YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/9157
KARAR NO : 2023/9840
KARAR TARİHİ : 17.10.2023

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/584 E., 2023/5 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında görülen sigorta primine esas kazanç tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili, davalılardan Kurum ve TH Stardust Marmaris Tur. İşl. ve Yat. Ltd. Şti. vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili asıl davada dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı … Tur. İşl. A.Ş. nezdinde teknik müdür olarak çalıştığını, tüm çalışması boyunca yüksek ücretlerle çalıştığı halde, davalı şirketin, prime esas kazançlarını SGK’ya asgari ücret üzerinden bildirdiğini, bu yüzden emekli maaşının düşük bağlandığını ileri sürerek, 2002 – 30.11.2006 tarihleri arasındaki prime esas ücretlerinin tespiti ile belirlenecek tutarlar üzerinden yaşlılık aylığının yeniden düzeltilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davacı vekili birleşen … 4. İş Mahkemesinin 2011/509 E. sayılı dosyasında dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı …. Marmaris Şubesi nezdinde teknik müdür olarak çalıştığını, tüm çalışması boyunca yüksek ücretlerle çalıştığını ancak davalı şirketin, prime esas kazançlarını SGK’ya asgari ücret üzerinden bildirdiğini, bu yüzden emekli maaşının düşük bağlandığını ileri sürerek, 20.05.1994 – 26.03.1998 tarihleri arasındaki prime esas ücretlerinin tespiti ile belirlenecek tutarlar üzerinden yaşlılık aylığının yeniden düzeltilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davacı vekili birleşen … 2. İş Mahkemesinin 2011/516 E. sayılı dosyasında dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı TH Stardust Marmaris Tur. işl. ve Yat. Ltd. Şti. nezdinde teknik müdür olarak çalıştığını, tüm çalışması boyunca yüksek ücretlerle çalıştığını ancak davalı şirketin, prime esas kazançlarını SGK’ya asgari ücret üzerinden bildirdiğini, bu yüzden emekli maaşının düşük bağlandığını ileri sürerek, 26.03.1998 – 28.02.2002 tarihleri arasındaki prime esas ücretlerinin tespiti ile belirlenecek tutarlar üzerinden yaşlılık aylığının yeniden düzeltilmesine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı … Tur. İşl. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı şirket nezdinde çalıştığı tüm dönemlerde asgari ücretten fazla ücret aldığını, bildirimlerinde ücretlerle uyumlu olarak SGK’ya eksiksiz yapıldığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; iddianın resmi ve yazılı delillerle ispatlanması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.MAHKEME KARARI
Mahkemenin 03.12.2012 tarihli ve 2009/841 – 2012/807 E.K. sayılı kararıyla; asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalılardan Kurum, Alkor Yat Tur. İşl. A.Ş. ve TH Stardust Marmaris Tur. İşl. ve Yat. Ltd Şti vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 25.09.2018 günlü ve 2017/2746 – 2018/6675 E.K. sayılı ilamı ile “Dosyadaki kayıt ve belgelerden, ihtilaflı dönemde davacı adına davalı işyerlerinden kısmi bildirimlerin yapıldığı, davacı tanıklarının dinlendiği, Deniz Ticaret Odasından emsal ücret araştırması yapıldığı, bir kısım imzalı ücret bordrolarının bulunduğu, davalı tarafından davacının kolay vize alması için verildiği belirtilen Alkor Yat Tur. İşl. A.Ş. tarafından, İngiltere Büyükelçiliğine hitaben yazılan 30.11.2004 tarihli yazıda, şirketin Finike Bölge Müdürü olarak görev yapan davacıya aylık 833 pound ücret ödendiğinin belirtildiği, Mahkemece davacının 20.05.1994 tarihinden, 31.12.2004 tarihine kadar aylık net 833 Pound, 01.01.2005 tarihinden işten çıkışının yapıldığı 30.11.2006 tarihine kadar da net 880 Pound aylık ücretle çalıştığı, Türk Lirası karşılıklarının Merkez Bankası İngiliz Sterlininin ay sonları efektif döviz satış kurları dikkate alınarak heseplandığı belirtilerek, davanın kabulüne ilişkin hüküm kurulmuş ise de, somut olayda; ihtilaflı dönemde davacı adına çalışma bildirilen her bir davalı şirkette davacının ne iş yaptığı, aldığı ücret yönünden ayrı ayrı araştırma yapılmadan, imzalı ücret bordroları dikkate alınmadan karar verildiği, yapılacak işin; imzalı ücret bordrosu bulunan dönemler yönünden buna itibar etmek, davacının imza inkârı halinde bu bordrolardaki imzanın davacının eli ürünü olup olmadığına dair imza incelemesi yaptırmak, eli ürünü olduğu anlaşılan dönemler yönünden imzalı ücret bordrosunda belirtilen kadar çalıştığını kabul etmek, eli ürünü olmadığı anlaşılan dönemler ile ücret bordrosu olmayan dönemler yönünden ise; davalı işyerlerinden davacının hizmet bildirimi yapılan dönemlere ait dönem bordrolarını getirtmek, bu bordrolarda davalı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak her davalı şirket yönünden ayrı ayrı araştırma yapılarak davacının bu şirketlerde ne iş yaptığını ortaya koymak, dinlenen tanıkların hizmet cetvellerini istemek suretiyle ihtilaflı dönem bordro tanığı olup olmadıklarını tespit etmek, davacının statüsünü belirledikten sonra aldığı gerçek ücretin belirlenmesi açısından; davacının kıdemi de esas alınarak TÜİK’ ten emsal ücreti sormak, tüm deliller bir arada değerlendirilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir” şeklindeki gerekçeyle eksik inceleme ve araştırma ile verilen hüküm bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 11.06.2022 tarihli ve 2018/584 – 2023/5 E.K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada, emsal ücret araştırması yapıldığı, davacı ve bordro tanıklarının beyanlarının alındığı, TUİK verilerine göre; şirket müdürlerinin 2006 Kasım ayında aylık brüt ücretinin 2.827,00-TL olduğunun tespit edildiği, dinlenen tanıkların ücret bakımından davacının iddiasını destekler nitelikte anlatımda bulundukları, diğer yandan bozma kararından sonra davacı vekili tarafından ücret ödeme bordrolarındaki imzaya açık bir itirazın ileri sürülmediği, imzaya açık itiraz ileri sürülmediğinden, imzalı bordro bulunan 2002, 2004, 2005, 2006 yıllarında (2003/12, 2005/1,5,2006/1 ve 10.ay ücret bordroları hariç) davacının Kuruma bildirilen prime esas kazançlarla çalıştığı, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001 ve 2003 yıllarında ücret ödeme bordrolarının sunulmaması nedeniyle bu yıllar için ve ayrıca imzalı ücret bordrosu bulunmayan aylar için tanık beyanları ve ücret verilerinin dikkate alındığı, Yargıtay bozma ilamı gereği toplanan deliller doğrultusunda hazırlanan bilirkişi raporunun denetime açık ve elverişli görüldüğü gereçesiyle hükme esas alındığı belirtilerek,

A) Mahkemenin 2018/584 E. sayılı dosyası yönünden davanın kısmen kabulüne;
1-Davacının davalı …Ş.’ye ait 28561.48. sicil sayılı işyerinde 01.03.2002-14.04.2003 tarihleri arasında çalıştığı sürede; 2002/11. ayda 1.118,42 TL, 2003/1. dönemde 4.473,66 TL, 2003/12. ayda 1.690,08 TL prime esas kazancının SGK’ya eksik bildirildiğinin,

2-Davacının davalı …Ş.’ye ait 1074173.07 sicil sayılı işyerinde 15.04.2003-15.11.2005 tarihleri arasında çalıştığı sürede; 2004/1. ayda 1.286,38 TL, 2005/1. ayda 1.467,42 TL, 2005/5. ayda 1.394,64 TL prime esas kazancının SGK’ya eksik bildirildiğinin,

3-Davacının davalı …Ş.’ye ait 1063427.48 sicil sayılı işyerinde 16.11.2005-30.11.2006 tarihleri arasında çalıştığı sürede; 2006/1. ayda 1.231,34 TL, 2006/10. ayda 1.606,14 TL prime esas kazancının SGK’ya eksik bildirildiğinin tespitine, davacı tarafın emeklilik ücretinin belirlenmesi talebinin idari yönden yapılacak başvuru üzerine kurumca değerlendirileceğinden bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, fazlaya ilişkin istemin reddine,

B)Birleşen … 4. İş Mahkemesinin 2011/509 E. sayılı dosyası yönünden; davanın kabulüne;
1-Davacının davalı …’ye ait 66842.48 nolu işyerinde; 20.05.1994-25.03.1998 tarihleri arasında çalıştığı sürede; 1994/2. dönemde 7,75 TL, 1994/3.dönemde 7,28 TL, 1995/1. dönemde 8,89 TL,1995/2.dönemde 10,6 TL,1995/3.dönemde 12,14 TL, 1996/1. dönemde 32,68 TL, 1996/2.dönemde 42,60 TL, 1996/3.dönemde 48,80 TL, 1997/1. dönemde 73,92 TL, 1997/2. dönemde 88,05 TL, 1997/3. dönemde 101,20 TL, 1998/1. dönemde 93,24 TL prime esas kazancının SGK’ya eksik bildirildiğinin tespitine, davacı tarafın emeklilik ücretinin belirlenmesi talebinin idari yönden yapılacak başvuru üzerine kurumca değerlendirileceğinden bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

C)Birleşen … 2. İş Mahkemesinin 2011/516 E. sayılı dosyası yönünden davanın kabulüne;
1-Davacının davalı Stardust Marmaris Turizm işletmecilik ve Yatırım Ltd. Şti’ye ait 1034446.48 sicil sayılı işyerinde 26.03.1998 – 28.02.2002 tarihleri arasında çalıştığı sürede; 1998/1. dönemde 39,49 TL, 1998/2. dönemde 145,96 TL, 1998/3. dönemde 169,88 TL, 1999/1. dönemde 227,42 TL, 1999/2. dönemde 250,51 TL, 1999/3. dönemde 273,60 TL, 2000/1. dönemde 977,55 TL, 2000/2. dönemde 1.350,00 TL, 2000/3. dönemde 1.800,00 TL, 2001/1. dönemde 2.190,00 TL, 2001/2. dönemde 3.276,00 TL, 2001/3. dönemde 3.276,00 TL, 2002/1. dönemde 1.869,00 TL prime esas kazancının SGK’ya eksik bildirildiğinin tespitine, davacı tarafın emeklilik ücretinin belirlenmesi talebinin idari yönden yapılacak başvuru üzerine kurumca değerlendirileceğinden bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalılardan Kurum ve TH Stardust Marmaris Tur. İşl. ve Yat. Ltd. Şti. vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili; hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı tespitler içerdiğini, imzalı ücret bordroları bulunan dönem bakımından verilen kararın ve davalılar yararına vekalet ücreti takdir edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

2.Davalı SGK vekili; davanın açılmasına Kurumun sebebiyet vermediğini, Kurum işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığından yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

3.Davalı TH Stardust Marmaris Tur. İşl. ve Yat. Ltd. Şti. vekili; hak düşürücü sürenin geçtiğini, hükmedilen prime esas kazanç tutarlarının hatalı ve eksik incelemeye dayandığını belirterek, kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, prime esas kazançların tespiti ve yaşlılık aylığının belirlenecek tutarlar üzerinden düzeltilmesine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 ncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 79/10 uncu maddesi.

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun’un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekili ve davalılardan Kurum ile TH Stardust Marmaris Tur. İşl. ve Yat. Ltd. Şti. vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgililere yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

17.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.