YARGITAY KARARI
DAİRE : 11. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2011/6183
KARAR NO : 2013/7660
KARAR TARİHİ : 18.04.2013

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada …1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen ….03.2008 tarih ve 2003/409-2008/80 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili ile davalı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 16.04.2013 günü hazır bulunan davacı-karşı davalı vekili Av. … ile davalı-karşı davacı vekili Av. … dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, şirketin ihtiyacını teminen 150.000 miktarlı 1-… Mart 2003 tarihli pelet taşıması için ihale yapıldığını, davalı şirketin taşıma sözleşmesi tasarısını imzalamak ve geçici teminatı ibraz etmek suretiyle 9,73 USD/PMT teklif verdiğini, bu miktar navlun ile davalı firmaya taşıma işinin ihale edildiğini, firmanın sözleşme tasarısını imzalayıp şartları kabul etmesine rağmen müvekkil şirkete gerekli belgeleri ibraz etmekten kaçındığını ve ….02.2003 tarihli yazıları ile ek süre talebinde bulunduğunu, ayrıca teklifte belirtilen geminin bir takım nedenlerle taşıma işini yapamayacağını bildirerek taşıma kançellosunun ertelenmesini talep ettiğini, bunun üzerine müvekkili firma tarafından ….02.2003 tarihli faks yazısı ile en geç 18.02.2003 günü saat ….00’ye kadar söz konusu taşımaya ait sözleşmenin imzalanması ve kesin teminatın müvekkil şirkete tevdi edilmesi ve ihale şartnamesinde yer alan 01-… Mart 2003 kançello tarihi ile taşımayı yapabilecek bir gemi nominasyonunun yapılmasının istendiğini, davalının bu süre içerisinde bu işlemi yapmadığı gibi kesin teminatı tevdi etmediğini ve taşıma sözleşmesini de imzalamadığını, ayrıca taşıma kançellosunun 01-… Nisan 2003 tarihine ertelenmesini talep ettiğini, bu nedenlerle ihale için verilen ….000 TL’lik geçici teminat mektubunun irat kaydedildiğini, nitekim bu hususun ….02.2003 tarihli yazı ile bildirildiğini, bunun üzerine tüketimi artan asit pelet stoklarının kritik seviyelerde olması ve acilen pelet taşıması ihtiyacının gerekmesi üzerine yeniden ihaleye çıkıldığını ve Dabkomar Firmasına ihale yapıldığını, ancak davalı firmanın taşıma yapması halinde ödenecek navlun tutarından daha fazla ödeme yapmak zorunda kalındığını, tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı tutulmak kaydı ile 353.702,51 USD karşılığı 505.086.45 TL’nin ihtar tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, dava konusu olayda sözleşmenin yürürlüğe girmesinin Teklif İsteme Mektubunun 7. maddesi hükmü uyarınca sözleşme metninin imzalanması ve teminat mektubunun davacıya tevdi edilmesi şartlarına bağlandığını, her iki taliki şartın gerçekleşmemesi nedeniyle sözleşmenin yürürlüğe girmediğini, yürürlüğe girmeyen bu sözleşme uyarınca talebin yerinde olmadığını, ayrıca müvekkilinin teminat mektubunun tevdii için makul süre talep ettiğini ve buzlanma nedeniyle de kançello tarihinin ertelenmesini istediğini ve davacının bunları haklı bularak 18.02.2003 tarihi saat ….00’ye kadar süre tanıdığını, ancak bu tanınan sürenin makul süre olmadığını, bu nedenle sözleşmenin feshinin hukuka uygun olmadığını, müvekkili ile yapılan ihale ile diğer ihalenin şartlarının da aynı olmadığını savunarak davanın reddini talep etmiş, karşı davada ise, davacı-karşı davalı tarafından irat kaydedilen ….000 TL’nin iradın kaydedildiği tarihten itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, 28.01.2003 tarihli teklif isteme mektubu uyarınca davacı şirketin ihaleye çıktığı, bu ihale sonucu kurulacak sözleşme ile Kanada’dan Türkiye’ye yük taşınacağı ve bu yükün teklif isteme mektubu ve eki sözleşme tasarısı hüküm ve şartları çerçevesinde taşıttırılacağının belirtildiği, sözleşme tasarısının nakliyeci hanesinin altında davalının imza ve kaşesinin bulunduğu, buna göre davalının ihaleye katılarak davacıya teklif verdiği, davalının 04.02.2003 tarihli teklif yazısında davacının teklif isteme mektubu ile eki taşıma sözleşmesi tasarısını aynen kabul ettiğini beyan ve taahhüt ettiği ve geçici teminat mektubunun her sayfasının da davalı tarafından imzalandığı, davacının da davalının bu teklifini 05.02.2003 tarihli yazı ile davalıya pelet taşımasının davalının üzerinde kaldığını bildirir yazısı ile bildirdiği, dolayısıyla teklif isteme mektubunun davacının “icaba daveti”, davalının 04.02.2003 tarihli teklif yazısının “icap” ve davacının da 05.02.2003 tarihli yazısı “kabul” olarak değerlendirildiğinde, taraflar arasındaki sözleşmenin 05.02.2003 tarihinde kurulduğu bu sözleşme kurulduktan sonra imzalanacak olan ve hiçbir şekil şartına tabi olmayan sözleşmenin kurucu şart değil yalnızca ispat amaçlı bir belge olması nedeniyle taraflar arasındaki asıl hukuki ilişkinin 05.02.2003 tarihinde başladığı, davacının 27.09.2005 tarihli duruşmada alınan beyanı ile 288.605 USD tutarındaki miktarı kabul ettiklerini beyan ettiklerinden davacının talebi ile bağlı kalınarak bu miktarın fiili ödeme günündeki kur karşılığının, ihtarın davalıya tebliğ tarihinden itibaren 30 günlük sürenin dolduğu 30.07.2003 tarihinden itibaren faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi gerektiği, davalı tarafça kabul ve taahhüt edilen teklif isteme mektubunun 7/… maddesinde açıkça süresi içerisinde sözleşmenin imzalanmaması veya kesin teminatın verilmemesi halinde geçici teminatın maktu bir tazminat olarak irat kaydedileceği belirtildiğinden ve davalının da bu belirtilen şartları yerine getirmediğinden geçici teminatın davacı tarafından irat kaydedilmesi hukuka uygun olduğu gerekçesiyle asıl davanın kısmen kabulüne, 288.605 USD’nin fiili ödeme günündeki kur karşılığının ( 350.366,47 TL) ihtarın davalıya tebliğ tarihinden itibaren 30 günlük sürenin dolduğu 30.07.2003 tarihinden itibaren işleyecek T.C. Merkez Bankası reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, karşı davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili ve davalı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, taraf vekillerinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
…- Dava, menfi zararın tahsili istemine ilişkindir. Davacı vekili, müvekkilinin ihtiyacını teminen 150.000 miktarlı 1-… Mart 2003 kançellosu yapılacak pelet taşıması için ihale yapıldığını, davalı şirketin taşıma sözleşmesi tasarısını imzalamak ve geçici teminatı ibraz etmek suretiyle 9,73 USD/PMT teklif verdiğini, bu miktar navlun ile davalı firmaya taşıma işinin ihale edildiğini, ancak davalının edimini ifa etmediğini, davalıya yapılan ihalenin feshedilip bu kez 120.000 miktarlı …-20 Mart 2003 kançello tarihli ikinci ihalenin yapıldığı ve ihaleyi alan firmaya ait iki gemi ile 50.016.945 M/ton ve 136.581.197 M/ton peletin, 11.70 USD bedelle taşındığını ileri sürerek iki ihale arasındaki navlun ücreti farkını talep etmiştir. Menfi zararla ilgili temel ilke, akdi haklı olarak fesheden ve kalan işi ikinci defa ihale eden iş sahibi, sözleşmesinde bu konuda açık bir hüküm bulunmadıkça sözleşmeye konu ilk ihale ile ikinci ihale arasındaki farkı değil, yüklenici teklifine en yakın teklif (yok ise olması gereken teklif fiyatı hesaplatılarak) ile fesihten itibaren makul sürede ihale edilmesi ve ilk sözleşmeyle aynı koşullarda yapılacak sözleşme fiyatı arasındaki farkı isteyebilir. Bu itibarla mahkemece, menfi zararın ilk ihalede davalıdan sonra en iyi ikinci teklif fiyatı ile …. ihale fiyatı arasındaki fiyatın karşılaştırılarak aradaki fiyatın dikkate alınması ve …. ihalede fiilen taşınan mal miktarı üzerinden hesaplanması gerekirken, eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiş kararın davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
…- Her ne kadar mahkemece davacı vekilinin 27.09.2005 tarihli celse beyanı dikkate alınarak ….03.2005 tarihli bilirkişi raporunda belirlenen navlun farkı alacağına hükmedilmiş ise de, davacı vekili anılan celse beyanında “ bilirkişi raporunda bedeli ilişkin itirazımız olacaktı, ancak mahkeme bilirkişi raporunu yeterli görüyorsa bu şekli ile karar verilmesini talep ediyoruz.” şeklinde beyanda bulunmuş olup, mahkemece alınan bilirkişi raporu yeterli görülmeyip, tekrar bilirkişi raporları alındığına ve davacı vekili tarafından daha sonra verilen ….08.2006 tarihli dilekçe ve beyanlarda alacak miktarına itiraz edildiğine göre artık davacının ilk rapora itiraz etmediğinden bahisle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş kararın davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
4- Bozma sebep ve şekline göre davalı vekilinin ücreti vekalet yönünden yaptığı temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin ve davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (…) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, (…) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, (4) nolu bentte açıklanan nedenlerle bozma sebep ve şekline göre davalı vekilinin ücreti vekalet yönünden yaptığı temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, takdir olunan 990,00 TL duruşma vekalet ücretinin her bir yandan alınarak yek diğerine verilmesine, ödedikleri temyiz peşin harcın istekleri halinde temyiz eden taraflara iadesine, 18.04.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.