YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/4800
KARAR NO : 2023/5155
KARAR TARİHİ : 10.05.2023
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
KARAR : Kabul
Taraflar arasında Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı fer’i müdahil kurum vekili tarafından tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde;eşi …’ün 03.07.2013 yılında vefat ettiğini, kanuni mirasçısı olduğunu, eşi …’ün Hekimhan da bulunan kasap dükkanında işçi olarak 01.01.2010 tarihinden 01.02.2010 tarihine kadar kesintisiz olarak hizmet akdiyle çalıştığının tespiti ile avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ve fer’i müdahil kuruma usulüne uygun tebligat yapılmıştır.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 03.03.2016 tarihli ve 2014/48 Esas, 2016/101 Karar sayılı kararıyla; davacının dava dilekçesinde belirtmiş olduğu eşinin 01.01.2010 – 01.02.2010 tarihleri arasında …’e ait iş yerinde çalıştığını belgelerle veya tanıklarla ispatlayamadığı, davanın ispatlanması yükümlülüğünün davacıya ait olduğu ancak davacının bunu gerçekleştiremediği anlaşıldığından; davanın reddine, karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. 1. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 27.03.2018 tarihli ve 2016/18791 Esas, 2018/2862
Karar sayılı Bozma ilamında;
2.1.Somut olayda, davalı işyerinin dönem bordroları istenip kayıtlı bordro tanıkları dinlenmeden eksik inceleme ile sonuca gidilmesi ve yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.
Yapılacak iş, davalı işyerinin kanun kapsamında olduğu tarihleri davalı kurumdan sormak, davalı işyerine ait tescil bilgileri ile ihtilaflı dönem bordrolarını istemek, dava konusu döneme ait dönem bordrolarında ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, ihtilaflı tüm döneme ilişkin bordro tanığı bulunmadığı veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle söz konusu işyerine komşu işyerlerini tespit edip bu işyerlerinin uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanları, yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek davacının ölen eşinin işe başlama ve ayrılma tarihlerini net bir şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen 26.12.2019 tarihli ve 2018/534 Esas, 2019/351
Karar sayılı Kararı
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;mahkememizce bozma kararı uyularak bozma kararı doğrultusunda işlem yapıldığı, SGK’ya müzekkere yazılarak davalı şirketin kanun kapsamında olduğu tarihlerin sorulduğu, SGK yazı cevabında … adına işlem gören Kasap İşletmeciliği işyerinin 06.09.2018 tarihinde kanun kapsamına alındığının, işyeri faaliyetinin devam ettiğinin ifade edildiği, bu durumda bordro tanığının bulunmadığını anlaşıldığı, davacı tanıklarının mahkemece dinlendiği, ardından kolluk marifetiyle araştırma yaptırıldığı, 04.04.2019 tarihli kolluk araştırma tutanağında, dinlenilen davacı tanıklarının dava konusu dönemde faal olarak dükkan işlettiklerinin tutanak altına alındığı, ayrıca diğer kolluk araştırmalarının da davacının iddiasını doğruladığı anlaşılmakla;
Davanın kabulü ile,
Davacının eşi … T.C. kimlik numaralı …’ün 01.01.2010-01.02.2010 tarihleri arasında davalı …’e ait işyerinde brüt 729,00 TL asgari ücretle sigortalı sayılacak şekilde çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.
C. 2. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil kurum vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 24.12.2020 tarihli ve 2020/6516 Esas, 2020/7601
Karar sayılı Bozma ilamında;
2.1. Mahkemece bozma ilamında dönem bordrolarının istenmesi ve bordro tanığı dinlenilmesine karar verilen işyerinin davalı işverene ait davacı murisin sigorta bildirimi bulunan 1023704 sicil numaralı işyeri olduğu gözetilmeden davalı işverene ait başka sicil numaralı işyeri bilgilerinin istenilmesi ile yetinilerek eksik araştırma ve inceleme ile davanın kabulüne hükmedilmesi isabetsiz bulunduğundan bahisle karar bozulmuştur.
D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Kararı
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının eşi olan …’ün, davalı …’e ait iş yerinde tanık …’ın somut beyanlarına göre 01.01.2010-01.02.2010 tarihleri arasında çalıştığı, adı geçen tanığın dükkanının davalı iş yerine çok yakın mesafede olduğu, kendisinin 2009 yılında Hekimhan’a geldiği, geldiği tarihte …’ün davalı iş yerinde çalıştığı, dava konusu edilen tarihlerde de İlhan’ın davalı iş yerinde çalıştığını net olarak bildiği, bu minvalde davacının davasını ispatladığı anlaşılmakla;
Davanın kabulü ile; davacının eşi olan 10007788078 T.C. kimlik numaralı …’ün 01.01.2010-01.02.2010 tarihleri arasında davalı …’e ait işyerinde brüt 729,00 TL asgari ücretle sigortalı sayılacak şekilde çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Fer’i müdahil kurum vekili temyiz dilekçesinde; salt tanık beyanlarıyla karar verilemeyeceğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının ölen eşinin davalıya ait kasap dükkanında işçi olarak 01.01.2010-01.02.2010 tarihleri arası kesintisiz olarak hizmet akdiyle çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun’un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
3. Değerlendirme
1-Dairemizin 16.11.2022 tarihli geri çevirme ilamı ile; dosya kapsamında tespiti istenilen dönemde davalı iş yeri kapsamdan çıkmış olduğunun anlaşılması karşısında; iş yerinin tespiti istenilen 01.01.2010-01.02.2010 tarihleri arasında faal olup olmadığının tespiti açısından ilgili dönemde vergi kaydının olup olmadığı hususunun vergi dairesinde sorulması istenilmiş olup, gelene kurum ve vergi dairesi yazıları kapsamında dava konusu dönemde davalı iş yerinin faaliyeti saptanamamıştır. Mahkemece, faal bir iş yerinin bulunup bulunmadığı belediye kayıtları, iş yeri ruhsatı, vergi yoklama fişleri v.s. ilgili yerlerden sorulmak suretiyle dava konusu dönemde faal bir iş yeri bulunup bulunmadığı hususu araştırılarak elde dilecek tüm deliller bir arada değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,10.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.