YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/6346
KARAR NO : 2023/6617
KARAR TARİHİ : 12.06.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1414 E., 2023/702 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 19. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/87 E., 2021/85 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.
Kararın tüm taraflarca istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı tüm taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; yabancı uyruklu olan davacının 20.10.1993 – 31.12.2003 tarihleri arasında davalı üniversitede öğretim görevlisi olarak çalışmasına rağmen kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ve fer’i müdahil Kurum davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;
Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine,
Davacının davalı işverene ait … sicil numaralı ve İTÜ Maden Fakültesi Ünvanlı iş yerinden Kuruma 01.01.2000 – 31.07.2003 tarihleri arasında toplam 1281 gün sigortalılığının bildirilmesi gerektiğinin tespitine, davacının fazlaya ilişkin tespit isteminin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde tüm taraflar istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekili; sigortalının 1993 yılında sigorta girişi yapıldığını ancak uzun vadeli sigorta primlerinin ödenmediğini, talepte bulunması gerektiğini … durumda da olmadığını, Sosyal Güvenlik Alanında Muamele Eşitliği’ne Dair Sözleşmenin yürürlüğe girdiği 25.06.1974 tarihinden beri iç hukukumuzun bir parçası olduğunu, Sözleşme gereğince ülkede çalışan Türk vatandaşları ile yabancı ülke vatandaşları arasında sosyal güvenlik hakları bakımından ayrımcılık yapılamayacağını belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı İTÜ Rektörlüğü vekili; Üniversitenin tüm harçlardan muaf olduğunu, hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazlarını tekrarladıklarını, davacının müvekkil Üniversite’de 1993’ten beri öğretim üyesi olarak istihdam edilmekte ise de 5434 ve 506 sayılı Kanunlar gereğince sigortalı sayılmasının mümkün bulunmadığını, davacı adına verilen işe giriş bildirgelerinin sigortalılık yazılı isteği yerine geçmeyeceğini, müvekkil Üniversite’nin davacının 1993-2003 yıllarında sosyal sigorta hakları bakımından mevzuata aykırı bir işlemi bulunmadığını, davanın tümden reddinin gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
İlk Derece Mahkemesi kararına karşı fer’i müdahil Kurum vekili; çalışma olgusunun Yargıtay tarafından bu davalar için öngörülen temel ilkeler çerçevesinde yöntemince araştırılmadığını ve kanıtlanamadığını, kamu düzenine ilişkin eldeki davada resen inceleme ve araştırma yapılması gerektiğini, Kurum kayıtlarında davacının çalışmasını doğrulayan kayıt ve belge bulunmadığından tanık sözleriyle kanıtlanmasını kabul etmediklerini, Kurumun hizmet tespiti davalarında feri müdahil olması nedeniyle davalı olmadığını ve bu nedenle aleyhine yargılama masrafı ve avukatlık ücretine hükmedilmesinin mümkün olmadığını belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin oy çokluğuyla esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde tüm taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Taraf vekilleri istinaf sebeplerini tekrarla kararın bozulmasını istemişlerdir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, yabancı uyruklu olan davacının dava konusu dönemde hizmet akdiyle çalışıp çalışmadığı noktasında toplanmaktadır.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun’un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un 86/9 uncu madde hükümleri.
3. Değerlendirme
1. Davalı ve fer’i müdahil Kurum vekillerinin temyiz itirazlarının reddine.
2. Dava, 506 sayılı Kanun’un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 inci maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”
3. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re’sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
4. 506 sayılı Kanun’un 3/II-A bendi 4958 sayılı Kanun’un 57 inci maddesi ile 06.08.2003 tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır. Dosya kapsamından, Rusya Federasyonu vatandaşı olan davacının, davalı üniversitede 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu’nun 34 üncü maddesi ve 14.10.1983 gün 83/7248 sayılı Yüksek Öğretim Kurumlarında Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanı Çalıştırılması Esaslarına ilişkin Bakanlar Kurulu kararı çerçevesinde, sözleşme imzalamak sureti ile ara vermeden çalıştığı, çalışmalarının bir kısmının davalı kuruma bildirildiği, toplanan delillere göre de çalışmasının aralıksız devam ettiği anlaşılmıştır.
5. Bu halde davanın kabulü ile davacının 20.10.1993 tarihinden itibaren tüm çalışmalarının uzun vadeli sigorta kolları kapsamında sigortalı kabul edilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 12.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.