YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/81
KARAR NO : 2023/4600
KARAR TARİHİ : 27.04.2023
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/260 E., 2022/480 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul
Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davalı … mirasçıları ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıların murisi …’ın davalılar nezdinde 01.07.1988 – 01.04.2006 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının belirttiği çalışma dönemlerinin 5 yıllık hak düşürücü süreye uğradığını, davanın husumet yönünden …’a açılması gerektiğini, minibüs şoförleri ile minibüs sahipleri arasında kiralama şeklinde bir çalışma esasının olduğunu, işçi işveren ilişkisinin bulunmadığını, davacının davalı müvekkili yanında sigorta kaydında görüldüğü kadar çalıştığını, 13.05.2003-25.11.2004 tarihleri arasında müvekkil yanında çalıştığını ve daha sonra iş yerine terk ettiğini, davacının müvekkilinin minibüslerinde çalışmadığını ve dava dilekçesinde belirtilen minibüslerin müvekkiline ait olmadığını, müvekkili yanında bir süre sigortalı çalışan davacının bundan yararlanmaya çalıştığını, davacının çalıştığı tüm sürelerinin sigortaya yansıtıldığını ancak davacı tarafın iddia ettiği şekilde tüm süreli çalışması olmadığını, SGK tarafından … adına kayıtlı işlem gören 2 7121.08.08, 611643.34.16.23 sicil sayılı işyerinin 01.02.1990 tarihinde kurum kapsamına alınması nedeniyle davacının bu tarihten itibaren zaten çalışmasının mümkün olmadığını beyanla açılan davanın reddini talep etmiştir.
Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, dava dilekçesinde öne sürülen tarihlerde davacının işe giriş bildirgesinin bulunmadığını, somut olayda davalı müvekkili kuruma izafe olunabilecek herhangi bir somut kusurun mevcut olmadığını, davacının 18 yıllık sigortasız çalışmasının yetkili SSK veya BÇM gibi kurumlara gereğince şikayette bulunmadığını, davacının beyanlarının bu nedenle samimi olmadığını, usulüne uygun ihbar veya şikayet olgusu olmadan davacı gibi işverence hakkı yenen işçilerin layıkıyla tespit olunmasının günümüz sosyal güvenlik şartları dikkate alındığında şansa bağlı olduğunu, davacının sigortasız çalıştığını Kuruma bildirseydi Kurum tarafından görevlendirilecek müfettişler tarafından bu durumun tespit edileceğini, davacının böyle yapmayarak davalının kusuruna ortak olduğunu, somut olayda müvekkili Kuruma izafe olunabilecek herhangi bir somut kusurun mevcut olmadığını beyanla açılan davanın reddini savunmuştur.
Dahili davalılar davaya cevap vermemişlerdir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 07.03.2013 tarih ve2013/203 Esas ve 2013/51 Karar sayılı kararı ile davanın kabulü ile “davacının dosya içerisinde yer alan 28.01.2013 tarihli bilirkişinin ek raporunda belirtildiği şekilde 01.07.1988-01.04.2006 tarihleri arasında davalı ve dahili davalılar nezdinde” yazılı şekilde belirtilen ücretler üzerinden çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum, …, …, …, … ve … vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 21.Hukuk Dairesi’nin (kapatılan) 16.06.2014 tarih ve 2013/10732 Esas ve 2014/13873 Karar sayılı ilamı ile “Somut olayda, nizalı dönem içerisinde davacılar murisinin iki ayrı davalı nezdinde fiilî çalışması olup hangi dönem içerisinde, davalılara ait hangi araç ile çalıştığı belirlenememiştir. Kurulan hüküm bu hali ile infaza elverişli değildir. Ayrı ayrı plakalara ait araçlara sahip olan davalı tarafların aralarında mecburi dava arkadaşlığının kabulü imkansızdır. Bu noktada her iki davalı taraf yönünden davanın tefrik edilmesi yargılamanın sağlıklı yürütülmesi için gereklidir. Ayrı ayrı açılıp görülmeleri gerekli bu tür davaların birlikte görülmeleri bu nedenle doğru görülmemiştir. Yapılacak iş; davalı işverenler arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunmadığından HMK’ nın 167 inci maddesi gereğince davaların ayrılmasına karar vermek ve yargılamayı birbirinden bağımsız olarak sonuçlandırmaktan ibarettir”denilmek suretiyle Mahkemece kurulan hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
B- Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Birinci Karar
Mahkemenin 28.01.2016 tarih ve 2014/401 Esas ve 2016/23 Karar sayılı kararı ile davanın kabulü ile yazıldığı şekilde davacılar murisinin davalı … nezdinde 01.07.1988-01.04.2006 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 21.Hukuk Dairesi’nin (kapatılan) 23.02.2017 tarih ve 2016/14051 Esas ve 2017/1337 Karar sayılı ilamı ile “Somut olayda; duruşmalarda sadece davacı ve davalı taraf tanıklarının dinlendiği, dinlenilen tanıkların Yargıtay’ın aradığı nitelikte tanıklardan olmadığı ve Mahkemece davacılar murisinin çalışma olgusunun yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde tespit edilemediği anlaşılmaktadır” denilmek suretiyle Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu kurulan hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
D- Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda yapılan inceleme ve araştırmalar sonucu özetle “bozma ilamı doğrultusunda eksikliklerin giderilmesi için ilgili yerlere müzekkere yazılmış, davacılar murisinin davalı işyeri nezdinde çalışmasını bilebilecek durumda Sosyal Güvenlik Kurumu, ve emniyet marifetiyle işyerlerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları tespit edilmeye çalışılmış ve bu doğrultuda tanıklar dinlenmiştir. Taraf beyanları, tanık anlatımları, davacıya ait sigorta hizmet cetveli, vergi dairesi müdürlüğünün ve emniyet müdürlüğünün yazıları, Kartal Kamyon, kamyonet, minibüs esnaf odasının yazıları, dosyaya ibraz edilen belge ve bilgiler, bilirkişi raporu, veraset ilamları, yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından; davanın niteliği gereği çalışma iddiasının Yargıtay içtihatları çerçevesinde gerçeğe uygunluğu mahkememizce araştırılmış ve kesinleşen mahkememizin 2015/370 Esas 2016/24 Karar sayılı dosyası da dikkate alındığında davacının hüküm fıkrasında yazılı dönemde, dahili davalıların murisleri …’ın işçisi olarak hizmet akdi ilişkisine dayalı olarak ve sigortalı sayılmasını gerektirecek nitelikte çalıştığı, böylece sigorta başlangıç ve bitiş tarihlerinin hüküm fıkrasında yazılı tarihler arasında olması gerektiği dosya kapsamı ve mevcut delil durumu ile anlaşılmış olup davacının, ilgili tarihler aralığında İlyas Demirbaş nezdinde çalıştığının tespitine karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur” gerekçelerine dayalı olarak;
Davanın kısmen kabul kısmen reddine,
1- Davacıların murisi …’ın
01.07.1988-30.06.1989 arası 180 gün günlük 4,200 TL. ücretle
01.07.1989-31.07.1989 arası 15 gün günlük 4.784 TL. ücretle
01.08.1989-31.07.1990 arası180 gün günlük 7.500 TL. ücretle
01.08.1990-30.06.1991 arası 165 gün günlük 13.800 TL, ücretle
01.07.1991-31.07.1991 arası 15 gün günlük 15.667 TL. ücretle
01.08.1991-31.07.1992 arası 180 gün günlük 26.700 TL. ücretle
01.08.1992-31.07.1993 arası 180 gün günlük 48.300 TL. ücretle
01.08.1993-31.08.1994 arası 195 gün günlük 83.250 TL. ücretle
01.09.1994-31.08.1995 arası 180 gün günlük 139,125 TL. ücretle
01.09.1995-30.06.1996 arası 150 gün günlük 282.000 TL. ücretle
01.07.1996-31.07.1996 arası 15 gün günlük 504.900 TL. ücretle
01.08.1996-31.12.1996 arası 75 gün günlük 567.000TL. ücretle
01.01.1997-28.02.1997 arası 30 gün günlük 723.775 TL. ücretle
01.03.1997-30.06.1997 arası 60 gün günlük 854.165 TL. ücretle
01.07.1997-31.12 1997 arası 90 gün günlük 1.231.371 TL. ücretle
01.01.1998-30.06.1998 arası 90 gün günlük 1.668.400 TL. ücretle
01.07.1998 30.09.1998 arası 45 gün günlük 2.103.611 TL. ücretle
01.10.1998-31.12.1998 arası 45 gün günlük 2.336.625 TL, ücretle
01.01.1999-30.06.1999 arası 90 gün günlük 3.112.200 TL, ücretle
01.07.1999-31.12.1999 arası 90 gün günlük 3.790.000 TL. ücretle
01.01.2000-31.03.2000 arası 45 gün günlük 4.000-000 TL. ücretle
01.04.2000-31.03.2001 arası 180 gün günlük 5.000.000 TL. ücretle
01.04.2001-31.12.2001 arası 135 gün günlük 7.000.000 TL, ücretle
01.01.2002-31.03.2002 arası 45 gün günlük 7.400.025 TL. ücretle
01.04.2002-30.06.2002 arası 45 gün günlük 9.262.400 TL. ücretle
01.07.2002-31.03.2003 arası 135 gün günlük 10.919.443 TL, ücretle
01.04.2003-12.05.2003 arası 21 gün günlük 13.103.332 TL. ücretle
26.11.2004-31.12.2004 arası 2,5 gün günlük 14.805.000 TL. ücretle
01.01.2005-31.12.2005 arası 180 gün günlük 16,29 TL. ücretle
01.01.2006-01.04.2006 tarihleri arasında davalı … nezdinde çalıştığının tespitine,
2- Fazlaya ilişkin talebin reddine,” şeklinde karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … mirasçıları ve davalı Kurum vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; dosya kapsamında dinlenen tanık beyanları ve dosya kapsamı dikkate alındığında davacılar murisinin davalılara ait iş yerinde belirtilen tarih aralığında hizmet akdine dayalı kesintisiz olarak çalıştığının ispat edilemediğini beyan ederek eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.
Davalı … mirasçılarının vekili temyiz dilekçesinde; davacılar murisinin davalılara ait iş yerinde kararda belirtilen tarih aralığında hizmet/iş akdine dayanarak kesintisiz – eylemli olarak çalıştığının ispat edilemediğini, tanıkların Yargıtay’ın istikrarlı uygulamasının aradığı kriter bağlamında davacı ile birlikte aynı dönemlerde davalı işverenlikte bordrolu olarak çalışma kriterini sağlamadığını beyan ederek verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,
2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 79/10 uncu maddesi,
3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297 nci maddesi hükümleridir.
3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Somut olayda, hükmün karar başlığında yer alan …, …, …, …, …, …, …, …, …, …’ a husumet düşmediği, bu kişilerin …’ın mirasçıları olduğu, Mahkemece bozma ilamına uyularak 27.11.2014 tarihli duruşmada muris … yönünden dosyanın tefrikine karar verildiği anlaşılmakla karar başlığında sıfatı bulunmayan bu kişilerin gösterilmesi hatalı olmuştur.
3. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun’un 438 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1. Davalı … mirasçıları ve davalı Kurum vekillerinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,
2.Davalı … mirasçıları ve davalı Kurum vekillerinin Mahkeme kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile hükmün karar başlığında “davalılar” arasında yer alan ” 7- … 8- … 9- … 10- … 11- … 12- …” ve “ihbar olunan/(lar)” arasında yer alan 1- … 2- … 3- … 4- …” ibarelerinin silinmek suretiyle karar başlığından çıkartılmasına, hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,27.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.