YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/7711
KARAR NO : 2023/7817
KARAR TARİHİ : 12.07.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2293 E., 2023/882 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 33. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/317 E., 2021/226 K.
Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, davacının…Spor Kulubü Çay Bahçesi adlı işyerinde, 01.08.1989 yılında 19180552 sigorta sicil numarası ile “İşe Giriş Bildirgesi” ile hizmeti başlatıldığını, davalı Kuruma başvurarak, sigortalılık başlangıcının 01.08.1989 tarihi olarak kabul edilerek 1 günlük hizmetinin ve emeklilik tahsis talebinin kabul edilmesini istediğini, davalı Kurum tarafından 24033795/715-19180552 sayı ve 16.08.2017 tarihli cevabi dilekçede, müvekilin talepleri reddedildiğini, beyanla müvekkilinin süresinin başlangıcının 01.08.1989 tarihi olarak ve 1 günlük hizmetinin tespitine, karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “… Davacının işe giriş bildirgesinin kurum kayıtlarına intikal ettiği, bildirgenin işe başlama tarihi olan 01.08.1989 tarihinden sonra 31.08.1989 tarihinde kurum kayıtlarına geçtiği ancak prim ödenmediği, davalının da kabulündedir. Bildirge verilmesine rağmen prim ödenmemesi nedeniyle davacının sigorta başlangıç tarihi 31.08.1989 tarihi olarak kabul edilmemiştir. Kurumun prim ödenmeyince bunun tahsili yoluna gitmesi bildirgenin gerçekliğini, bildirgenin verildiği tarihte araştırması gerekir. Bildirgenin sahte olduğu da ileri sürülmemektedir. Bir kişinin çalışmadığı halde 1 ay sonra çalıştığına ilişkin bildirge verilmesi de hayatın olağan akışına terstir. Bu durumda davacının sigorta başlangıcının 01.08.1989 olarak kabulü gerekir. Ancak uygulamada çalışma olgusunun bordro tanıkları ve komşu iş yeri tanıkları ile kanıtlanması da aranmaktadır.
Davacı tanıklarının Marmaris Spor Klubü çay ocağı iş yerinde çalıştıklarına dair hizmetleri bulunmamaktadır. Tanıklar tutarlı bir şekilde çalışma olgusunu doğrulamış, iş yeri koşullarında birbirini doğrular şekilde açıklamışlardır. Dinlenen tanık beyanları, davacının 01.08.1989 tarihinde çalıştığını doğrulamaktadır…” gerekçesiyle, davanın kabulü ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.08.1989 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, eksik araştırma ve inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “…19.12.1962 doğumlu davacının 01.08.1989 tarihinde Marmaris Spor Kulübü Çay Bahçesi unvanlı 49461 sicil numaralı iş yerinde çalışmaya başladığına dair işe giriş bildirgesinin bulunduğu, davacının söz konusu işe giriş bildirgesinde bulunan sigorta sicil numarası ile çalışmalarına devam ettiği, dava konusu döneme ilişkin olarak işveren tarafından dönem bordrosu verilmediği için bordro tanıklarının tespit edilemediği, davacı tanıklarının fiili çalışmayı doğruladıkları ve beyanlarının birbirleri ile uyumlu ve tutarlı olduğu, anayasal sosyal güvenlik hakkı kapsamında, davacının kimlik bilgilerini içerir, yasal süresinde Kuruma intikal etmiş ve sahteliği de ileri sürülmeyen işe giriş bildirgesinin tüm sigorta kollarına tabi olarak verildiği anlaşıldığından mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı…”gerekçesiyle davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 01.08.1989 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve aynı tarihin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2, 6, 9, 79/8 ve 108 inci maddeleri hükümleridir.
506 sayılı Kanun’un 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır. Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir. Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.
Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.
3. Değerlendirme
Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, mahkemece verilen hükmün eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır. Dosyadaki kayıt ve belgelere göre davacı adına 01.08.1989 tarihli Marmaris Spor Kulübü Çay Bahçesi unvanlı 49461 sicil numaralı iş yerinde çalışmaya başladığına dair işe giriş bildirgesinin bulunduğu, davacının söz konusu işe giriş bildirgesinde bulunan sigorta sicil numarası ile çalışmalarına devam ettiği, iş yerinin 01.08.1988-31.12.1989 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, dava konusu döneme ilişkin olarak işveren tarafından dönem bordrosu verilmediği için bordro tanığı dinlenemediği, davacı tanıklarının dinlendiği, öte yandan komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, anlaşılmaktadır.
Buna göre Mahkemece belediye, vergi, sgk ve emniyet aracılığıyla dava konusu tarihte işyerine komşu işyerleri yöntemince tespit edilerek komşu diğer işverenler ile bu işverenler nezdinde kayda geçmiş çalışan bordrolu tanıklar, çalışma ve sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle re’sen dinlenmeli, öte yandan bozma öncesi dinlenen davacı tanıklarının hizmet döküm cetvelleri, çalışma kayıtları ile söz konusu iş yerinde çalıştığını beyan eden tanıkların iş yerinden verilmiş işe giriş bildirgeleri olup olmadığı da sorulmak suretiyle kayıtları davalı Kurumdan getirtilmek suretiyle beyanları denetlenmeli, böylece eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalı, davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.