YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/49
KARAR NO : 2023/239
KARAR TARİHİ : 12.01.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2304 E., 2022/1680 K.
vekili Avukat …
FER’Î MÜDAHİL : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili Avukat …
DAVA TARİHİ : 15.04.2016
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/701 E., 2022/372 K.
Taraflar arasındaki prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı … Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nde 25.04.2006-04.03.2014 tarihleri arasında çalıştığını, prime esas kazançlarının Kuruma eksik bildirildiğinin tespitini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davacının, müvekkil davalı işyerinde Santral Operatörü olarak çalıştığını iş akdini işe yine kendisi tarafından haklı bir sebep olmadan ve ihbarsız şekilde sonlandırdığını, davacının işverenin işlerinin aksamasına, zarara uğramasına neden olduğunu, davacının müvekkil şirkete ait işyerindeki maaşının asgari ücret olduğunu, çalıştığı sürelere ilişkin ücretinin tam olarak ödendiğini ve sigorta primlerinin eksiksiz yatırıldığını, müvekkil şirketten herhangi bir alacağının kalmadığını, eksik ödenen prim olmadığını, asgari ücretten fazla yatırılan ücretlerin davacının fazla çalışmalarının karşılığı olarak ödendiğini, açıklanan sebeplerle haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın reddini talep etmiştir.
2.Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde; açılan dava haksız ve yersiz olup, reddi gerektiğini, davacının hizmet dökümünde çalıştığı sürelerin göründüğünü, Kurum kayıtları resmi ve yazılı belge niteliğinde olup, aksinin aynı nitelikte yazılı delillerle kanıtlanması gerektiğini, bu tür davaların kamu düzeni ile ilgili olduğunu, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğini, davanın hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde kesin delillerle aydınlatılması gerektiğini, 506 sayılı Kanun’un 2 ve 6 ıncı maddelerinde (5510 sayılı Kanun’un 4, 5 ve 7 inci maddelerinde) açıkça belirtildiği üzere; sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığının zorunlu olduğunu, eylemli veya gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça; hizmet akdine dayanılarak dahi, sigortalılıktan söz edilemeyeceğini, sigortalılıktan söz edebilmek için, çalışmanın varlığının Yargıtay’ın 79/8 inci maddeye dayalı sigortalılığının tespiti davaları yönünden kabul ettiği ilkelere uygun biçimde belirlenmesi gerektiğini, mülga 506 sayılı Kanun’un 72 ve 77 inci maddeleri ile meriyette olan 5510 sayılı Kanun’un 79 ve 80 inci maddelerinde pirim alınması ve ödenmesinin zorunlu olduğu ve pirime esas kazançların kapsamı belirtildiğini, bu çerçevede, çalıştırdığı sigortalıların primlerini SGK’ya bildirmek ve ödemek işverenin sorumluluğunda olduğunu, bu konuda müvekkil kurumun bir sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkili kurumun yaptığı işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığını, kurumun kendisine verilen bordro, bildirge ve benzeri belgelere göre işlem yaptığını, davanın açılmasında kurumun kusuru olmadığını, davanın aleyhlerine sonuçlanması halinde taraflarına vekalet ve yargılama giderlerine hükmedilmemesi gerektiğini, açıklanan nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ” davanın kısmen kabulüne;
… sigorta sicil numaralı davacı …’ın davalı … İnş. ve Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’ye ait 1012567 işyeri numaralı işverenliğinde 07/09/2006- 14/03/2014 tarihleri arasında kuruma bildirilen kazançlarına ek olarak,
01/01/2008-31/01/2008 tarihleri arasında aylık 118,94 TL,
01/02/2008-28/02/2008 tarihleri arasında aylık 95,54 TL,
01/04/2008-30/04/2008 tarihleri arasında aylık 95,54 TL,
01/06/2008-30/06/2008 tarihleri arasında aylık 95,54 TL,
01/07/2008-31/07/2008 tarihleri arasında aylık 100,28 TL,
01/08/2008-31/08/2008 tarihleri arasında aylık 100,28 TL,
01/09/2008-30/09/2008 tarihleri arasında aylık 100,28 TL,
01/10/2008-31/10/2008 tarihleri arasında aylık 100,28 TL,
01/11/2008-30/11/2008 tarihleri arasında aylık 100,28 TL,
01/12/2008-31/12/2008 tarihleri arasında aylık 100,28 TL,
01/01/2009-31/01/2009 tarihleri arasında aylık 104,57 TL,
01/02/2009-28/02/2009 tarihleri arasında aylık 869,24 TL,
01/03/2009-31/03/2009 tarihleri arasında aylık 869,24 TL,
01/04/2009-30/04/2009 tarihleri arasında aylık 869,24 TL,
01/05/2009-31/05/2009 tarihleri arasında aylık 869,24 TL,
01/06/2009-30/06/2009 tarihleri arasında aylık 869,24 TL,
01/07/2009-31/07/2009 tarihleri arasında aylık 108,80 TL,
01/08/2009-31/08/2009 tarihleri arasında aylık 842,24 TL,
01/09/2009-30/09/2009 tarihleri arasında aylık 842,24 TL,
01/10/2009-31/10/2009 tarihleri arasında aylık 108,80 TL,
01/11/2009-30/11/2009 tarihleri arasında aylık 108,80 TL,
01/12/2009-31/12/2009 tarihleri arasında aylık 108,80 TL,
01/01/2010-31/01/2010 tarihleri arasında aylık 807,53 TL,
01/02/2010-28/02/2010 tarihleri arasında aylık 114,55 TL,
01/03/2010-31/03/2010 tarihleri arasında aylık 807,53 TL,
01/04/2010-30/04/2010 tarihleri arasında aylık 807,53 TL,
01/05/2010-31/05/2010 tarihleri arasında aylık 968,46 TL,
01/07/2010-31/07/2010 tarihleri arasında aylık 985,56 TL,
01/08/2010-31/08/2010 tarihleri arasında aylık 960,21 TL,
01/09/2010-30/09/2010 tarihleri arasında aylık 985,56 TL,
01/10/2010-31/10/2010 tarihleri arasında aylık 960,21 TL,
01/11/2010-30/11/2010 tarihleri arasında aylık 985,56 TL,
01/12/2010-31/12/2010 tarihleri arasında aylık 985,56 TL,
01/01/2011-31/01/2011 tarihleri arasında aylık 923,01 TL,
01/02/2011-28/02/2011 tarihleri arasında aylık 949,56 TL,
01/03/2011-31/03/2011 tarihleri arasında aylık 949,56 TL,
01/04/2011-30/04/2011 tarihleri arasında aylık 923,01 TL,
01/05/2011-31/05/2011 tarihleri arasında aylık 1.036,14 TL,
01/06/2011-30/06/2011 tarihleri arasında aylık 1.089,24 TL,
01/07/2011-31/07/2011 tarihleri arasında aylık 1.048,74 TL,
01/08/2011-31/08/2011 tarihleri arasında aylık 1.048,74 TL,
01/09/2011-30/09/2011 tarihleri arasında aylık 1.048,74 TL,
01/10/2011-31/10/2011 tarihleri arasında aylık 133,51 TL,
01/11/2011-30/11/2011 tarihleri arasında aylık 1.048,74 TL,
01/12/2011-31/12/2011 tarihleri arasında aylık 1.048,74 TL,
01/01/2012-31/01/2012 tarihleri arasında aylık 999,24 TL,
01/02/2012-28/02/2012 tarihleri arasında aylık 148,59 TL,
01/03/2012-31/03/2012 tarihleri arasında aylık 148,59 TL,
01/04/2012-30/04/2012 tarihleri arasında aylık 148,58 TL,
01/05/2012-31/05/2012 tarihleri arasında aylık 148,61 TL,
01/06/2012-30/06/2012 tarihleri arasında aylık 148,59 TL,
01/07/2012-31/07/2012 tarihleri arasında aylık 1.224,61 TL,
01/08/2012-31/08/2012 tarihleri arasında aylık 148,60 TL,
01/09/2012-30/09/2012 tarihleri arasında aylık 148,59 TL,
01/10/2012-31/10/2012 tarihleri arasında aylık 148,60 TL,
01/11/2012-30/11/2012 tarihleri arasında aylık 1.224,61 TL,
01/12/2012-31/12/2012 tarihleri arasında aylık 1.224,61 TL,
01/01/2013-31/01/2013 tarihleri arasında aylık 1.156,88 TL,
01/02/2013-28/02/2013 tarihleri arasında aylık 1.189,50 TL,
01/03/2012-31/03/2012 tarihleri arasında aylık 164,24 TL,
01/04/2013-30/04/2013 tarihleri arasında aylık 1.156,88 TL,
01/05/2013-31/05/2013 tarihleri arasında aylık 164,24 TL,
01/06/2013-30/06/2013 tarihleri arasında aylık 164,24 TL,
01/07/2013-31/07/2013 tarihleri arasında aylık 164,26 TL,
01/08/2013-31/08/2013 tarihleri arasında aylık 164,23 TL,
01/09/2013-30/09/2013 tarihleri arasında aylık 164,22 TL,
01/10/2013-31/10/2013 tarihleri arasında aylık 164,24 TL,
01/11/2013-30/11/2013 tarihleri arasında aylık 1.039,48 TL,
01/12/2013-31/12/2013 tarihleri arasında aylık 132,10 TL,
01/01/2014-31/01/2014 tarihleri arasında aylık 179,26 TL,
01/02/2014-28/02/2014 tarihleri arasında aylık 1.081,36 TL,
01/03/2014-14/03/2014 tarihleri arasında aylık 162,09 TL, Kuruma bildirilmeyen prime esas kazanç farkının bulunduğunun tespitine; fazlaya ilişkin talebin reddine,” gerekçeleri ile davanın reddine, karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … davalı Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı vekili istinaf dilekçesinde, Yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının davalı işyerinde ki ücretinin asgari ücret olduğunu, işverenin insiyatifinde ki yardım ödemelerinin fazladan ücret olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu dosya kapsamına alınan raporlar arasında ki çelişkiler giderilmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
2.Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde; Kuruma usulüne uygun olarak yapılan bildirimlerin aksi sabit oluncaya kadar itibar edildiğini ve kurumun bir sorumluluğu bulunmadığını, mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek istinaf isteminde bulunmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “Dosyadaki yazılara, hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere, bu delillerin takdirinde isabetsizlik görülmemesine ve özellikle davacının prime esas kazancının dosya kapsamına sunulan ücret bordroları, imzalı ödeme belgeleri ve banka kayıtları dikkate alınarak tespit edilmiş olduğunun anlaşılmasına göre usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılan hükme yönelik davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK ‘nın 353/1-b-1. maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı vekili, istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı Kurum vekili, istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, prime esas kazançlarının tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,
2.Davanın Yasal dayanaklarından olan 5510 sayılı Kanunun “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin birinci fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır. Diğer taraftan 506 sayılı Kanun’un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un 86/9 uncu maddelerine dayalı olarak açılan bu tür hizmet tespiti davalarında kesinleşen mahkeme ilamı, işverence Kuruma verilmeyen belgelerin yerine geçecek nitelikte olduğundan hükümde ayrıca 77 ve 80 inci maddelere göre hesaplanacak olan 1 günlük ücretin belirtilmesi de gerekmektedir. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun; 288 inci maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belirli bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, 289 uncu maddesinde, 288 inci madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 292 inci maddesinde de, senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 200 ve 202 inci maddelerinde de bu düzenlemeler korunmuştur.
Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtlan, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas – 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas – 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas – 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas – 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas – 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.
Bunun yanında; 6100 sayılı HMK.nın “senede karşı tanıkla ispat yasağı” başlıklı 201 inci maddesinde ise; “Senede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler ikibinbeşyüz Türk Lirasından az bir miktara ait olsa bile tanıkla ispat olunamaz” hükmü yer almaktadır.
3. Değerlendirme
Yasal düzenleme ve açıklamalar ışığında dava değerlendirildiğinde; Mahkemece, sigorta primine esas kazancın tespiti yönünde hükme esas kılınan bilirkişi kurulu raporunda, davacı tarafından dosyaya sunulan imzasız ücret ödeme çizelgeleri dikkate alınarak sigorta primine esas kazanç hesaplanmak suretiyle karar verildiği anlaşılmış olup; ücretin ispatı için tanık beyanları yanında yazılı delil ya da yazılı delil başlangıcının varlığı da gerekeceğinden sigorta primine esas kazanç tutarı konusunda yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…