YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/6852
KARAR NO : 2023/7154
KARAR TARİHİ : 21.06.2023

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/7 E., 2023/79 K.
KARAR : Red

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalılardan Öz-Şan unvanlı iş yerinde 18.10.2002 tarihinde çalışmaya başladığını davalı iş yeri tarafından 26.09.2007 tarihinde sigortaya bildirildiğin, gerçekte girdiği tarihin bildirilmediğini 18.10.2002 – 26.09.2007 tarihleri arasında çalıştığını, sigortası yapıldıktan sonra 25.05.2013 tarihine kadar çalıştığını, ancak SGK bildiriminin yapılmadığını belirterek talep ettiği tarihler arasında sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı iş veren cevap dilekçesinde özetle; davacının 2007 yılında çalışmaya başladığını, diğer iddialarını yazılı delil ile ispatlaması gerektiğini, hak düşürücü süre itirazında bulunduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum cevap dilekçesinde özetle; davacının talep ettiği dönemde iş yerinin faal ve Kanun kapsamında olduğunun resmi belgelerle kanıtlanması gerektiğinin belirterek haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 15.02.2016 tarihli ve 2013/1236 Esas, 2016/18 Karar sayılı kararıyla;
Açılan davanın kabulü ile davacının davalı “Öz Şan Triko Tekstil Gıda İnş. Tur. San. Ve Tic. Ltd. Şti” unvanlı iş yerinde;
18.10.2002 – 31.03.2003 tarihleri arasında 162 gün günlük 10.919.443,00-TL brüt ücretle,
01.04.2003 – 30.06.2003 tarihleri arasında 90 gün günlük 13.103.322,00-TL brüt ücretle,
01.07.2003 – 31.12.2003 tarihleri arasında 180 gün günlük 15.267.194,00-TL brüt ücretle,
01.01.2004 – 30.06.2004 tarihleri arasında 180 gün günlük 18.321.000,00-TL brüt ücretle,
01.07.2004 – 31.12.2004 tarihleri arasında 180 gün günlük 14.805.000,00-TL brüt ücretle,
01.01.2005 – 31.12.2005 tarihleri arasında 360 gün günlük 16,29-TL brüt ücretle,
01.01.2006 – 31.12.2006 tarihleri arasında 360 gün günlük 17,70-TL brüt ücretle,
01.01.2007 – 30.06.2007 tarihleri arasında 180 gün günlük 18,75-TL brüt ücretle,
01.07.2007 – 26.09.2007 tarihleri arasında 86 gün günlük 19,50-TL brüt ücretle 506 sayılı Kanun’a tabi olarak hizmet akdine dayalı çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. 1. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 28.11.2017 tarihli ve 2016/7032 Esas, 2017/9800 Karar sayılı Bozma ilamında;

2.1.Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının davalı işverene ait 1005411 sicil sayılı işyerinde 26.09.2007-31.01.2012 tarihleri arasında geçen çalışmalarının, 1247466 sicil sayılı işyerinde geçen 01.02.2012-25.03.2013 tarihleri arasında geçen çalışmalarının davalı Kuruma bildirildiği, davacının çalışma süreleri bakımından çelişki bulunan tanık beyanları ile fiili çalışma olgusunun ispatı konusunda eksik araştırma ve inceleme yapılarak sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

2.2. Yapılacak iş; tespiti istenen dönemde çalışması bulunan bordro tanıklarının adresini Sosyal Güvenlik Kurumu ve zabıta marifetiyle araştırıp, tespit ederek bu tanıkları dinlemek, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya bunların tanıklığıyla yetinilmediği taktirde, SGK ilgili il müdürlüğünden, gerekirse zabıta, vergi dairesi ve meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu iş yeri çalışanlarının; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, tanık beyanları arasındaki çelişkiyi gidermek ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Kanun’un 2, 6, 9 ve 79/10 uncu maddeleri gereğince ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Kararı
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilamı gözetilerek komşu işyeri araştırmasının yapıldığı, işyeri tescil evrakı ile dönem bordrolarının celp edildiği, taraf tanıkları ile kamu tanıklarının ifadelerine başvurulduğu, dinlenen davacı tanıklarının 18.10.2002-26.09.2007 tarihlerinin tümünü kapsar şekilde bordrolu çalışan olmadıkları, davacının tespit talep ettiği dönemin tamamına ilişkin olarak çalışma olgusunu hiçbir tereddüte yer bırakmayacak şekilde açıklamadıkları, tanık beyanlarının müphem ifadeler içerdiği, öte yandan dava konusu dönemin (18.10.2002-26.09.2007) tamamında dönem bordrolarında adı geçen ve 1005411 işyeri sicil numaralı Öz-Şan Triko … Ltd. Şti. unvalı işyerinde sigortalı çalışması bulunan bordro tanığı …’in beyanında, davacının 2007 veya 2008 yılında çalışmaya başladığının, 2012 yılında iş yerinin adresi değiştiğinde, davacının yeni adresteki iş yerinde 1-2 ay kadar çalıştıktan sonra birkaç hafta işe gelmediğinin, geri döndüğünde de işten ayrılışının yapıldığının ve sonrasında da çalışmadığının ifade edildiği, bu beyanlar ile (davacının dava konusu dönemde davalı işyerinde çalışmadığına dair) davalı tanıklarına ait beyanların birbiri ile uyumlu olduğu ve davacıya ait sigortalı hizmet döküm cetvelindeki kayıtlar ile örtüştüğü, bordro tanığı ile davalı tanıklarının beyanlarının hükme esas alındığı ve sonuç olarak davanın sübuta ermediği anlaşılmakla;

Davanın reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dava tanık beyanları ile ispatlanmış iken verilen kararın hatalı olduğunu ve eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının davalıya ait işyerinde 18.10.2002-26.09.2007 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun’un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası ile 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddesinin 9 uncu fıkrası olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Değerlendirme
Mahkemece, bodro tanığı … ile davalı tanıklarının beyanları hükme esas alınmak suretiyle davanın reddine karar verilmiş ise de; verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu gibi, bozma gereği de tam olarak yerine getirilmemiştir.

Mahkemece hükme esas alınan bodro tanıklarından ikisi kayden davacının işe giriş tarihinden sonra işe girmiş olup, geriye tek bodro tanığı … kalmaktadır. Oysa davalı iş yerinin konfeksiyon işi olup yaklaşık 40 kişinin çalıştığının anlaşılması karşısında mahkemece yapılacak iş; talep konusu dönem olan 2002-2007 döneminde çalışan iş yeri bodro tanıkları re’sen belirlenmek suretiyle tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı; yine davacıya da kimlerle çalıştığı sorulmak suretiyle bildirdiği tanıkların da kayden çalışmaları denetlenerek tanık sıfatıyla dinlenilmeli, davacının yaptığı işin nitelik ve süresi tam olarak ortaya konulmalı, elde dilecek tüm deliller bir arada değerlendirilmek suretiyle elde dilecek sonuca göre bir karar verilmesi gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,21.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.