YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/4421
KARAR NO : 2023/4896
KARAR TARİHİ : 05.05.2023

MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/797 E., 2023/319 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/22 E., 2021/839 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer’i müdahil vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer’i müdahil vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı işverene ait fındık fabrikasında, fındık seçim ve ayıklama işinde 10.11.1992 tarihinden 16.11.1998 tarihine kadar kesintisiz ve sürekli çalıştığını belirterek, eksik bildirilen hizmet süresinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının müflis şirkette çalıştığına dair herhangi bir evrakın iflas idaresine teslim edilmediğini, davacının çalıştığı iş kolu dikkate alındığında tüm yıl çalışma ihtimalinin olmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer’i Müdahil vekili cevap dilekçesinde ; davanın yasal süre içerisinde açılmadığını, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 10.11.1992 tarihli işe giriş bildirgesinin imzalı olduğu, dosya içerisinde davacıya ait puantaj kayıtları ya da işe giriş çıkış saat, günlerini gösteren belge bulunmadığı, davacının çalışmalarının eksik bildirilmesi ile ilgili davalı şirket tarafından belge sunulmadığı, Kurum tarafından işyeri dosyasının imha edildiğinin bildirildiği, iflas idare vekiline çıkartılan muhtıraya da cevap verilmediği, tanık beyanlarında davacının çalışmalarının belirtilen yıllar arasında sürekli ve kesintisiz olduğunun belirtildiği, davacının dava konusu dönemde işe giriş çıkışının olmadığı, mevsimlik işçi olduğuna dair belge ve bilgi olmadığı, tanıkların ortak beyanlarında işyerinin kapasite itibariyle büyük bir işyeri olduğu, çalışmaların mevsimlik olmadığını ve çok fazla sayıda çalışan olduğu belirtildiği, davacının belirtilen tarihler aralığında sürekli ve kesintisiz çalıştığı gerekçeleriyle davanın kabulüne 2801015868895 sigorta sicil numaralı davacı …’ın davalı şirkete ait 13425 sicil numaralı işyerinde 10.11.1992- 16.11.1998 tarihleri arasındaki dönemde asgari ücretli ve her ay 30 gün olarak şekilde mülga 506, 5510 sayılı Kanun’un 4/1-a kapsamında hizmet akdi ile kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, davalı işveren tarafından SGK’ya bildirilen günlerin dışlanmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer’i müdahil vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Fer’i müdahil vekili; davacının çalışmaları var ise bu çalışmasının kurum belgelerine eşdeğer belgelerle ispatının gerektiğini, bu durumda tanık beyanına itibar edilemeyeceğini, kurumun yasalar ve mevzuatı gereği hareket ettiğini belirterek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile , dönem bordro tanıklarınca davacının çalışmasının doğrulandığı, tanıkların tamamının davacının çalışmalarının kesintisiz olduğunu beyan ettikleri, aynı işyerine ve aynı çalışma dönemine ilişkin daha önce verilmiş ve kesinleşen kararlar bulunduğu, işe giriş bildirgesi verilmiş olup kesintisiz çalışma kanıtlandığından hak düşürücü sürenin dolduğundan bahsedilemeyeceği, davacının tespit talep ettiği dönemde çakışan sigortalılığı bulunmadığı gerekçesi ile fer’i müdahilin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer’i müdahil kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer’i müdahil Kurum vekili, davalı işyerindeki çalışmanın mevsimlik ve kesintisiz olup olmadığı hususunun yeterince araştırılmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun’un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme
Eldeki davada, Mahkemece beyanlarına başvurulan tanıkların ifadelerine göre; davalı işyeri nezdinde geçen çalışmaların mevsimlik çalışma / kısmi süreli çalışma olabileceği anlaşılmakla, yapılan işin fındık işleme işi olduğu hususu da göz önünde tutulduğunda, davalıya ait işyerindeki çalışma iddiasının kısmi süreli mi tam zamanlı mı olduğu irdelenmeli, davacının fabrikanın hangi bölümünde çalıştığı belirlenip, bir kısım bordro tanıklarının beyanlarında fabrikanın yılda 1 ay bakım- tadilat-temizlik nedeniyle kapatıldığı belirtildiğinden bu husus araştırılmalı, ayrıca fabrikanın bulunduğu yörede fındık sezonunun hangi dönemlere denk geldiği, genel olarak yörede davalı fabrikanın kapasitesine sahip fabrikalarda üretimin yıl boyu devam edip etmediği , davalı işyerinin ilgili dönemde ithalat-ihracat verileri, elektrik ve su tüketimine ilişkin kayıtları ile ilgili dönemde davalı işyerinden yıl boyunca yapılan işçilik bildirimleri, yine üretim kapasitesine ilişkin vergi kayıtları irdelenerek, fabrikada çalışmanın yıl boyu devam edip etmediği, özellikle davacının çalıştığı bölümde üretime ara verilmesini, kesintili ya da kısmi çalışmayı gerektiren bir çalışma düzeni bulunup bulunmadığı bu çerçevede araştırılmalı, elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.