YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/7339
KARAR NO : 2023/8886
KARAR TARİHİ : 28.09.2023

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/142 E., 2023/22 K.
KARAR : Kabul
Davalı Kurum vekilleri

Taraflar arasındaki hizmet ve prime esas kazançların tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karar tüm taraf vekillerince temyiz edilmiş, Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş ve Mahkemece bozma doğrultusunda yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karar davalılar vekillerince temyiz edilmiş, Dairemizce yapılan inceleme sonucunda karar bozulmuştur.

Mahkemece bozma doğrultusunda yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı … Danış….Ltd.Şti vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. Dava
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı şirkette 05.06.2006 tarihinde işe girdiğini, işyerinde kesimci olarak çalıştığını, en son aldığı net ücretin haftalık 350,00 TL olduğunu, davalı işverenin aynı işyerinin binasında çalışanları adına taşeron firmalar kurmak suretiyle bu şahıslar üzerinden müvekkilini çalıştırdığını, SSK bildirimlerinin hem miktar hem de çalıştıkları gün itibarı ile eksik bildirildiğini, SSK ödemelerinin asgari ücret üzerinden yapıldığını, işçi alırken işçilerden ne olduğunu bilmedikleri evrakları imzalamalarının talep edildiğini, davalı işverenin 28.11.2008 tarihinde ekonomik krizi gerekçe göstererek müvekkilinin iş akdini feshettiğini, işçilerin yasal haklarını almak için dava açacaklarını öğrenince çalışanlara noterden işe çağrı kâğıdı gönderdiğini, işe çağrı kâğıdında taşeron firmaları kapattığını ve ana firmasında işe başlanmasını talep ettiğini, davalı işverene karşı … 10. İş Mahkemesinin 2009/272 Esas sayılı dosyasından kıdem, ihbar ve diğer alacakların tahsili amacı ile dava açıldığını ve sonuçlandığını, dava dosyasının davalı işverence temyiz edildiğini ve Yargıtayda olduğunu, müvekkilinin işe başlamış olduğu 05.06.2006 tarihinden işten çıkış tarihi olan 28.11.2008 tarihine kadar geçen sürede davalıya ait işyerinde haftalık net 350,00 TL üzerinden çalıştığının ve bu miktar üzerinden eksik bildirimlede giderilmek suretiyle sigortalılığın tespiti için işbu davayı açma zarureti doğduğunu beyanla müvekkilinin davalı işyerinde 05.06.2006 tarihinden işten çıkış tarihi olan 28.11.2008 tarihine kadar çalıştığının ve sigortalılığın almış olduğu ücret üzerinden tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. Cevap
1.Davalı … San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili yanıt dilekçesinde özetle; davacının müvekkili şirkette herhangi bir çalışmasının söz konusu olmayıp hizmet döküm listesinden de görüleceği üzere davacının dava konusu ettiği tüm çalışmalarının müvekkili şirkete taşeron hizmet vermekte olan … Tekstil San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. isimli firmada gerçekleştiğini, bu hususun gerek kurum kayıtları, gerekse taşeron firmalardan temin olunan işyeri şahsi dosyaları ve davacı tarafından imzalanmış olan belgeler ile sabit olduğunu, davacının taşeron firmasındaki çalışmasının 12.09.2006 tarihinde başladığını, bu tarihten evvel işe başladığı iddiasının haksız menfaat elde etmeye yönelik olduğunu, sektörde yapılan çalışmaların sezonluk olması nedeni ile davacının 12.09.2006-23.12.2006, 15.05.2007-30.11.2007 ve 12.02.2008-28.11.2008 tarihleri arasında son kez belirli süreli iş sözleşmesi ile taşeron firmada çalıştığını, davacının hizmet döküm listesinde görünen söz konusu çalışmaların dışında herhangi bir çalışmasının söz konusu olmadığını, davacının … 10. İş Mahkemesinin 2009/272 Esas sayılı dosyası ile açtığı dava dosyasından tanzim olunan 14.07.2010 tarihli bilirkişi raporunda da “davacının belirli süreli hizmet sözleşmeleri ile dönemsel şekilde çalıştığı, diğer dönemlerde ise çalışmadığı” belirtilerek hizmet süresinin tespitinde sözleşme ve SGK kayıtlarının esas alındığını, davacının da söz konusu rapora ve rapordaki dönemsel çalışma olgusuna itiraz etmediğini, söz konusu rapor doğrultusunda davasını ıslah etmek suretiyle raporu ve rapordaki tespitleri kabul etmiş bulunduğunu, gerek söz konusu dava dosyasının, gerekse dosyadan tanzim olunan bilirkişi raporunun maddi hukuk anlamında kesinleşmiş olduğunu, tarafları bağladığını, davacının taşeron firmalardaki çalışmasının sezonluk çalışma şeklinde gerçekleştiğini, sezonluk çalışmanın sektörün kendi şartları ve gerekleri ile alakalı bir gerçek olduğunu, bu nedenlerle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. Mahkeme Kararı
Mahkemenin 31.08.2011 tarihli ve 2011/273-2012/461 Esas ve Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile
I – Davacının davalı … San. ve Tic. Ltd. Şti.’de dava ettiği tarihler arasında çalıştığının tespitine ilişkin talebinin reddine,
II- Davacının davasının kısmen kabulüne
12.09.2006-23.12.2006 tarihleri arası 102 gün 49,56 TL günlük brüt ücretle,
15.05.2007-30.06.2007 tarihleri arası 46 gün 52,50 TL günlük brüt ücretle,
01.07.2007-30.11.2007 tarihleri arası 150 gün 54,60 TL günlük brüt ücretle
12.02.2008-28.11.2008 tarihleri arası 286 gün 59,78 TL günlük brüt ücretle, davalı … San. ve Tic. Ltd. Şti.de çalıştığının tespitine, Kurum kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine,

Bu süreler için eksik yatırılan günlük fark tutarı SGK primlerinin davalı … San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından SGK ‘ya yatırılmasına dair karar verilmiştir.

IV. Bozma ve Bozmadan Sonraki Yargılama Süreci
A. İlk Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesince 30.06.2014 tarih ve 2014/10169- 2014/1551 Esas ve Karar sayılı ilamı ile “Davacının hizmet tespitine ilişkin talebi yönünden verilen karar doğrudur. Ancak gerçek ücretle çalışma tespitine ilişkin talep yönünden verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak verilmiştir.

Bordro tanıklarının beyanından davacının deri kesimi işi yaptığı anlaşılmaktadır.

Nitelikli ve tecrübeli bir işçinin, yaptığı işin özelliğine göre asgari ücret ile çalışması hayatın olağan akışına aykırıdır. Bu durumda işveren tarafından asgari ücret üzerinden düzenlenen belgelerin aksinin kanıtlanamayacağı düşünülemez.

Mahkemece yapılacak iş,öncelikle davacıya davalı şirkette yaptığı iş açıklattırılarak , Sosyal Güvenlik Kurumundan davacının sicil dosyası ile işyerine ilişkin dönem bordrolarını getirtmek, yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi ile işyerinin kapsam ve kapasitesini belirlemek, gerektiğinde işverenin bordrolarında kayıtlı diğer işçilerin beyanına başvurmak, işverenin yaptığı bildirimler ile çalışan işçilerin niteliklerini de karşılaştırarak, işverenin çalıştırdığı işçilerin kıdem ve pozisyonuna göre gerçek ücreti üzerinden bildirilip bildirilmediği üzerinde durmak, davacının asgari ücret ile çalışması olağan olmayan nitelikli bir işçi olup olmadığını, nitelikli bir işte çalıştırılıp çalıştırılmadığını belirlemek, asgari ücretle çalışmasının olağan olmadığı belirlendiği takdirde, işverenin aynı pozisyondaki işçilere ödediği ücretlerin gerçeğe uygun olup olmadığını değerlendirmek, bu bildirimlerin gerçeğe uygun olduğunun belirlenmesi halinde, bu ücretleri esas almak, aksi takdirde benzer işi yapan işyerlerinden, gerektiğinde ilgili meslek odasından ve Türkiye İstatistik Enstitüsünden emsal ücret araştırması yaparak, elde edilecek sonuca göre karar vermekten ibarettir.

Kabule göre de kısmen ret nedeniyle mecburi dava arkadaşı olan davalılar yararına tek vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi hatalı olmuştur. “denilerek kurulan hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Bozma İlamı Sonrası Mahkeme Kararı
Mahkemenin 25.06.2019 tarih ve 2014/345 -2019/351 Esas ve Karar sayılı kararı ile 1-)Davacının davalı … San ve Tic. Ltd. Şti’de dava ettiği tarihler arasında çalıştığının tespitine ilişkin isteminin reddine,
2-)Davacı tarafından açılan davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile
a-)Davacının hiç gösterilmeyen ve tespit edilen hizmet süresinin ve ücretinin;
12.09.2006-23.12.2006 tarihleri arası 102 gün, günlüğü brüt 55,95 TL
15.05.2007-30.06.2007 tarihleri arası 46 gün, günlüğü brüt 61,55 TL
01.07.2007-30.11.2007 tarihleri arası 150 gün, günlüğü brüt 61,55 TL
12.02.2008-28.11.2008 tarihleri arası 286 gün, günlüğü brüt 67,60 TL
Ücretle davalı … San ve Tic. Ltd. Şti’de çalıştığının tespitine,

b-)SGK kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine,

c-)Bu süreler içerisinde yatırılmayan SGK primlerinin davalı tarafından yatırılmasına karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece 24.02.2022 tarih ve 2021/11952 -2022/2562 Esas ve Karar sayılı ilamı ile davaya konu somut olayda; davacının 05.06.2006 tarihinden işten çıkış tarihi olan 28.11.2008 tarihine kadar geçen sürede davalıya ait işyerinde haftalık net 350,00 TL üzerinden çalıştığının ve bu miktar üzerinden eksik bildirimler de giderilmek suretiyle sigortalılığın tespiti istemli davada, dosya kapsamından; davacının12.09.2006–28.11.2008 tarih aralığında kısmi bildirimlerinin dava dışı … Tekstil San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.’den yapıldığı, anılan dava dışı şirketin tüzel kişiliğinin devam ettiği ve davalı şirket ile birbirinden farklı tüzel kişiliklerinin mevcut olduğu, dava konusu dönemde davacının çalışma olgusunun var ise hangi şirket bünyesinde mevcut olduğunun ve aralarında ne tür bir bağ olduğunun açıklığa kavuşturulması gerektiği, dava dilekçesinde, davalı olarak … Deri San.ve Tic. Ltd. Şti. ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının gösterildiği anlaşılmıştır.

Bu tür davalarda elde edilecek hükmün, sigortalıyı çalıştıran işverenin hak alanını da ilgilendirdiği ve onun yönünden bir takım sorumluluk ve yükümlülükler doğurabileceği belirgin bulunmakla, dava dışı şirkete de husumet yöneltilmesi gerektiği açıktır. Bu bakımdan; dava dışı … Tekstil San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.’nin Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 124 üncü maddesi de nazara alınarak yasal yöntemine uygun biçimde davaya katılımı sağlanmalı, davacının tüm hizmetlerinin geçtiği iş yerinin davalı şirket yanı mı, yoksa dava dışı şirket mi olduğu araştırılmalı, gösterecekleri tüm kanıtlar toplandıktan sonra yapılacak değerlendirme üzerine elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.” denilmek suretiyle Mahkemece verilen kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozma İlâmına Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “Bozma ilamı kapsamında bozma ilamında belirtilen eksiklikler giderilerek davalı işyerinin yaptığı işin ve kapsamının belirlenmesi için tekstil mühendisi bilirkişiden rapor aldırılmış, emsal ücret araştırması yapılmış, bozma ilamı kapsamında dava dışı şirket davaya dahil edilmiş, davacının aylık ücretinin 05.06.2006 tarihinde 1.678,53 TL, 01.07.2017-31.12.2017 tarihleri arasında aylık brüt 1.846,38 TL ve 01.01.2008-28.11.2008 tarihleri arasında brüt 2.028,22 TL olabileceği tespit edilmiş olup, davacının çalıştığı döneme ilişkin kuruma bildirilen sürelerin ücretlerinin tespit edilen ücrete göre olduğu, davacının tüm çalışmasının … Deri San. ve Tic. Ltd. Şti’de olduğu kanaatine varılmakla; davacı tarafından açılan davanın kabulü ile davacının dahili davalı … Tekstil San İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. bünyesinde gösterilen 12.09.2006-23.12.2006 tarihleri arası 102 gün, 15.05.2007-30.06.2007 tarihleri arası 46 gün, 01.07.2007-30.11.2007 tarihleri arası 150 gün, ve 12.02.2008-28.11.2008 tarihleri arası 286 günlük sigorta sürelerinin iptaline, davacının, davalı … San ve Tic. Ltd. Şti’de dava ettiği tarihler arasında çalıştığının tespitine ilişkin isteminin kabulü ile davacının davalı şirkette 12.09.2006-23.12.2006 tarihleri arası 102 gün, günlüğü brüt 55,95 TL, 15.05.2007-30.06.2007 tarihleri arası 46 gün, günlüğü brüt 61,55 TL, 01.07.2007-30.11.2007 tarihleri arası 150 gün, günlüğü brüt 61,55 TL, 12.02.2008-28.11.2008 tarihleri arası 286 gün, günlüğü brüt 67,60 TL ücretle davalı … San ve Tic. Ltd. Şti’de çalıştığının tespitine, SGK kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine, bu süreler içerisinde yatırılmayan SGK primlerinin davalı … San ve Tic Ltd. Şti. tarafından yatırılmasına ” karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … ..Ltd. Şti. ve davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı … ..Ltd. Şti. vekili temyiz başvuru dilekçesinde; bozma gereklerinin yerine getirilmediği, ücret tespitinde hata yapıldığı belirtilerek kararın bozulması istenmiştir.

2.Davalı Kurum vekili temyiz başvuru dilekçesinde; kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu, davacı iddialarının gerçeği yansıtmadığı, Kurumun davalı değil feri müdahil olması gerektiği belirtilerek kararın bozulması istenmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme
1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun’un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalılar vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

28.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.