YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2024/721
KARAR NO : 2024/1182
KARAR TARİHİ : 14.02.2024
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1844 E., 2023/1483 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Afyonkarahisar 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/365 E., 2022/159 K.
Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile Kuruma borçlu olmadığının tespiti ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’de çalışırken iş sözleşmesi feshedilen davacının açtığı işe iade davasının kabulüne karar verildiği, işe iade başvurusu üzerine işe başlatılmadığı, mahkeme kararında belirtilen tazminatların ödendiği, ancak işverenin bu ödemeleri …’na davacı tekrar işe girerek çalışmaya başlamış gibi bildirimde bulunduğu, bunun üzerine … tarafından bu dönemde ödenen yaşlılık aylıklarının yersiz olduğu belirtilerek borç çıkartıldığı, oysa davacının bu dönemde fiili bir çalışması bulunmadığını belirterek Kurum işleminin iptali, davacının Kuruma borçlu olmadığının tespiti ile emekli maaşından yapılan kesintilerin Kurumdan tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; sigortalıya tahsis talebine istinaden işten ayrılış tarihide dikkate alınarak yaşlılık aylığı bağlandığı, işe iade davası ile kazanılan hizmetlerin tahsis talep tarihinden sonraki aylara ait olduğunun tespit edildiği, bu dönemlerde yersiz ödenen aylıkların hizmet kazandırılan dört aylık süreyi takip eden aybaşından itibaren geçerli olmak üzere bağlanan aylıklardan kesilmek suretiyle tahsil edildiğini, 5510 sayılı Kanun’un Geçici 13 ncü maddesinin dikkate alınması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kesinti yapılmasına yönelik Kurum işleminin iptaline, aylığın yeniden bağlanmasına, yersiz aylıklar nedeniyle borçlu bulunmadığının tespitine ve yapılan kesintilerin kesinti tarihlerinden işleyecek yasal faiziyle iadesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin görülen davaları seri dava kabul ederek vekalet ücretine hükmetmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın lehlerine takdir edilen vekalet ücreti yönünden düzeltilmesini talep etmiştir.
2.Davalı … vekili süresi içerisinde verdiği istinaf dilekçesinde özetle; husumet itirazlarının bulunduğunu, davacının Kuruma başvurarak emekli olma iradesini ortaya koyduğunu, şartları taşıdığı için emekli işlemlerinin başlatıldığını, ardından işe iade davası açarak işbaşı yapma iradesini ortaya koyduğunu, Medeni Kanun’un 2 inci maddesine aykırı davrandığını, 5510 sayılı Kanun’un 4046 sayılı Kanun’un uygulanmasına yönelik geçici 13 üncü maddesinin gözden kaçırıldığını, bilirkişi raporundaki tespitlerin hatalı olduğunu, yasal mevzuat görmezden gelinerek rapor düzenlendiğini, eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunu belirtilerek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ödenen 4 aylık ücret ve yatırılan sigorta primlerinin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 21 inci maddesinde belirtilen iş güvencesi hükümleri kapsamında çalıştırılmayan süreye ilişkin olduğu, fiili çalışmanın bulunmadığı, Kurum işleminin yerinde olmadığı, vekalet ücretinde hatanın bulunmadığı gerekçesiyle istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı … vekili dilekçesinde özetle; istinaf aşamasında ileri sürülen hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş akdi özelleştirme nedeni ile feshedildikten sonra kendisine yaşlılık aylığı bağlanan davacının işe iade kararı sonrası, dava dışı iş yerinden yapılan ücret ödemesi ve prim kesintilerinin Kuruma bildirilmesi nedeniyle 5535 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesi kapsamında ödenen yaşlılık aylıklarının Kurumca kesilerek borç çıkarma işleminin iptali istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Geçersiz Sebeple Yapılan Feshin Sonuçları” başlıklı 21 inci maddesi hükmü uyarınca; işverenlerce geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçersizliği mahkemece veya özel hakem tarafından tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işverenin işçiyi bir ay içerisinde işe başlatması gerekmektedir. İşçinin kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurusuna rağmen işe başlatılmaz ise işveren tarafından işçiye; Mahkeme veya özel hakem tarafından belirlenecek en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer haklarının ödenmesi gerekmektedir.
21.04.2005 tarih, 5335 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesinde, “Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluştan, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar,” hükmü yer almaktadır.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Ödenen 4 aylık ücret ve yatırılan sigorta primleri geçersiz fesihten dolayı işçinin fiili çalışma karşılığı olmayıp 4857 sayılı İş Kanunu’nun 21 inci maddesinde belirtildiği üzere iş güvencesi hükümleri kapsamında çalıştırılmadığı süreye ilişkin ödemedir. Bu nedenle davalı Kurum tarafından davacının fiili çalışması olmadığı halde çalıştığı işten ayrılmadığı gerekçesiyle 5535 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesinin 2 inci fıkrası kapsamında ilgili dönem yönünden yaşlılık aylığının kesilmesi ve bu dönemde yapılan ödemelerin borç çıkarılması işlemi yerinde değildir.
3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçeler yerinde görülmekle birlikte, kesilen aylığın yeniden bağlanmasına ilişkin talebin bulunmaması ile aylığın kesilmediği, sadece 4 aylık süre için borç tahakkuk ettirildiğinin dosya kapsamına göre sabit olması karşısında, aylığın yeniden bağlanmasına ilişin kısmın hükümden çıkarılması gerektiğinin gözetilmemesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
4.Ne var ki; bu aykırılığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, karar bozulmamalı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/2 nci maddesi gereğince verilen karar, düzeltilerek onanmalıdır.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1. Davalı Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine,
2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
Davalı Kurum vekilinin itirazının kabulü ile hükmün (1) nolu bendindeki “davacıya yaşlılık aylığının yeniden bağlanmasına,” ibaresinin silinerek hükümden çıkarılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
14.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.