YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/3951
KARAR NO : 2023/6540
KARAR TARİHİ : 07.06.2023
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/342 E., 2022/249 K.
KARAR : Kısmen kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen asıl ve birleşen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davacı Kurum vekili ile davalılardan Axa Sig. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı SGK vekili dava dilekçesinde, davalı Albino Metal Ev Gereçleri tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti’ye ait işyeri sigortalılarından…’nın 09.06.2010 tarihinde Ümit Tur.Nak. Day. Tük. Gıda Pet. Ürünleri Tic. San. Ltd. Şti. tarafından servis hizmeti verilen işyeri servis aracının trafik kazası neticesinde yaralanması sebebi ile peşin sermaye değerli gelir, iş göremezlik ödeneği bağlanması, hastane ve tedavi masrafı yapılması nedeni ile kurumun zarara uğradığını, Melek Kayısı’nın 09.06.2010 tarihinde evden işerine giderken saat 07:50’de … sevk ve idaresindeki 38 S 0641 plaka numaralı servis aracının yolda devrilmesi sonucu yaralandıklarını, kurum müfettişleri tarafından düzenlenen 17.01.2011 tarihli rapor ile kaza olayının 5510 sayılı Kanunun 13/e maddesi hükmünce iş kazası olduğu, işveren Albino Metal Ev. Gereçleri Tekstil San ve Tic. Ltd. Şti hakkında 5510 sayılı kanunun 21/1, 23 ve 76/4. Maddeleri hükümlerinin uygulanması gerektiği belirtildiğini, olay nedeni ile Kayseri 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2010/ 232 Esas, 2011/45 sayılı kararı ile sanık … Tanrukulu’nun asli kusurlu olduğu ve hapis cezası ile cezalandırıldığının tespit edildiğini belirterek belirsiz olan kurum zararı nedeniyle 25.507,63 TL’nin onay, sarf ve tediye tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalılar kusurlu olmakla birlikte ileride başka kusurlu çıkarsa müşterek ve müteselsil hükümlerinin uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2013/829 Esas sayılı dava dosyası üzerinden birleşen 09.12.2013 dava tarihli dilekçe ile davacı Kurum vekili, davalı Ergo Sigorta A.Ş.(HDI Sig.A.Ş.) ile Axa Sig.A.Ş.’den (poliçe limiti dahilinde sorumlu olmak üzere) şimdilik 25.507,63 TL kurum zararının onay,sarf ve ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte diğer davalılarla birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
2015/211 Esas sayılı dava dosyası üzerinden birleşen 28.04.2015 dava tarihli dilekçe ile davalı …’dan şimdilik 25.507,63 TL kurum zararının onay, sarf ve ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte diğer davalılarla birlikte davalıdan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı Ümit Turizm Nak. Da. Tük. Gıda Pet. Ürün. Tic. San. Ltd. Şti. cevap dilekçesinde davayı kabul etmemekle birlikte 38 S 0641 nolu araca ait Axa Oyak Sigortanın Trafik sigortası olduğunu, Ergo İsviçre sigortanın kasko sigortasının mevcut olduğunu, bu nedenle davanın bu iki şirkete ibarını talep ettiklerini, haksız açılan davanın reddine karar verilmesini istediğini beyan etmiş.
2.Davalı … vekili dava konusu kazada ölenlerin yakınları ve yaralananların kendilerinin Kayseri 1. İş Mahkemesi ve Asliye Hukuk Mahkemeleri nezdinde onlarca dava ikame edildiğini, bu davalar dolayısıyla değişik bilirkişi heyetlerinden, Adli Tıp Kurumundan ve Yüksek Sağlık Şurasından defalarca kez raporlar alındığını alınan raporların tamamında davalı …’nun %100 kusurlu gösterildiğini, müvekkili …’a ise kusur izafe edilmediğini, dava konusu olayda müvekkilinin kusurunun olmadığını, müvekkili aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesini istediğini beyan etmiştir.
3.Davalı Ergo Sigorta A.Ş. (HDI Sig.A.Ş.) ve Axa Sigorta A.Ş.’ye usulüne uygun olarak dava dilekçesinin tebliğ edildiği ancak yasal süre içerisinde davalılar tarafından tarafça cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 05/05/2016 tarihli ve 2013/43 Esas 2016/352 K. sayılı kararıyla, bu dosya ile birleşen mah. ait 2013/829, 2015/211 esas sayılı dava dosyaları ile bu dosyanın birlikte değerlendirilerek davanın kısmen kabulü ile,
1.Gelire ilişkin 33.150,82 TL rücu tazminatının davalı … yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere ve dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı İş veren Albina ltd. Şti yönünden gelir bağlama onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar axa sigorta şirketi ve albino ltd. Şti den müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı kuruma ödenmesine,
2.Gelire ilişkin 33.150,82 TL rücu tazminatının sigorta şirketi yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere ve dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte diğer davalılar yönünden gelir bağlama onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar Axa sigorta ve Albino Ltd. Şti. ve Ümit Tur. Nak. Ltd. Şti den müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıkuruma ödenmesine,
3.Geçi iş görmezlik ödemesi ve tedavi giderine ilişkin 18.723,79 TL rücu tazminatının sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere ve dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte diğer davalılar yönünden sarf ve tediye tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar Axa sigorta şirketi, Albino Ltd. Şti . ve Ümit Tur. Nak. Ltd. Şti den müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı kuruma ödenmesine,
4.Davalılar … ve Ergo Sigorta Şirketi hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bozma Kararı
1.Mahkeme kararına karşı davacı kurum vekili ve davalılardan Axa Sigorta A.Ş. vekili tvekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizin 04.03.2019 tarihli ve 2016/8949 E. 2018/8054 K. sayılı ilamında;…’nun sorumluluğunun 5510 sayılı Kanun’un 21/4 üncü maddesi kapsamında kaldığı belirgin olup, kabule göre de bilirkişi raporlarında …’na kusur izafe edilmesine rağmen kurum zararından sorumlu tutulmaması nedeniyle ve sigorta şirketinin tedavi giderlerinden sorumlu olmadığının gözetilmemesi ile temyiz eden sigorta şirketinin ödeme iddiasının araştırılmamış olması, ZMSS poliçe limiti ile temin edilmeyen zarar miktarının İMSS poliçe limitini aşmayacak şekilde İMSS poliçesinden karşılanması gerektiğinin gözetilmemiş olması nedeniyle karar bozulmuştur.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıylaasıl dava, birleşen Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2013/829 Esas ve birleşen Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2015/211 E sayılı davaları birlikte değerlendirilerek davanın kısmen kabulü ile
1.Gelire ilişkin 66.301,64 TL rücu tazminat alacağının davalılar …, Ümit Turizm Ltd. Şti. ile Axa Sigorta A.Ş.nin (poliçe limitiyle sınırlı olmak kaydıyla) sorumluluğu 33.150,82 TL ile sınırlı olmak üzere davalı … yönünden dava tarihinden, diğer davalılar Albino Metal Ev Gereçleri Ltd. Şti., Ümit Turizm Ltd. Şti ve … yönünden gelir bağlama onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalılar Albino Metal Ev Gereçleri Ltd. Şti., Ümit Turizm Ltd. Şti, Axa Sigorta ve …’dan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı kuruma ödenmesine,
2.Geçici iş göremezlik ödeneğine ilişkin 14.178,83 TL rücu tazminat alacağının davalı …Ş. yönünden poliçe limitiyle sınırlı olmak kaydıyla dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile, diğer davalılar Albino Metal Ev Gereçleri Ltd. Şti., Ümit Turizm Ltd. Şti ve … yönünden sarf ve tediye tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalılar Albino Metal Ev Gereçleri Ltd. Şti., Ümit Turizm Ltd. Şti, Axa Sigorta ve …’dan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı kuruma ödenmesine,
3.Tedavi giderine ilişkin 4.544,96 TL rücu tazminat alacağının sarf ve tediye tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalılar Albino Metal Ev Gereçleri Ltd. Şti., Ümit Turizm Ltd. Şti ve …’dan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı kuruma ödenmesine
4…. ve Ergo Sigorta yönünden davanın reddine,
5. Fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı kurum vekili ve davalılardan Axa Sigorta A.Ş. vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı Kurum vekil belirlenen kusur oranlarına davalı … Sig. A.Ş. müştereken ve müteselsilen tüm kusur üzerinden belirlenen sorumluluğa ve yapılan hesaba itirazla mahkemece verilen kararın bozulmasını talep etmişlerdir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,
2. 5510 sayılı Kanun’un 21 inci maddesi, 2918 sayılı Kanunun 98 inci maddesi hükümleridir.
3. Değerlendirme
Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.
Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.
Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, … 1995, s. 231).
Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, … 2000, s.288).
Ticaret şirketlerinin taraf ehliyetinin son bulması konusuna ilişkin; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun “Tüzel kişiliğinin devamı” başlıklı 269 uncu maddesine göre; “ (1) Tasfiye hâline giren şirket, ortaklarla ilişkilerinde de, 293’üncü madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, ehliyeti tasfiye sonuna kadar bu amaçla sınırlı olarak tüzel kişiliğini korur ve ticaret unvanını buna “tasfiye hâlinde” ibaresini ekleyerek kullanmakta devam eder.” yine aynı Kanunun “Tasfiyenin sonu” başlıklı 303 üncü maddesinde; “ (1) Tasfiyenin sona ermesi üzerine, şirketin ticaret unvanının sicilden silinmesi ve bunun tescil ve ilanı için durum, tasfiye memurları tarafından ticaret sicili müdürlüğüne bildirilir.” denilmektedir.
Bir ticaret şirketinin, taraf bulunduğu bir dava devam ederken şirket tasfiye haline girerse, şirketin taraf ehliyeti son bulmaz. Zira, şirketin tüzel kişiliği tasfiye amacıyla sınırlı olmak üzere devam eder. Şirket, davada taraf olarak kalmayı sürdürür; yalnız, şirket davada tasfiye memurları tarafından temsil edilir (Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, C. I, … 2001, s. 935, aynı yönde görüş için bkz. İlhan E. Postacıoğlu, Medeni Usul Hukuku Dersleri, 6. Bası, … 1975, s. 209). Ancak ortaklık, ticaret sicilinden kaydı silininceye kadar tüzel kişiliğini korur. Bu nedenle, gerek infisah gerekse fesih kararı, ortaklığın sonunu değil, tasfiye işlemlerinin başlangıcını ifade eder (Hasan Pulaşlı, Şirketler Hukuku Temel Esaslar, 10. Baskı, 2011, s. 511; İsmail Doğanay, Türk Ticaret Kanunu Şerhi, C. II, 4. Baskı, 2004, s. 1309)
Nitekim, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 10.06.2009 gün ve 2009/11-173 Esas -2009/247 Karar sayılı ve 14.3.2012 tarih ve Esas 2011/12-850 Karar 2012/147 sayılı ilamlarında da; iflas eden şirketin ticaret sicilinden kaydı silinmekle dava ve taraf ehliyetinin sona ereceği kabul edilmiştir.
Somut olayda; davalı Albino Metal Ev Gereçleri Ltd. Şti. ‘nin ticaret sicil kayıtlarına göre 25.06.2014 tarihinde sicil kaydının terkin edildiğinin anlaşılması nedeniyle, taraf ehliyeti bulunmayan şirket aleyhinde karar verilmiş olduğundan, davalı şirket hakkında ihya yapılması için yasal prosedür işletilmek suretiyle şirketin ihyasına dair karar alınıp ve bu kapsamda tasfiye memuru da belirlenmek suretiyle usulüne uygun şekilde taraf teşkilinin sağlanması ve sonrasında karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve infazı mümkün olmayacak şekilde, karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup,sair temyiz itirazları incelenmeksizin bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
İlk Derece Mahkemesi kararının sair temyiz itirazları incelenmeksizin BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye
iadesine,Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 07.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.