YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/5424
KARAR NO : 2023/6257
KARAR TARİHİ : 01.06.2023
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/143 E., 2023/49 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasında davanın kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, davalı iş veren yanında 05.07.2007 – 01.09.2011 tarihleri arasında aralıksız çalıştığını ayda en son ücretinin 3.750.00 TL ücret aldığını ancak kuruma primlerinin asgari ücret üzerinden gösterildiğini belirterek davacının gerçek ücretinin tespiti ile sigorta prim kazançlarının tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı işveren vekili, primlerin gerçek ücret üzerinden yatırıldığını hak düşürücü süre geçtikten sonra dava açıldığını çalışmanın niteliğini ve ücretinin somut delillerle ispat edilmesi gerektiğini kurum kayıtlarının esas olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Kurum vekili, kurum kayıtlarının esas alınmasını gerektiğini davacının gerçek ücretinin ispatında HMK hükümlerine göre davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 08.06.2016 tarih, E.2013/1071, K.2016/197 sayılı kararıyla; taraf beyanları, toplanan deliller, bilirkişi raporu, emsal mahkeme kararları ve Yüksek mahkeme içtihatları birlikte değerlendirilerek davacının çalıştığı sürede ki gerçek ücretinin tespiti ile belirttiği dönemde ki prim miktarlarının kurum kayıtlarında düzeltilmesi gerektiğinin tespitine karar vermek gerektiği belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
Dairenin 14.02.2019 tarih ve E.2016/15087, K.2019/1198 sayılı kararında; incelemeye konu davada; Mahkemeye, Kurum Unkapanı Sosyal Güvenlik Merkezinden gönderilen 26.12.2012 tarihli müzekkere cevabında belirtildiği üzere işyeri dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar Bağcılar Sosyal Güvenlik Merkezinden celbedilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalıların tanık sıfatıyla dinlenilmesi, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığının sorulması, inceleme yapılmışsa belgelerin getirtilmesi, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtların işverenden istenilmesi, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanların yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmesi, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmesi ve işçilik alacakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımlarının karşılaştırılması, çalışmanın varlığının kesin ve inandırıcı delillerle ortaya konulması sağlanması, davacının davalı şirketin ünvan değiştirdiğine yönelik iddiası gözetilerek Ticaret Sicilden bilgi istenmesi, davacıya ait Hizmet Cetvelinde Tahsis Numarası olduğu dikkate alınarak, emekli olup olmadığı, emekli ise;
506 sayılı Kanun’un 63/A bendi hükmüne göre; yaşlılık aylığı almakta iken çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıklarının bu çalışma olgusuna dayalı ve onunla sınırlı olarak kesilmesi gerektiğini düzenlediği, 506 sayılı Kanun’un 63/B bendi hükmünde ise, tekrar çalışma başlangıcından, çalışma olgusu süresince, sigortalı adına sosyal güvenlik destek primi ödenmesi suretiyle, sigortalıya bağlanan yaşlılık aylığının ödenmesine devam edileceğinin düzenlendiği, yaşlılık aylığı almakta iken tekrar çalışmaya başlayan sigortalı için, 506 sayılı Kanun’un 63 üncü maddesinin son fıkrası, sigortalılara 506 sayılı Kanun’un 63 üncü maddesinin A ya da B bendinden yararlanmak için bir tercih hakkı tanındığının nazara alınması,
Çalışma olgusu sabit olduğu takdirde davacının kalp ameliyatı olduğuna dair tanık beyanları gözetilerek ameliyat döneminde çalışmaya ara verdiğine ilişkin değerlendirme yapılması,
Ayrıca, prime esas kazanç tutarının tespitinde gerçek ücretin ispatında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 200. (1086 sayılı HUMK m. 288) maddesinde yazılı sınırları aşan, ücret alma iddialarının, yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunduğundan, ücret miktarı maddelerde belirtilen sınırları aşıyorsa, hukuksal geçerliliğe haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, usulüne uygun tutulan ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerin varlığının araştırılması, yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için veya bu miktar üzerinde olsa bile varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgelerin bulunması halinde tanık dinletilmesinin mümkün olduğunun gözetilmesi, bu esaslar dahilinde yargılama yapılarak, varılacak sonuç uyarınca hüküm tesis edilmesi gereğine işaret edilerek söz konusu karar bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflarca yasal süre içerisinde bildirilen ve uyuşmazlığın esasına etki eden tüm delillerin celp edildiği, tanıkların ifadelerine başvurulduğu, 18.12.2022 tarihli bilirkişi raporunda yapılan tespit ve değerlendirmelerin dosyadaki bilgi ve belgeler ile uyumlu, hükme esas almak için yeterli ve denetime elverişli bulunduğu, (dönem bordrolarında yer alan) dinlenen tanık ifadeleri ile diğer bilgi ve belgelerden davacının dava konusu dönemde davalı nezdinde çalıştığının kabulünün gerektiği, davacı tarafça ibraz edilen Şişli Florans Nightıngale Hastenesinden alınmış epikriz raporuna göre davacıya, tespit talep edilen dönem içinde değil, 12.01.2003 tarihinde iskemik kalp hastalığı tanısı ile Kroner Bypass operasyonu uygulandığı, öte yandan, 506 sayılı Kanun’un 63/A-B bendlerine göre yapılan değerlendirmede, SGK Emeklilik Daire Başkanlığı’nın 10.01.2013 tarihli cevabi yazısında davacı …’e 01.06.2001 tarihinden geçerli olmak üzere emekli aylığı bağlandığının ve 01.09.2011 – 15.08.2012 tarihlerinde SGDP tabi çalışmalarının olduğunun bildirildiği, davacı vekilince 08.04.2022 tarihli dilekçe ile 05.07.2007 – 01.09.2011 tarihleri arasında SGDP ödenmediğinin belirtildiği, davacıya 01.06.2001 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandığı ve 01.09.2011 sonraki çalışmalarında da SGDP tabi çalışmaları olduğu göz önünde bulundurulduğunda davacının tespit talep edilen 05.07.2007 – 01.09.2011 tarihleri arasında, emekli aylığı kesilmemiş olmakla, (böyle bir talepte bulunmadığından) bu dönemdeki çalışmalarının da SGDP’ye tabi çalışması olacağının, davacının seçimlik hakkın bu yönde kullandığının kabul edilmesi gerektiği anlaşıldığından hizmet tespit talebinin kabulüne; öte yandan, prime esas kazanç bedelinin tespiti talebi yönünden yapılan değerlendirmede ise, ücret konusunda Yüksek Mahkeme’nin yerleşik içtihatları ve yasal mevzuat gereği davacı tarafça herhangi bir yazılı delil veya delil başlangıcı mahiyetindeki belgenin dosyada yer almadığı, salt tanık beyanları ile senetle ispat kuralı üzerinde yer alan prime esas kazanç bedelinin tespit edilemeyeceği, bu nedenle davacı tarafın prime esas kazanç talebinin yerinde olmadığı ve hizmet tespitine esas dönemde, davacının 18.12.2022 tarihli bilirkişi bilirkişi raporunun sonuç kısmının A bendi ile tespiti yapılan asgari ücretle çalıştığı anlaşıldığından prime esas kazanç talebine yönelik fazlaya ilişkin istem reddedildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı kurum, Kurumun resmi belge ve kayıtlarına itibar edilmesi gerekirken, salt bilirkişi raporu ve tanık anlatımlarına dayalı olarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, tanık ifadelerinin hüküm kurulmasına elverişli ve yeterli olmadığını beyanla İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371; 506 sayılı Kanun’un 77/1, 79/10 ve 5510 sayılı Kanun’un 80/1 ve 86/9’uncu maddeleri.
3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında temyiz sebeplerine göre bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,01.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.