YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/8073
KARAR NO : 2023/12506
KARAR TARİHİ : 06.12.2023
MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/3289 E., 2023/881 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2021/566 E., 2022/476 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı … ve fer’i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı … ve fer’i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı işverenler nezdinde 12.12.2017 ile 13.09.2018 tarihleri arasında çalışmasına hizmetlerinin bildirilmediğini ileri sürerek sigortasız çalıştırıldığı döneme ait hizmet tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar vekili ve feri müdahil … Başkanlığı vekili davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; ” Davanın kısmen kabulü ile,
1-Davacının 08.01.2018-12.09.2018 tarihleri arasında davalı belediyede kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Davalı … yönünden açılan davanın reddine, ” karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … ve fer’i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B.İstinaf Sebepleri
1.Davalı … vekili istinaf dilekçesinde özetle; eksik inceleme ve araştırma neticesinde hüküm kurulduğunu, kamu düzeni kapsamında inceleme yapılması gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
2.Fer’i müdahil … Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen kararın doğru olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ” Davalı … vekilinin ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1. maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine, ” karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … ve fer’i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Fer’i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verildiğini, davada hak düşürücü sürenin geçtiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.
2.Davalı vekili; Mahkemece eksik inceleme sonucu karar verildiğini, tanık beyanlarındaki çelişkiler giderilmeden karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 12.12.2017-13.09.2018 tarihleri arasında davalılara ait işyerinde çalışıp çalışmadığına ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun’un 86/9 uncu maddesidir. 506 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.
3. Değerlendirme
Dosyanın incelenmesinde, davacının talebine konu dönemde herhangi bir sigortalılık kaydının mevcut olmadığı, talep öncesi dönemde 17.03.2017-12.12.2017 tarihleri arasında … iş yerinden, talep sonrası dönemde ise 07.05.2019-17.10.2019 tarihleri arasında … Kaymakamlığına ait iş yerinden Kuruma hizmetlerinin bildirildiği, … Belediye Başkanlığının 16.03.2022 tarihli yazısına göre davacının İşkur bünyesinde 17.03.2017-12.12.2017 tarihleri arasında çalıştığının belirtildiği, … Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığınca nakdi yardım-aile yardımı açıklamaları ile davacı ve dava dışı kişilere 23.02.2018, 09.04.2018, 22.05.2018, 14.06.2018, 16.08.2018 ve 01.10.2018 tarihlerinde 1.500,00 TL tutarında ödemelerin yapıldığı, dosya kapsamında dinlenen Belediye Başkanlığı nezdinde çalışması sabit olan tanıkların ağırlıklı ifadelerinde davacının belediyeye ait inşaat, yol yapımı, mezarlık, temizlik, bakım- onarım, park , bahçe , kaldırım, boya, muhtelif işlerinde İşkur kapsamında bir dönem çalıştığının beyan edilmesi karşısında, Mahkemece davacının davalı … nezdinde hizmet akdinin unsurlarından olan bağımlılık koşulu gerçekleşecek biçimde çalışıp çalışmadığı, giderek hizmet akdinin unsurlarının gerçekleşip gerçekleşmediği ve gerçek işverenlerinin kim olduğu hususları yeterince araştırılmadan yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.
Davacının işkur kapsamında çalıştığı süre bitiminde de, davalılar nezdinde çalışmaya devam ettiğini iddia etmesi, dinlenen bir kısım tanıklarca davacı ile birlikte işkur programı kapsamında çalışan işçilerin program bitiminde ayrıldıklarını, bir kısmının ise çalışmaya devam ettiklerini beyan etmesi karşısında, davacının uyuşmazlık konusu dönemde, hangi işverenlik bünyesinde hangi tarihler arasında çalıştığı konusu açıklığa kavuşturulmalı, bu konuda yeterli ve gerekli araştırma yapılarak, tanık ifadeleri arasındaki çelişkiler giderilerek hizmet akdinin unsurlarının oluşup oluşmadığı ve davacının çalışma süresi hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
06.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.