YARGITAY KARARI
DAİRE : 11. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/3143
KARAR NO : 2022/6568
KARAR TARİHİ : 03.10.2022

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Gaziantep 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 18.06.2020 tarih ve 2019/801 E. – 2020/319 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı … vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, Toprakbank A.Ş. tarafından Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1999/867 esas sayılı dosyası ile … ve … aleyhine açılan menfi tespit, istirdat ve rehin blokaj tesisi davası ile … tarafından Toprakbank A.Ş. aleyhine Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2000/552 esas sayılı dosyasında açılan itirazın iptali davasının birleştirildiğini, yapılan yargılama neticesinde davacı birleşen davanın davalısı Toprakbank A.Ş.’nin davasının reddine, davalı ve birleşen davanın davacısı …’in itirazın iptali davasının kabulüne karar verildiğini, kararın Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiğini, Gaziantep 1. İcra Müdürlüğü’nün 2000/1053-1054-1055 sayılı dosyalarına 17.10.2005 tarihinde 840.363,57 TL ödeme yapıldığını, eski şube müdürü …, … ve … hakkında, banka tarafından kullandırılan kredinin teminatsız kalmasına sebep olmaları ve mevcut şartlarda tahsisi mümkün olmayan kredinin açılmasını temin etmiş olmaları nedeniyle suç duyurusunda bulunulduğunu, Gaziantep 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2001/52 esas 15.06.2010 tarih 2010/348 karar sayılı kararı ile asli davanın zamanaşımı nedeniyle düşmesine hükmedildiğini, dosyada maddi hukuktan doğan şahsi haklar talep edilmiş olmasına rağmen kararda hüküm altına alınmadığından işbu alacak davasının açıldığını, Şehitkamil Şubesi kredili firmalarından Zeyneller Mağazası Dayanıklı Tüketim Mal. Tic. ve San. A.Ş. firmasına kullandırılan kredinin teminatı olarak alınan 134.138,00 TL tutarındaki senedin sahte isimle düzenlendiğini ve şube yetkililerince bu durumun genel müdürlüğe bildirilmediğini, nakit karşılıklı kullandırılan 39.529,65 TL kredinin teminatına sahte imza ile düzenlenmiş rehin blokaj taahhütnamesinin olduğu mevduatın rehin alındığını, rehin blokaj taahhütnamesindeki imza için gerekli kontrolün yapılmadığını, Merteks Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasına kullandırılan kredinin teminatına 62.555,50 TL’lik hatır çeki alınarak kredi onay şartlarına aykırı davranıldığını, genel müdürlüğe de gerçek müşteri çek senedi olarak bilgi verildiğini, tamamı karşılıksız kalarak arkası yazılan çeklerin yasal takip yapılması amacıyla banka avukatına verilmesine karşın 6 aylık zamanaşımı süresi dolduğundan herhangi bir işlem yapılamadığını, 47.135,47 TL kredinin teminatına sahte imza ile düzenlenmiş rehin blokaj taahhütnamesinin olduğu mevduatın rehin alındığını, kredilerin teminatında bulunan mevduatın … hesabından … hesabına aktarılmak suretiyle söz konusu mevduatın teminat özelliğinin ortadan kaldırılmaya çalışıldığını, Altınfil Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasının kredisinin teminatı olarak 25.000 DEM, 60.000 USD ve 3.000,00 TL’lik hatır senedi alınarak kredi onay şartlarına aykırı davranıldığını, kredinin teminatına 15.115,97 TL eksik mevduat rehni alınarak kredinin bu kadar kısmının teminatsız bırakıldığını, Özkan Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasına kullandırılan kredinin 70.000 USD’lik kısmının Altınfil Gıda ve Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasına aktarılmak suretiyle usulsüz kredi kullandırıldığını, söz konusu kredinin tasfiyesi için herhangi bir çalışma yapmadıklarını, kredinin teminatına bilerek finansman çeki alınarak kredi onay şartlarına aykırı davranıldığını, kredinin teminatına 15.180,15 TL ekspertiz değerli gayrimenkulün ipotek alınması öngörülmesine rağmen 1.588,00 TL değer biçilen gayrimenkulün ipotek alındığını, Toprakbank A.Ş. Şehitkamil Şubesi eski müdürü …’ün bankacılık ilkelerine ve banka mevzuatına aykırı uygulamalarla bankaya risk altına sokması nedeniyle BK hükümleri çerçevesinde bankanın mali bakımdan zarara uğratmış olması nedeniyle alacak davası açılmasının zaruri olduğunu, Merteks Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. Zeyneller Mağazası Dayanıklı Tüketim Malları Tic. ve San. A.Ş. yetkilisi …’ın adı geçen firmaların kredilerinin teminatına alınan mevduat rehinlerinin ortadan kaldırmak amacıyla …’e ait hesap üzerine tesis edilen nakit blokajla ilgili rehin blokaj taahhütnamesine sahte imza atarak parayı … hesabına aktarmış olması ve bu sebeple Gaziantep 1. İcra Müdürlüğü’nün 2000/1053, 1054, 1055 esas sayılı dosyalarına 17.10.2005 tarihinde 840.363,57 TL ödeme yapıldığını ve bunun 356.158,84 TL’sinin banka kaynaklarından karşılanarak ödendiğini, kredilerin teminatına sahte isim ve imzalarla düzenlenmiş senetleri firma adına bankaya ciro ettiği nedenleriyle fazlaya dair tüm hakları saklı kalmak ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla, şimdilik tespit olunan ve gerçekleşen 356.158,84 TL’nin, davalılardan, sorumluluk oranları dahilinde müştereken ve müteselsilen zararın oluştuğu tarihten 17.10.2005 tarihinden itibaren en yüksek banka kredi faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte tazminine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı … Öğüt vekili, dava konusu olayın 1998 yılında gerçekleştiğini, davacı bankanın şikayeti üzerine Gaziantep 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nde 2001/52 esasına kayden açılan davada davacının 25.11.2005 tarihinde, maddi zararın hüküm altına alınması talebinde bulunduğunu, aleyhine açılan davada, asli davanın zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar verildiğini, Toprakbank A.Ş. tarafından 06.12.1999 tarihinde Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde 1999/867 esas sayılı dosya ile menfi tespit, istirdat ve rehin blokaj tesisi davası ve yine aynı mahkemede açılıp birleştirilen Toprakbank A.Ş. aleyhine … tarafından 09.08.2000 tarihinde açılan 2000/552 esas sayılı itirazın iptali davası kapsamında olduğunu, ilgili davaların davacı banka aleyhine 20.08.1998 tarihli rehin blokaj sözleşmesinin hesap sahibi tarafından imzalanmadığı gerekçesi ile Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin 2004/1135 kararı ile onandığını, açılan davanın mesnetsiz olduğunu, Zeyneller Mağazası Dayanıklı Tüketim Malları Tic. ve San. A.Ş. firmasına banka tarafından teminat şartının bir kısmının senet çek, bir kısmının nakit karşılıklı (mevduat rehini) olmak üzere kredi kullandırıldığını, …’in tasarrufunu vadeli olarak bankaya yatırdığını ve banka tarafından …’e bu paranın ödendiğini, davacı bankanın burada zararının doğmadığını, kullandırılmış olan kredilerin usulüne uygun olmadığı, bankayı bilerek, isteyerek zarara uğratma, banka mevzuatlarına aykırı davranma ile ilgili dosyaya somut ifadeler ve deliller sunulmadığını savunarak davanın reddine, öğrenildiği tarihten 2 yıl ve fiilin gerçekleştiği tarihten 10 yıl geçmesi nedeniyle davada zamanaşımının uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı … yargılamaya katılmamış, davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, tüm dosya kapsamına göre, zamanaşımı süresinin dava tarihi itibariyle dolmadığı, Gaziantep 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2001/52 esas sayılı dosyasında verilen zamanaşımı nedeniyle düşme kararının kesinleştiği, ilgili ceza mahkemesinde yapılan yargılamadaki tüm delil, ifade, rapor, kayıt ve belgelerin, bu dosya içerisinde delil niteliğinde olduğu, ceza mahkemesi dosyasındaki tüm iddia savunma ve delillerin ayrıntılı olarak incelendiği, uzman bilirkişi kurul raporunun dosya muhteviyatına uygun olduğu, davacı bankanın, dava konusu zararı ile ilgili açtığı davanın tüm dosya kapsamından ispatlandığı gerekçesi ile davanın kabulüne, 356.158,84 TL’nin talep gibi 17.10.2005 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı davalı … vekili temyiz etmiştir.
1-Dava, dava dışı şirketlere kullandırılan kredilerde davalılarca yapıldığı iddia olunan hukuka aykırı işlemler sebebiyle banka aleyhine açılan dava sonucu verilen karardan dolayı banka kaynaklarından karşılanmak suretiyle dava dışı şahsa ödenmek zorunda kalan miktarın davalılardan rücuan alacak istemine ilişkindir.
Mahkemece, “Mahkememizin görev hususu resen incelenmiş olmakla, yasa ve Yargıtay içtihatları gereğince mahkememizin görevli olduğu anlaşılmıştır. Davalı tarafın zamanaşımı, usul ve esasa ilişkin tüm itirazları ile davacı tarafın talep ve iddiaları ayrıntılı incelenmekle, zamanaşımı süresinin dava tarihi itibariyle dolmadığı görülmüştür. Gaziantep 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2001/52 esas sayılı dosyasında verilen zamanaşımı nedeniyle düşme kararı kesinleşmiştir. İlgili ceza mahkemesinde yapılan yargılamada tüm delil, ifade, rapor ve kayıt ve belgeler, mahkememiz dosyası içerisinde delil niteliğinde olmakla, ceza mahkemesi dosyasındaki tüm iddia savunma ve incelemelerde ayrıntılı olarak incelenmekle, uzman bilirkişi kurul raporunun dosya muhteviyatına uygun olduğu anlaşıldığından davacı bankanın, dava konusu zararı ile ilgili açtığı davanın tüm dosya kapsamından ispatlandığı anlaşılmıştır.” gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmişse de, kararın denetlenmesi için gerekçenin hangi delillere dayandığının ve bu delillerle nasıl ilişkilendirilerek sonuca gidildiğinin kararda açıkça belirtilmesi gerekirken, böyle bir belirleme bulunmadığından, kararın, dolayısıyla sonucun denetimi imkanı yoktur. Hükme esas alınan bilirkişi raporu da yeterli açıklıkta gerekli ayrıntıyı haiz değildir. Davalı … tarafından kullanılan krediye konu teminatın dava dışı …’in hesabına aktarılma işlemindeki süreç, bu kredinin kullandırılması için bankaca yapılan işlemler ve bu davaya konu kredinin kullandırımının şube müdürünün yetkisini aşıp aşmadığı gibi hususların, şubenin ve genel müdürlüğün evrakları ve ceza dosyası ayrı ayrı değerlendirilmek suretiyle hangi delillerle ne sebeple sonuca varıldığının kararda belirtilmesi gerekir. Buna göre, davalının zamanaşımı ve görev konusundaki itirazlarına yönelik kararın gerekçesi de belirtilmek suretiyle, iddia ve talep olunan zarar ile ilgili olarak da uzman bilirkişilerden alınacak rapora göre karar verilmesi gerekirken yetersiz bilirkişi raporu ve yetersiz gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. Anayasanın 141-III hükmüne göre, “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır.” HMK’nın 297. maddesinde de mahkeme kararının içeriğinde bulunması gereken öğeler açıklanmıştır. Gerekçe, kararının denetiminin yapılabilmesi ve tarafların kararın doğruluğu veya yanlışlığı konusunda fikir sahibi olmasını sağlayarak kanun yollarına başvurma konusundaki tutumlarının belirlenebilmesi açısından önemli bir işlev görür. Bu Anayasal ve yasal zorunluluklara rağmen, mahkemece verilen kararda HMK’nın 297. maddesine aykırı davranılarak kararın gerekçesiz olarak yazılması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

2- Bozma sebep ve şekline göre davalı … vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, (2) nolu bentte açıklanan nedenle bozma nedenine göre davalı … vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz eden davalı …’a iadesine, 03/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.