YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/5384
KARAR NO : 2023/6255
KARAR TARİHİ : 01.06.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/197 E., 2023/317 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … (…) 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2021/9 E., 2022/724 K.
Taraflar arasındaki 2926 sayılı Kanuna tabi Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı asıl tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı asıl tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı asıl dava dilekçesinde özetle; 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Kanunu’nun hükümlerine göre tescil ve geriye dönük sigortalılığın tespiti yapılabileceğini, …/… Pancar Kooperatifı’ne 16.02.1991 tarihinde ortak olduğunu ve halen de faaliyetini sürdürdüğünü, …/… İlçe Tarım Müdürlüğü’nden aldığı tescil belgesi gereği re’sen Tarım Bağ – Kur sayılması gerektiğini, 24.07.2003 tarihli, 4956 Tarım Bağ- Kur hizmet tespiti davaları S.K. / 48 gereği “ Kanunda veya kanunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın 2926 sayılı Kanunu’nun 3’üncü maddenin ( b ) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyetlerde bulunanlar, bu kanuna göre sigortalı sayılırlar.” dendiğini, bu yolda 20.01.2015 tarihinde … SGK’ya yaptığı başvurunun cevapsız kaldığını, tescile esas olacak kayıtların 2926 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinde yer aldığını, Kooperatifler Kanunu’na göre kurulan Pancar Ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği ( Pankobirlik ) şeker fabrikaları ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunanların kayıtlarının esas alınması gerektiğini, 2926 sayılı Kanun’un 2 nci ve 3 üncü maddelerinde tanımı yapılan tarımsal faaliyetlerde bulunan kişilerin bu kanuna göre sigortalı niteliğini taşıdığını ve zorunlu Bağ – Kur sigortalısı kapsamında olduğunu, 9 uncu madde gereği tescillerini yaptırmayanların tescil işlemlerinin kurumca resen yapılacağı, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 07.07.2003 tarih, 2003/11685 Esas, 2003/ 6452 Karar sayılı kararının davasına ışık tuttuğunu, açıklanan nedenlerle, 2926 sayılı Kanunu’nun 10’uncu maddesine göre 16.02.1991 tarihini takip eden aybaşından itibaren zorunlu tarım sigortalısı sayılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dosyasında yapılan incelemede, 5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin ( a ) bendi kapsamında 01.07.1983 – 30.12.2014 tarihleri arasında 150 gün hizmetinin bulunduğunu, ( b ) fıkrasının 4 numaralı alt bendi kapsamında tescilinin olmadığının tespit edildiğini, davacı sigortalının 31.12.2014 tarihi itibarıyla kuruma borçlanma talep dilekçesi ve ekinde sigortalılık belgesi ile müracaatının bulunduğunu, bu belge de sadece … Pancar Kooperatifi kaydının bulunduğunun belirlendiğini, Mulga 2926 sayılı Kanun’un 2 nci maddesine girenlerin aynı Kanun’un 7 nci maddesine göre üç ay içinde kuruma başvurarak kayıt ve tescilini yaptırmak zorunda olduklarını, bu kanuna göre sigortalı sayılanların, sigortalılık kapsamına girdikleri tarihten itibaren üç ay içinde kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmaları gerektiğini, 01.10.2008 tarihi itibarıyla yürürlükten kaldırılan 2926 sayılı Kanun’a tabi sigortalı olanların hak ve hükümlülüklerinin, 01.10.2008 tarihinden önce tarımsal faaliyetlerinin bulunması halinde ziraat odası ve ziraat odasının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüğü kaydı olanların bir yıllık bildirim süresi içinde kayıtlarını yaptırmayanların 01.10.2009 tarihinden sonra bildirimleri kuruma intikal edenlerin sigortalılıklarının kuruma intikal ettiği tarihten başlatılacağını, sigortalının 2926 sayılı Kanun kapsamında tescilinin yapılamadığını, sunulan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarımsal faaliyetin kesintisiz olarak devam ettiği hususunun kanıtlanması yönünden 2926 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinde yer alan kurum veya kuruluş kayıtlarının mevcudiyeti tek başına yeterli olmayıp, bu kayıtların fiili olarak tarımsal faaliyette bulunulduğuna dair diğer delillerle birlikte varlığının aranması gerektiğini; dosya kapsamı, kaldırma kararı yerine getirilen eksiklikler, denetime elverişli 24.10.2022 havale tarihli bilirkişi raporu ve yukarıda anılan yasal mevzuat birlikte değerlendirilerek davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı asıl istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı asıl istinaf başvurusunda; zirai kuruluş kayıtları ve tanık beyanları ile tarımsal faaliyetinin kanıtlandığını, davalı avukatının devamlı mazeret sunarak duruşmalara katılmadığını ve bu nedenle vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini ileri sürmüş, mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, Mahkemece toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacının Tarım Bağ-kur sigortalılık tescilinin bulunmadığı, 20.05.2021 tarihli talebinin reddedildiği, davacının 13.05.2022 tarihli duruşmada 15-20 kadar ineği olduğunu, sütünü Ova Süt ve Delikanlı Süt’e sattığını, pancar, fasulye ve elma ürettiğini, elmayı Ersu’ya pancarı şeker fabrikasına sattığı yönünde beyanda bulunduğu anlaşılmışsa da, bu kapsamda … Şeker Fabrikası, Delikanlı Süt’e yazılan müzekkerelere olumsuz cevap verildiği, süt Üreticileri Birliğine ise tebligat yapılamadığı, … Pancar Ekicileri Birliğine 16.02.1991 den itibaren kayıtlı olduğu, hayvan sahiplik belgelerinde 2000, 2005, 2006 ve 2007 yıllarında hayvan hareketlerinin bulunduğu anlaşılmışsa da davacının uyuşmazlık konusu dönemde sigortalılık iradesini ortaya koyacak prim ödemesi veya prim tevkifatına ulaşılamaması nedeniyle davanın reddine dair mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davacı asilin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı asıl temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı asıl istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, 2926 sayılı Kanun’a tabi Tarım-Bağkur sigortalılığının tespiti talebine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci ve 2926 sayılı Kanun’un 2 nci vd. maddeleri.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı asılın temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
01.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.