11.2019 tarihinde iş akdinin feshedildiğini,15.05.2016 ile 14.11.2019 tarihleri arasındaki çalışmalarını karşılığı olan hizmet sürelerinin kuruma bildirilmediğini belirterek eksik hizmet sürelerinin tamamlatılmasını istemiştir.
II. CEVAP
Feri müdahil … vekili cevap dilekçesinde; kurum kayıtlarının esas olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “…davacı asil tarafından yargılamanın ilk duruşmasından önce davadan vazgeçtiğine dair beyan dilekçesini sunduğu, söz konusu bu beyanın davanın geri alınması niteliğinde bulunduğu dikkate alındığında Hukuk Mahkemeleri Kanunu 123.maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiği” gerekçesi ile davanın 6100 Sayılı HMK’nın 123 üncü maddesi gereğince açılmamış sayılmasına, karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer’i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Fer’i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde, Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek Mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “…dava hizmet tespiti davası olup,dava tarihi itibariyle Kurumun fer’i müdahil olduğu, lehine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilemeyeceği, Mahkeme kararının yerinde olduğu” gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer’i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Fer’i müdahil Kurum vekili, istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1) 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,
2. Dava, 506 sayılı Kanun’un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”
3.506 sayılı Kanun’un 6 ıncı maddesi gereği sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez. Kanunların öngördüğü belli bir sosyal güvenlik kuruluşu sigortalısı olmak, kamu düzenine ilişkin, kişiye bağlı, vazgeçilemez ve kaçınılamaz hak ve yükümlülük doğuran bir hukuksal statü yaratır. Kişi ve sosyal güvenlik kuruluşlarının bu statünün oluşumundaki rolü, yenilik doğurucu iradi bir durum değil, yasa gereği kendiliğinden meydana gelen statüyü belirlemekten ibarettir. Dolayısıyla, sosyal güvenlik hakkından Hukuk Muhakemeleri Kanununun 307 inci maddesi kapsamında feragat olanaksızdır ve açılan sigortalılığın ve sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davadan da vazgeçilemez. Davacı ancak, anılan Kanunun 123 üncü maddesinde düzenlenen hakkını kullanabilir ve ileride yeniden dava açabilme hakkını saklı tutarak, davalının rızası ile davanın takibinden vazgeçebilir veya Kanunun 150 inci maddesi hükmü gereğince davayı takip etmeyerek yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırılması ve giderek davanın açılmamış sayılması sonucunu elde edebilir.
3. Değerlendirme
1.Davacının 16.06.2020 tarihinde verdiği dilekçe ile davadan vazgeçtiği, mahkemece de 15.12.2020 tarihli duruşmada HMK 123 üncü maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmış ise de HMK 123 üncü madde şartlarının oluşmadığının gözetilmemesi bozma nedenidir.
2. Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, HMK 123 üncü madde şartlarının oluşmadığı, davalının açık rızası ile davanın geri alınabileceği gözetilerek, davalı gösterilen “…” isimli işverenin tüzel kişilik mi şahıs mı olduğu belirlenmeli, davadan feragatin mümkün olmamasına göre HMK 150 inci madde değerlendirilmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 14.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.