YARGITAY KARARI
DAİRE : 11. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2011/6662
KARAR NO : 2013/8709
KARAR TARİHİ : 30.04.2013

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada … Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen ….02.2011 tarih ve 2008/240-2011/41 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 30.04.2013 günü hazır bulunan davacı vekili Av. … dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, tekstil alanında faaliyet gösteren müvekkilinin … Serbest Bölgesi’nde bulunan dava dışı Mimataş A.Ş. ile iplik alım satımı konusunda sözleşme imzaladığını, karşılığında müvekkilinin muhatabı olduğu, davalının … Şubesi’nden avalli ….05.2008 vadeli ve ….2007 keşide tarihli 935.100 USD bedelli poliçeyi verdiğini, akit dava dışı bu firmanın malların tamamını teslim etme edimini ifa etmemesi nedeniyle aleyhine … Asliye Ticaret Mahkemesi’nde ihtiyati tedbir talepli menfi tespit davası açıldığını, anılan mahkemece bahse konu poliçenin 235.937,39 TL’lik kısmının o davanın davalısı tarafından ibrazı halinde ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, teminat yatırılması halinde kararın ilgili bankaya bildirilmesine de hükmedildiğini, ancak davalının … Şubesi müdürü ile yapılan görüşmede poliçe lehdarının … Serbest Bölge Şubesi’nin kredili müşterisi olduğunun, poliçenin de bu vesileyle ödenerek kredi borcuna mahsup edileceğinin bildirildiğini, tedbir kararı ve bildirime rağmen poliçe bedelinin tamamının müvekkili hesabından çekildiğini ileri sürerek, 235.937.39 USD’nin ….05.2008 tarihinden itibaren mevduata uygulanacak en … faiziyle tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davacının müvekkilinin kredili müşterisi olduğunu, ticari ilişkisi bulunduğu Mimataş A.Ş’nin keşide ettiği poliçeye aval verilmesini, anılan şirketin müvekkilinin … Serbest Bölge Şubesi’ndeki hesabına bedelinin tamamının transfer edilmesini 28…2007 tarihli yazıyla istediğini, yazı üzerine aval verildiğini, bilahare 27…2007 tarihinde müvekkilinin … Serbest Bölge Şubesi tarafından iskonto edilerek temlik alındığını, poliçenin meşru hamili ve hak sahibi olduğunu, işlemlerin davacı talebiyle yapıldığını, ayrıca müvekkillinin aval veren sıfatıyla poliçe bedelini yasal olarak ödemekten imtina edemeyeceğini, tedbir kararının açılan menfi tespit davasının davalısına yönelik
olduğunu, 27…2007 tarihi itibariyle müvekkilinin yetkili hamil olduğunu, aval veren ile yetkili hamilin müvekkili şubeleri olmasının sonuca etkili olmadığını, … Şubesi’nin işlemlerinin …’nın 614. maddesi kapsamında kaldığını, sebepsiz zenginleşmenin bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, verilen tedbir kararı uyarınca davalının poliçenin 235.937.39 USD’lik kısmını ödeme imkanı bulunmadığı, ancak kural olarak poliçeyi ciro yoluyla devir alan kişilere ödeme yapmasına engel hal olmadığı, şahsi def’ilerin ciro ve teslim yoluyla devir alana karşı ileri sürülemeyeceği, temlik yoluyla devirlerde ise …’nın 599/…. maddesi uyarınca borçlu şahsi def’ilerini devir alan kişilere karşı ileri sürmesinin mümkün bulunduğu, somut olayda poliçenin davalı şubesine temlik yoluyla devir edildiği, davacının, şahsi def’ilerini akidi Mimataş A.Ş. dışında davalıya karşı ileri sürebileceği, davacının iplik alımı nedeniyle poliçenin bir kısmının bedelsiz kaldığı, her ne kadar davalı tedbir kararına rağmen üçüncü kişinin poliçeyi ibraz etmesi halinde ödememe gibi bir durumun olmadığını savunmuş ise de poliçe bedeli ödenecek üçüncü kişinin poliçeyi ciro ve teslim yoluyla alması gerektiği, davalı banka ise, lehine aval verdiği kişiden poliçeyi temlik yoluyla devir aldığı, bu durumda mahkemece verilen tedbir kararına esas olan senet borçlusu davacı şirketin savunmasının davalı tarafından bilindiği, buna rağmen senedi devir aldığı, ayrıca devir alanın ayrı tüzel kişiliği olmadığı, davalının şubesi bulunduğu, şubenin merkezden ayrı hak ve borca sahip olmadığı, davalının … Serbest Bölge Şubesi’nin şahsi def’ilerin ileri sürülemeyeceği üçüncü kişi konumunda yer almadığı, avalin de davacı lehine değil, senedin borçlusu lehine verildiği, aval veren sıfatıyla davacı hesabından ödeme yaptığı savunmasının doğru olmadığı, ödeme yapmasının yerinde bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, 235.937.39 USD’nin ….05.2008 tarihinden itibaren Devlet bankalarının USD cinsinden bir yıl vadeli mevduata uyguladığı en … mevduat faiziyle ve ödeme tarihindeki TL karşılığının tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
…-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve davalı cevabında uyuşmazlığa konu poliçeye aval verildiğinin ve bilahare 27…2007 tarihinde iskonto edilerek temlik sözleşmesiyle devir alındığının açıklanmış olmasına, ….08.2008 tarihli davalı hukuk servisi yazısında da açıkça bu durumun kabul edilmiş bulunmasına, esasen davalı ile poliçenin keşidecisi ve muhatabı dava dışı Mimataş firması arasında akdedilen 27…2007 tarihli temlik sözleşmesinin içeriğinden de poliçenin alacağın temliki yoluyla davalının … Serbest Bölge Şubesi’ne devredildiğinin sabit bulunmasına göre, davalı vekilinin poliçenin ciro yoluyla müvekkiline geçtiğine yönelik temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
…-Dava, davacının muhatap, davalının aval veren, dava dışı firmanın keşideci ve lehdarı bulunduğu poliçenin düzenlenmesine esas teşkil eden sözleşmeye dayalı açılan borçlu olmadığının tespiti davasında, poliçenin tamamının ödenmemesi yönünde verilen tedbir kararı ve bildirime rağmen davalının poliçenin bedelinin tamamını ödediği iddiasına dayalı, alacak istemine ilişkindir.
Davacının dava dışı Mimataş firmasıyla iplik alımı konusunda anlaştığı, anılan firmanın davacı adına ….2007 tarihli ve 935.000 USD tutarlı fatura düzenlediği, aynı tutarlı, keşide yeri …, keşidecisi ve lehdarı dava dışı Mimataş, muhatabı ve kabul verenin davacı olduğu ….05.2008 vade tarihli uyuşmazlık konusu poliçenin düzenlendiği, davalı … Şubesi’nin bu poliçeye aval verdiği, dava dışı lehdar Mimataş firmasının
davacıyla yaptığı satış sözleşmesinden … haklarını iskonto yaparak poliçeyle birlikte davalının … Şubesine 27…2007 tarihinde devir ve temlik ettiği hususları çekişmesizdir. Öte yandan, davacının, bu poliçenin düzenlenmesine esas iplik alımına ilişkin edimin tam ifa edilmediği, teslimi taahhüt edilen emtianın kısmen tesliminin yapıldığı ve teslim edilmeyen kısım itibariyle poliçenin bedelsiz kaldığı iddiasıyla, poliçenin keşidecisi ve lehdarı Mimataş firması aleyhine 235.937.39 USD tutarlı borçlu bulunmadığının tespiti istemiyle … Asliye Ticaret Mahkemesine dava açtığı, bu davada poliçenin dava dışı Mimataş firması tarafından ibrazı halinde dava edilen miktar kadar ödenmemesi yönünde tedbir kararı verildiği, bu tedbir kararının ….05.2008 tarihinde davalının … Şubesi’ne tebliğ edildiği, poliçe bedelinin tamamının vadesi olan ….05.2008 tarihinde davacı hesabından tamamen ödendiği yönleri de dosya kapsamıyla sabittir. Davacı ile dava dışı Mimataş firması arasında iplik alımı konusunda sözleşme akdedilmiş olup, satım bedelinin de poliçe düzenlemesi yoluyla yapılacağı kararlaştırılmıştır. Davalı, aval verdiği işbu poliçeyi her ne kadar başka şube yoluyla da olsa, alacağın temlik yoluyla devir almış ve bu şekilde kambiyo senedine hamil olmuştur. Başka bir ifadeyle, hamil sıfatını ciro yoluyla kazanmamıştır. Alacağın temliki yoluyla davalı hamil sıfatını kazandığından, davacı, mahkemenin de kabul ettiği üzere, akidi dava dışı Mimataş firmasına karşı ileri sürebileceği def’i ve savunmaları davalıya karşı da ileri sürmesi mümkündür. Davacı, poliçenin 235.937.39 USD kısmına tekabül eden miktarda kendisine iplik emtiası teslim edilmediğini, bu nedenle alacağı ve poliçeyi davalıya temlik eden akidi firma hakkında borçlu olmadığının tespiti dava açtığını bildirmiştir. Ancak, bu davanın akıbeti araştırılmamış, davalının alacağın temliki yoluyla hamil bulunduğu poliçenin iddia edilen miktarda bedelsiz kalıp kalmadığı yönü üzerinde hiç durulmamıştır.
Bu durum karşısında, davacının, poliçeye alacağın temliki yoluyla hamil olan davalıya karşı kişisel def’i ve itirazlarını ileri sürebileceği dikkate alınıp, poliçe keşidecisi ve lehdarı firma aleyhine açtığı borçlu olmadığının tespiti davasının sonucu beklenilmeden ve poliçenin iddia edilen tutarda bedelsiz kalıp kalmadığı belirlenmeden yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.
…-Bozma sebep ve şekline göre, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda (…) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin poliçenin ciro yoluyla devrine yönelik temyiz itirazlarının reddine, (…) numaralı bentte açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, (…) numaralı bentte açıklanan nedenlerle diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek olmadığına, takdir olunan 990,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 30.04.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.