YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/5328
KARAR NO : 2023/5375
KARAR TARİHİ : 15.05.2023

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/292 E., 2022/414 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

Karar davalılardan Ulusoy Denizcilik A.Ş., Ulusoy Enerji Taşımaları ve Ticaret A.Ş. ve … Bşk. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının uluslararası tır şoförü olarak holding bünyesindeki davalılar yanında 1994 – 2009 yıllarında çalıştığı, ayda 2-3 sefer yurtdışına gittiği, almakta olduğu ücretin daha yüksek olmasına rağmen prime esas kazançlarının kuruma eksik bildirildiğinden bahisle, prime esas gerçek kazançlarının tespitiyle, yaşlılık aylığının yeniden hesaplanarak fark larının ödenmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece,
Davanın kabulüne,
…… T.C. kimlik numaralı davacı …’ın davalılara ait iş yerinde;
09.05.1994-05.12.2001 arası Ulusoy Seyahat Nakliyat A.Ş.,
06.12.2001-29.02.2008 arası Ulusoy Denizcilik A.Ş.,
01.03.2008-31.05.2009 arası Ulusoy Uluslarası Nakliyat ve Tic. A.Ş.‘de olmak üzere , en son aylık brüt 2.559,24 TL ile 09.05.1994-31.05.2009 tarihleri arasındaki dönemde 15 yıl 23 gün süreyle hizmet akdiyle çalıştığının ve bu sürelerin sigorta kapsamında kaldığının tespitine,

Fazlaya yönelik istem ve davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire kararında; “davacının Ulusoy Seyahat Nakliyat A.Ş., Ulusoy Denizcilik A.Ş., Ulusoy Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. ve Ulusoy Uluslararası Nakliyat ve Tic. A.Ş. unvanlı işyerlerinden bildirimlerinin olduğu, davacı tarafça Ulusoy Seyahat Nakliyat A.Ş.’ne karşı açılmış bir dava olmamasına rağmen bu şirket hakkında hüküm kurulduğu, davacının husumet yönelttiği Ulusoy Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.’den bildirimleri olmasına rağmen hakkında hüküm kurulmadığı, bu şirketten yapılan bildirim dönemi yönünden Ulusoy Uluslararası Nakliyat ve Tic. A.Ş. hakkında hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece verilecek hüküm sonuç itibariyle sigorta primlerinin işverenden tahsilini ve kurum kayıtlarının düzeltilmesini de gerektireceğinden gerçek işveren ve kurum kayıtlarında işveren olarak görünen kişilerin belirlenerek 6100 sayılı HMK’nın 124. maddesi uyarınca davacıya Ulusoy Seyahat Nakliyat A.Ş.’ne husumet yöneltmek üzere süre verilerek davaya katılması sağlanmalı, bu davalının göstereceği deliller de toplandıktan sonra, tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre infaza elverişli bir karar verilmelidir” gerekçeleriyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;
Davanın kısmen kabulüne,

38915089834 T.C. kimlik numaralı davacı …’ın davalılara ait iş yerinde; 09.05.1994-05.12.2001 arası Ulusoy Seyahat Nakliyat A.Ş.,

06.12.2001-29.02.2008 arası Ulusoy Denizcilik A.Ş.,

01.03.2008-31.05.2009 arası (Eski Ünvan: Ulusoy Uluslarası Nakliyat ve Tic. A.Ş.‘de) davalı … Uluslararası Nakliyat ve Ticaret A.Ş’de olmak üzere, en son aylık brüt 2.559,24 TL ile 09.05.1994-31.05.2009 tarihleri arasındaki dönemde toplam 15 yıl 23 gün süreyle hizmet akdiyle çalıştığının ve bu sürelerin sigorta kapsamında kaldığının tespitine,

Fazlaya yönelik istem ve davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar Ulusoy Denizcilik A.Ş., Ulusoy Enerji Taşımaları ve Ticaret A.Ş. ve … Bşk. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, davanın ancak yazılı delillerle kanıtlanabileceği, davalı … Enerji Taş. ve Tic. A.Ş. vekili, davacıya yapılan ödemelerin yolluk harcırah gibi ödemeler olduğu, ücretinin kuruma eksiksiz bildirildiği, bilirkişi raporunun hatalı tespitler içerdiği, davalı … Denizcilik A.Ş. vekili, yazılı delil bulunmadığı, yapılan ödemelerin yolluk harcırah gibi ödemeler olduğu, bilirkişi raporundaki tespitlerin hatalı olduğu gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, prime esas gerçek ücretlerin tespiti noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Geçici 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 428 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ve 439 uncu maddenin 2 nci fıkrası ile 506 sayılı Kanun’un 77, 5510 sayılı Kanun’un 80 inci madde hükümleri.

3. Değerlendirme
1. Davanın temel yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanun’un 77 nci maddesinin 1 inci fıkrasında, sigortalılarla işverenlerin 1 ay için ödeyecekleri primlerin hesabında esas alınacaklara yer verilerek (a) bendinde, sigortalıların o ay için hak ettikleri ücretler, (b) bendinde, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan sigortalılara o ay içinde ödenenler, (c) bendinde, idare veya yargı organlarınca verilen karar gereğince (a) ve (b) bentlerinde yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemeler belirtilmiş, 2 nci fıkrasında, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının belirlenmesinde dikkate alınmayacak ödeme ve yardımlar sıralanarak bunlar arasında yolluklara yer verilmiş, 5510 sayılı Kanun’un 01.10.2008 günü yürürlüğe giren 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasında bu kez “görev yollukları” ibareleriyle benzer düzenleme yapılmıştır. Buna göre, maddenin 2 nci fıkrasında sayılan istisnalara girmemesi koşuluyla hizmet akdi karşılığı elde edilen gelirlerden sigorta primi kesilmesi asıldır.

2. Türk Dil Kurumu Sözlüğü’nde yolluk; yol gideri olarak ödenen para, harcırah olarak tanımlanmış, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 3 üncü maddesinde, bu Kanunda geçen harcırahın, bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol gideri, gündelik, aile gideri ve yer değiştirme giderinden birini, birkaçını veya tamamını ifade ettiği, 5. maddesinde, harcırahın; yol gideri, yevmiye, aile gideri ve yer değiştirme giderini içerdiği, ilgilinin, bu Kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına hak kazanabileceği belirtilmiştir.

3. Diğer taraftan 28.08.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak 01.10.2008 günü yürürlüğe giren Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 103 üncü maddesinde, değinilen 77 nci ve 80 inci maddelere koşut düzenleme yapılmış, 28.09.2008 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki Sigortalılar İle Sadece Genel Sağlık Sigortasına Tabi Sigortalıların Prime Esas Tutulacak Kazançlarına Dair Tebliğ’in “Prime tabi tutulmayacak kazançlar” başlığını taşıyan 2.3 üncü maddesinde,
“2.3.1 – Ayni yardımlar;
2.3.3 – Görev yollukları;
Görev yolluklarından ne anlaşılması gerektiği, işverenlerin sigortalılar için ödediği yollukların neleri kapsadığı, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 3 üncü maddesinde açıklanmıştır.

4. Buna göre, anılan maddede belirtilen yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı niteliğinde yapılan ödemeler yolluk kapsamındadır.
Bu bakımdan, sigortalılara bireysel iş sözleşmesine veya toplu sözleşmeye dayanılarak ve işveren tarafından sigortalının geçici bir görevle başka yere gönderilmesi veya görev yerini değiştirmesi dolayısıyla verilen ve yolluk kavramına giren ödemeler prime esas kazanca dahil edilmeyecektir….” düzenlemesine yer verilmiş, 01.09.2012 günü Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girip anılan Tebliği ilga eden İşveren Uygulama Tebliği’nin “Prime Esas Kazancın Tespitine İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı 7 nci maddesinde,
“7.8 – Prime Tabi Tutulmayacak Kazançlar
7.8.1 – Ayni Yardımlar
7.8.3 – Görev Yollukları
Görev 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 3 üncü maddesinde açıklanmıştır.

5. Anılan maddede belirtilen yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı niteliğinde yapılan ödemeler yolluk kapsamındadır.

6. Bu bakımdan, sigortalılara bireysel iş sözleşmesine veya toplu sözleşmeye dayanılarak ve işveren tarafından sigortalının geçici bir görevle başka yere gönderilmesi veya görev yerini değiştirmesi dolayısıyla verilen ve yolluk kavramına giren ödemeler prime esas kazanca dâhil edilmeyecektir.” hükmü öngörülmüştür.

7. Yukarıdaki yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında yapılan değerlendirmede, uluslararası nakliyat faaliyetini yürüten işverene ait işyerlerinde hizmet akdine tabi şoför olarak çalışanlara yurt dışı görevlendirmelerde “sefer primi”, “sefer yolluğu”, “harcırah” adı altında işverenlerce gerçekleştirilen ödemeler, 506 sayılı Kanun’un 77 nci maddesinde yer alan “yolluk” veya 5510 sayılı Kanun’un 80 inci maddesindeki “görev yolluğu” ibareleriyle teknik ve somut olarak tam anlamıyla örtüşmediğinden, bu tür uyuşmazlıklar yönünden maddelerdeki kavramlar, yalnızca araca bağlı zorunlu giderler şeklinde anlaşılmalı, başka anlatımla, sigortalılara söz konusu adlar altında yapılan ödemeler içerisinden yalnızca araca bağlı zorunlu harcamalar ayrıştırılıp geri kalan tutar sigorta primine esas kazanca dâhil edilmeli, iddianın kanıtlanması konusunda 6100 sayılı Kanun hükümleri uygulanmalıdır. Buna göre inceleme konusu dosyada yer alan yazılı belgeler irdelenmeli, ödemeler değinilen kapsamda ayrıştırmaya tabi tutulmalı, belgelerin, ait olduğu çalışma dönemi bakımından yazılı delil oluşturacağı gözetilerek elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan kararın BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz giderinin ilgiliye iadesine,15.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.