YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/7593
KARAR NO : 2023/8080
KARAR TARİHİ : 13.09.2023
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/1 E., 2023/26 K.
KARAR : Kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen kesilen aylığın tekrar bağlanması ve alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili tarafından mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Rektum Ca (Kolon Kanseri) hastası olduğunu, yapılan kontrollerde maluliyetine karar verilen müvekkiline 01.10.2011 tarihinden itibaren maluliyet aylığı bağlandığını, bilahare yapılan kontrol muayenesi sonrasında …… Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 26.03.2013 tarihli ve R130017454-869 numaralı kurul raporu ile maluliyet oranının %20 olarak belirlendiğini, bunun üzerine … SGK İl Müdürlüğünün 30.05.2013 tarih ve 9263013 sayılı yazısı ile 3.324,58 TL’nin ödenmesinin talep edildiğini ve 28.05.2013 tarihi itibarıyla aylığının kesildiğini, müvekkilinin maluliyet oranının hatalı belirlendiğini ileri sürerek, Kurum kararının iptaline, 28.05.2013 tarihinden itibaren kesilen maluliyet aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması ve yersiz tahsil edilen aylıkların iadesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili tarafından mahkememize sunulan cevap dilekçesinde özetle; müvekkil Kurum tarafından 506 sayılı Kanun’un 60/C-B maddesi gereğince 01.10.2011 tarihi itibarıyla davacıya aylık bağlandığını, yapılan kontrol muayenesinde davacının çalışma iş gücü kayıp oranının %20 olarak tespit edildiğini, bu nedenle aylığının kesildiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 07.04.2016 tarihli ve 2013/775-2016/152 sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1.Mahkeme kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Dairemizin 06.06.2017 tarihli ve 2016/8349-2017/4855 sayılı ilamı ile; “…Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulundan aylığın kesildiği tarihte yürürlükte bulunan yönetmelik hükümleri gereğince çalışma gücü kaybı oranı ile bu oranın halihazırda kaç olduğu ve değişiklik tarihi yönünden rapor alınmalı, anılan raporun Kurum yönünden bağlayıcı olduğu gözetilerek, davacının itirazı halinde Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesinden bu yönde rapor alınmalı, raporlar arasında çelişki bulunması halinde Adli Tıp Kurumu Genel Kurulundan rapor alınarak, aylığın kesildiği tarih ve sonrasında davacı sigortalının çalışma gücü kaybı oranı belirlenerek, 506 sayılı Yasanın 60 ve Geçici 87. maddeleri kapsamında yaşlılık aylığı şartları irdelenmelidir.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.
B. İkinci Bozma Kararı
1.Bozmaya uyan Mahkemece 17.12.2019 tarihli ve 2017/231-2019/1002 sayılı kararla; davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizin 29.09.2021 tarihli ve 2020/1605-2021/11259 sayılı ilamı ile; “Maliye Bakanlığı bünyesindeki “Merkez Sağlık Kurulu” ndan derece tespiti yönünden rapor alınması için tüm dosya kapsamı ve Adli Tıp raporları ilgili kurula gönderilerek varsa derece tespiti yapılıp aylık şartları buna göre değerlendirilmelidir.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.
C. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “…04/10/2022 tarihli “erişkenler için engellilik sağlık kurul raporu” nda davacının engel oranın %40 olduğu, Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının 03/11/2022 tarihli yazısı da değerlendirildiğinde, davacının 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31. Maddesine göre üçüncü derece engelli sayılacağı, vergi indiriminden yararlanabileceği, davalı Kurumun 02.10.2019 tarihli yazısında da ifade edildiği üzere davacının kesilmiş olan yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren bağlanması gerekmektedir. Bu durumda davacının aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminde hukuka uyarlık bulunmamadığı ve aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması, haksız surette kesilen aylıkların faiziyle iade edilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.” gerekçesiyle “1-Davanın kabulü ile; davacı … …’ın maluliyet aylığının kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptaline, davacının maluliyet aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması ve yersiz tahsil edilen aylıkların… faizi ile birlikte iadesi gerektiğinin tespitine, ” dair karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunu, bozma gereklerinin yerine getirilmediğini, derece tespiti yapılmadığını, talep aşımının söz konusu olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kesilen yaşlılık aylığının tekrar bağlanıp bağlanamayacağına ilişkindir. .
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun’un 60 ve Geçici 87 nci maddeleri, Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması Ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik.
3. Değerlendirme
1. Davanın yasal dayanağı 193 sayılı gelir vergisi Kanun’un 31 inci maddesinin 1 inci fıkrasında; Çalışma gücünün asgari % 80’ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece sakat, asgari % 60’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ikinci derece sakat, asgari % 40’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ise üçüncü derece sakat sayılarak aynı maddenin 2 nci fıkrasındaki oranlarda indirime gidileceği, 31/son maddesinde ise Sakatlık derecelerinin tespit şekli ile uygulamaya ilişkin esas ve usuller Maliye, Sağlık ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıklarınca bu konuda müştereken hazırlanacak bir yönetmelik ile belirleneceği düzenlenmiştir.
2. Yasanın verdiği yetkiye dayanılarak Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hazırlanmış ve en son 30.03.2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik ile belirleme yapılırken, ilgili yönetmelik 20.02.2019 tarih ve 30692 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
3.Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, 01.10.2011 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun’un Geçici 87 nci maddesi kapsamında yaşlılık aylığı alan davacının 05.04.2013 tarihine kontrol kaydı konulması ve yapılan kontrol üzerine çalışma iş gücü kayıp oranının %20 olarak belirlenmesi üzerine, 19.04.2013-18.06.2013 tarihleri arası aylıkların geri istenildiği olayda, ilgili tarihte yürürlükte bulunan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması Ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre inceleme yapılmak üzere, yetkili sağlık kuruluşlarından öncelikle rapor alınıp buna göre çalışma gücü kaybı ve sakatlık derecesinin tespiti için dosyanın Merkez Sağlık Kuruluşu’na tevdii ile verilecek kararın sonucuna göre karar tesis edilmesi gerekirken, erişkinlere ilişkin olarak yürürlüğe konulan engellilik raporu dikkate alınarak düzenlenen rapora göre Merkez Sağlık Kuruluşu raporunu dikkate alan hüküm yerinde görülmemiştir.
4.Davanın konusu kesilen yaşlılık aylığının bağlanması istemli olmakla, aylığın kesildiği tarih itibariyle bağlanıp bağlanmaması hususunun alınan raporda gözetilmesi gerekmektedir.
5.Kabule göre de, kesilen ve yeniden bağlanması talep edilen yaşlılık aylığının 1. Derece sakatlık indirimine dayalı olması aylığın bağlanmasına esas sakatlık derecesinin ise 3. Derece sakatlığa ilişkin olması karşısında bu ayrıma işaret edilmeksizin ve bu husus gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
13.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.