YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/7098
KARAR NO : 2023/8512
KARAR TARİHİ : 21.09.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
HÜKÜM/KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/3 E., 2020/126 K.
Taraflar arasındaki kurum işlemlerinin iptali ile 5510 sayılı Kanun’un 81 inci maddesinin (ı) bendindeki teşvik indiriminden faydalandırılma ve borçlu olmadığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesi ile davalı Kurum tarafından müvekkilinin şirketi aleyhine dava konusu edilen idari para cezasının düzenlendiğini, söz konusu işleme karşılık davalı Kuruma müvekkilinin şirketi tarafından itiraz edildiğini, yapılan itiraza ilişkin olarak davalı Kurum tarafından 192 Karar numarası ile itirazın reddedildiğini, davalı idare tarafından iptali istenilen işleme dayanak olarak Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme V. Bölge Müdürlüğünün 07.06.2018 tarihli ve 10795 sayılı yazısı esas alınmış ve söz konusu yazı gereğince dava dışı … isimli kişinin resen sigortalı olarak tescili ve söz konusu kişiye ilişkin olarak işe giriş bildirgesi 2018/5 ay dönemine ilişkin asıl ve ek nitelikteki prim ve hizmet belgelerinin verilmemesi, sigortasız işçi çalıştırılması nedeni ile 5510 sayılı Kanun gereği 2018/1,2,3,4,5,6,7,8 ve 9 uncu aylara ilişkin olarak 6661 sayılı Kanun gereği yersiz faydalanıldığı kabul edilerek teşviklerin iptal edildiğini, ödenen teşvikleri ve gecikme zamlarının borç ve tahakkuk ettirildiğini, müvekkilinin şirketi marka ismi …….,/DGN olan …, …….., … ve …’da mağazaları bulunan bir şirket olduğunu ve hiçbir zaman sigortasız işçi çalıştırmadığını, davalı Kurumun davaya konu edilen işleminin gerekçesi dava dışı … isimli kişinin müvekkilinin şirketine ait olan araç ile seyahat etmesi olduğunu, zira Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme V. Bölge Müdürlüğü’nün 07.06.2018 tarihli ve 10795 sayılı yazısı ile davalı Kuruma yapılan bildirim sonucu davalı Kurumca da dava dışı … isimli kişinin müvekkilinin şirketinde çalıştığı kabul edilerek İPC düzenlendiğini, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme V. Bölge Müdürlüğünün 07.06.2018 tarihli ve 10795 sayılı yazısında bahsi geçen … isimli kişinin müvekkilinin şirket çalışanı olmadığını, … isimli kişinin kendi adına vergi kaydı bulunan ve müvekkilinin şirketinde bulunan mağazalarındaki mobilya arıza ve onarım işlerini fatura karşılığı bedeli mukabilinde yapan bir vergi mükellefi olduğunu beyanla, Kurumun 09.08.2019 tarihli ve 11743884 sayılı işleminin iptali ile müvekkilinin kuruma borçlu olmadığının tespitini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili; Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme V. Bölge Müdürlüğünün 07.06.2018 tarih 10795 sayılı yazısı gereğince davacının sigortasız işçi çalıştırdığının tespit edildiğini, 5510 sayılı Kanun’un Geçici 75 inci maddesi gereği asgari ücret destek tutarları ve 5510 sayılı Kanun’un Ek 14 üncü maddesi gereği faydalandığı 2018/07 dönemi 5510 indirimi iptal edilmiş, 09.08.2019 tarihli ve 11743884 sayılı Kurum yazısıyla 3.755,44 prim aslı, 1.213,57 gecikme zammı olmak üzere toplam 4.969,01 TL borç oluşturulduğunu, böylece işverenin sigortasız işçi çalıştırdığı tespit edildiğinden davacının yersiz faydalandığı işveren teşviklerinin iptal edildiğini, iptallerden dolayı yukarıdaki miktarlarda borç tahakkuk ettirildiğini, müvekkil Kurumun 09.08.2019 tarihli ve 11743884 sayılı yazısıyla 3.755,44 TL prim aslı, 1.213,57 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 4.969,01 TL borç için müvekkil Kurumca davacıya yazı gönderildiğini, 20.08.2019 tarihinde tebliğ olduğunu, tebliğ üzerine 28.08.2019 tarihinde davacı Kuruma itiraz ettiğini, 24.09.2019 tarihinde Kurum tarafından reddi üzerine 24.10.2019 tarihinde … 2. İdare Mahkemesinin 2019/1254 E. 2019/1582 K. sayılı dosyasında dava açtığını ve görevsizlik nedeniyle davanın kesin olarak reddolunduğunu, ret kararı üzerine eldeki bu davanın açıldığını, haksız ve hukuki mesnetten yoksun, işbu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; davalı Kurum tarafından Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme V. Bölge Müdürlüğünün 07.06.2018 tarihli ve 10795 sayılı yazısı gereğince davacı işyerinde sigortasız işçi çalıştırıldığının tespitine ilişkin davacı hakkında 09.08.2019 tarihli ve 11743884 sayılı Kurum yazısıyla 3.755,44 TL prim aslı, 1.213,57 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 4.969,01 TL borç oluşturulduğu, davacı işyeri tarafından idari para cezasının iptaline ilişkin … 2. İdare Mahkemesinin 2019/1254 Esas sayılı dosyasında dava açıldığı, açılan davanın görev yönünden reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, Mahkememizce dava dışı …’ın vergi kayıtları dosyamıza celp edilmiş, …’ın 08.05.2013 – 31.12.2019 tarihleri arasında vergi mükellefi olduğu, davacı işveren tarafından … adına kesilen faturaların dosya içeresine alındığı, irsaliye faturaların 30.05.2017, 26.04.2018, 30.05.2018, 27.07.2018, 16.08.2018 ve 17.08.2018 tarihlerinde düzenlendiği, trafik idari para cezasına konu eylemin 07.06.2018 tarihinde gerçekleştiği, kişiye ilişkin vergi mükellefiyet kaydı ve davacı işveren tarafından … adına kesilen irsaliye faturalar gözetilerek çalışmasının kendi nam ve hesabına geçtiği, davacı işveren nezdinde bir çalışmasının bulunmadığı, aracın 29.05.2018 tarihinde davacı şirket tarafından dava dışı … adlı kişi adına devir edildiği, tutanak tarihinde aracın … adlı kişiye ait olduğu anlaşılmakla 09.08.2019 tarih ve 11743884 sayılı işlemin iptali ile davacı işyerinin kuruma borçlu bulunmadığı…” gerekçeleriyle;
“Davanın kabulü ile Kurumun 09/08/2019 tarih ve 11743884 sayılı işleminin iptali ile davacının kuruma borçlu bulunmadığının tespitine” karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme V. Bölge Müdürlüğünün 07/06/2018 tarih 10795 sayılı yazısı gereğince davacının sigortasız işçi çalıştırdığı tespit edildiğinden 5510 sayılı Kanun’un Geçici 75 inci maddesi gereği asgari ücret destek tutarları ve 5510 sayılı Kanun’un Ek 14 üncü maddesi gereği faydalandığı 2018/07 dönemi 5510 indiriminin iptal edildiği, 09.08.2019 tarih ve 11743884 sayılı Kurum yazısıyla 3.755,44 TL prim aslı, 1.213,57 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 4.969,01 TL borç oluşturulduğu, işverenin sigortasız işçi çalıştırdığı tespit edildiğinden davacının yersiz faydalandığı işveren teşvikleri iptal edilerek iptallerden dolayı yukarıdaki miktarlarda borç tahakkuk ettirildiği, Kurumca aynı zamanda Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme V. Bölge Müdürlüğünün 07.06.2018 tarih 10795 sayılı yazısı gereği işverenden istenilen belgelerin süresinde verilmemesi nedeniyle 8.320,00 TL idari para cezası 09.08.2019 tarih 11743802 sayılı yazı ile tahakkuk ettirildiği, davaya konu araç satışı, idari para cezasına konu eylem tarihi olan 23.05.2019’dan sonra 29.05.2018’de devredildiği, 07.06.2018 tarihi davaya konu eylemin değil Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının müvekkil Kuruma 2018 Mayıs ayı trafik cezalarını ilettiği yazı tarihi olduğu, müvekkili Kurumun 15.01.2020 tarihli müzekkere cevabının ekinde gönderilen belgelerden de tespit edileceği üzere davaya konu aracın tutanak tarihinde …’a ait olmadığı, davanın konusunu oluşturan, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme V. Bölge Müdürlüğünün 07.06.2018 tarih 10795 sayılı yazısında …’ın 23.05.2019 tarihinde sigortasız çalıştırıldığının belirtildiği, davacının dava dışı …’ın sigortasız çalıştırıldığı tespit edilen tarihten 6 gün sonra aracını devrettiği, davacının dava dışı işçi …’ın salt Bağ-Kur kaydının bulunması, yahut bu Bağ-Kura kayıtlı işletmesi ile davacı arasında mal ya da hizmet sözleşmesi bulunmasının, taraflar arasında hizmet akdine bağlı 4/a kapsamında sigortalılığını engellemeyeceği, davanın süresinde açılmadığı, davanın süre yönünden reddi gerektiği gerekçeleriyle, yerel mahkemece verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davalı Kurum tarafından, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme V. Bölge Müdürlüğünün 07.06.2018 tarih 10795 sayılı yazısı gereğince davacı işyerinde sigortasız işçi çalıştırıldığının tespit edildiği gerekçesiyle, 5510 sayılı Kanun’un Geçici 75 inci maddesi gereği asgari ücret destek tutarları ve 5510 sayılı Kanun’un Ek 14 üncü maddesi gereği faydalandığı 2018/07 dönemi indiriminin iptal edildiği, Kurumun 09.08.2019 tarih ve 11743884 sayılı yazısıyla, davacı iş yeri yönünden 3.755,44 TL prim aslı ve 1.213,57 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 4.969,01 TL borç oluşturulduğu, davacı işyeri tarafından idari para cezasının iptaline ilişkin … 2. İdare Mahkemesinin 2019/1254 Esas sayılı dosyasında dava açıldığı, açılan davanın görev yönünden reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, dava dışı …’ın 08.05.2013 – 31.12.2019 tarihleri arasında vergi mükellefiyetinin bulunduğu, … tarafından davacı işveren adına kesilen faturaların 30/05/2017, 26.04.2018, 30.05.2018, 27.07.2018, 17.08.2018 ve 16.09.2018 tarihlerinde düzenlendiği, trafik idari para cezasına konu eylemin 07.06.2018 tarihinde gerçekleştiği, kişiye ilişkin vergi mükellefiyet kaydı ve … tarafından davacı işveren adına kesilen irsaliyeli faturalar gözetildiğinde, …’ın çalışmasının kendi nam ve hesabına geçtiği, davacı işveren nezdinde hizmet akdine dayalı bir çalışmasının bulunmadığı, aracın 29.05.2018 tarihinde davacı şirket tarafından dava dışı … adlı kişi adına devir edildiği, tutanak tarihinde aracın … adlı kişiye ait olduğu, bu nedenlerle 09.08.2019 tarih ve 11743884 sayılı işlemin iptali ile davacı işyerinin kuruma borçlu bulunmadığına ilişkin yerel mahkeme kararının usul ve kanuna uygun olduğu anlaşıldığından, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık,davalı Kurumun 09.08.2019 tarih ve 11743884 sayılı işleminin iptali ve bu işlemden dolayı davacının Kuruma borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri aynı zamanda 331 inci maddesi ile birlikte 5510 sayılı Kanun 81 inci maddesi hükümleridir.
3. Değerlendirme
Eldeki davada, davalı Kurumca yapılan tespit nedeniyle sigortalı olduğu kabul edilen dava dışı … hakkında prim tahakkuku ve çalışmaya ilişkin bordro ve belge istemi yanında, teşvik indirimlerinden faydalandırılmamaya ilişkin kurum işlemlerinin iptali istenmiştir.
Öncelikle belirtilmelidir ki, davaya konu uyuşmazlığın dava dışı sigortalının çalışmalarının varlığı noktasında toplandığı dikkate alındığında, günlerinin eksik bildirildiği iddia edilen sigortalının da davada taraf olmasında hukuki yararının olduğu anlaşıldığından, davanın sadece … hakkında yürütülüp sonuçlandırılması isabetsizdir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 14.12.2011 günlü 2011/21-632 E;, 2011/784 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere dava sonucunda verilecek karar, günlerinin eksik bildirildiği iddia edilen sigortalının da hak alanını ilgilendirdiğinden, davacı tarafa harcı da yatırılmak suretiyle yöntemince söz konusu sigortalıların davaya HMK 124 üncü madde uyarınca katılımının sağlanması (davanın teşmil edilmesi) için süre verilmesi, anılan sigortalının gösterdiği deliller de toplanarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, mahkemece, belirtilen eksiklik giderilmeden ve pasif ehliyet yönü halledilmeden yargılamanın sürdürülmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının sair yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.