YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/6600
KARAR NO : 2023/7026
KARAR TARİHİ : 20.06.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/859 E., 2023/418 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kocaeli 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/276 E., 2021/20 K.
Taraflar arasındaki kuruma borçlu olmadığının, borç çıkarılmasına ilişkin kurum işleminin iptali, yapılan kesintilerin iadesi gerektiğinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, müvekkiline babasından dolayı hak kazandığı aylıklardan dolayı tahakkuk ettirilen 11.391,26 TL yersiz ödemeye ilişkin işlemin iptali ile kuruma borcu bulunmadığının tespitine ve yapılan kesintilerin kesinti tarihlerinden itibaren işleyen yasal faizi ile davacıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı kurum tarafından cevap dilekçesi sunulmamış, davalı vekili katıldığı celselerde davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk derece mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; davanın kabulüne, davacı …’in kuruma 11.391,26 TL borçlu olduğuna ilişkin işleminin iptali ile davacının müteveffa babası …’den dolayı bağlanan aylıklardan kaynaklı 11.391,26 TL yersiz aylık borcundan dolayı borçlu olmadığının tespitine, kurumca bu borç nedeniyle davacının almakta olduğu aylıklardan yapılan kesintilerin her birisinin kesinti tarihlerinden itibaren davacıya yasal faizi ile birlikte iadesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili, 1479 sayılı Kanun ve 2013/26 sayılı genelgesine istinaden babası 01.10.1972-04.10.2000, 08.08.2000-02.08.2003 tarihleri arasında vefat eden sigortalının aylık alan kız çocukları için gelir tespiti yapılması gerektiğini, denetim raporuna istinaden hak sahibi …’in 4-a kapsamında müteveffa emekli eşi…’den almakta olduğu ölüm aylığıyla beraber diğer gelirlerinin toplandığında aylık gelirinin brüt asgari ücretin üzerinde olduğunun tespit edildiğini, aylık toplam geliri brüt asgari ücretten yüksek olması sebebiyle müvekkili Kurumun 1479 saylı Kanun’un 2013/26 sayılı genelgesine istinaden babası … üzerinden aldığı ölüm aylığı tespit tarihi itibari ile 5 yıl geriye dönük iptal edilerek ilgiliye faizsiz 11.391.26 TL borç çıkarıldığını, Yönetim Kurulunun 08.09.2016 tarih ve 310 sayılı Kararı gereği 01.10.2016 tarihi itibarı ile ölüm aylığın tekrar başlatıldığını, müvekkili Kurumun işleminin mevzuata ve yargıtay karalarına uygun olduğunu belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; davacının hem babasının hem eşinin 01.10.2008 tarihinden önce vefat ettiği, 5510 sayılı Kanun’un Geçici 1 inci maddesine göre ölüm aylığının 1479 sayılı Kanun hükmüne göre bağlanacağı, babadan bağlanan aylığın 5510 sayılı Kanun kapsamında bağlanan aylık olmadığı, 5510 sayılı Kanun’un 54 üncü maddesinde “Bu kanuna” göre bağlanacak aylıktan bahsedildiği için 5510 sayılı Kanun’un uygulanmayacağı, davacının 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı (5510 sayılı Kanun 4/1-a) eşi üzerinden ölüm aylığı aldığı, babasının da 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı iken vefat ettiği, 1479 sayılı Kanun’un 46/2 nci maddesi hükmünün sadece 1479 sayılı Kanun’a göre hem kocadan hem ana veya babadan ölüm aylığına hak kazanılması hâlinde uygulanacağı, aynı Kanun’un 45 inci maddesine göre bu kanun ile diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında çalışmayan bu kanunlar kapsamındaki çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almayan davacının babasından dolayı da ölüm aylığına hak kazandığının kabulü gerekmektiği, izah edilen nedenlerle istinafen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1-b-1 maddesi gereğince esasdan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B.Temyiz Sebepleri
Davalı kurum vekili istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kuruma borçlu olmadığının, borç çıkarılmasına ilişkin kurum işleminin iptali, yapılan kesintilerin iadesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 1479 sayılı Kanun’un 45, 46, 5510 sayılı Kanun’un 54 ncü maddeleridir.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde davalı kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
20.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.