YARGITAY KARARI
DAİRE : 11. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/3873
KARAR NO : 2021/7302
KARAR TARİHİ : 21.12.2021

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ
BİRLEŞEN DAVA : İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ’NİN 2001/650
ESAS

TÜRK MİLLETİ ADINA

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 26.05.2015 tarih ve 2014/701 E. – 2015/363 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı tasfiye halinde T. Emlak Bankası T.A.Ş. ve davalı Girişim Varlık Yönetim A.Ş. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, bazı noksanlıkların ikmali için mahalline geri çevrilen dosyanın eksikliklerin giderilmesinden sonra iade edildiği anlaşılmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacılar vekili, davacıların davalı … Foto’dan satın alacağı iki adet fotoğraf makinesi için davalılardan TEB Leasing ve İktisat Finansal Leasing ile sözleşme imzaladığını, davalı … Foto’nun kendi malını leasing yolu ile davacıya sattığını ancak aralarında imzaladıkları sözleşmeye göre leasing şirketlerine karşı davacı borçlu gözükse de sözleşmelerdeki tarihlerde tüm borcu davalı … Foto’nun ödeyeceğini, buna karşılık davacının daha uzun vadeye yayılmış dava konusu senetleri davalı … Foto’ya ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, … Foto tarafından leasing şirketlerine bir dönem ödeme yapıldıktan sonra borcun ödenmediğini, davacıya borcun ödenmesi için ihtarnamaler geldiğini, leasing şirketlerine bakiye ödemeleri davacının yaptığını, davacıların imzalarını taşıyan tanzim tarihi olmayan teminat senetlerinin davalı … Foto tarafından bankalardan kullandıkları kredilerin teminatı olarak diğer davalılara verildiğini, bankaların bunların teminat senedi olduğunu bildiği, ortada bir mal iki borç bulunduğunu, hem leasing şirketlerine makinelerden dolayı hem de sözkonusu senetlerden dolayı ödeme yapmak zorunda kalındığını belirterek dava konusu senetlerden dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacılar vekili, birleşen davada, asıl dava dışında kalan senetlerden dolayı borçlu olunmadığına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı … 11.02.2011 tarihli dilekçe ile, Emlak bankası A.Ş ye ödenen 30.12.1998 tarihli 9.550 DM miktarındaki senet ile Alternatif Finansal Kiralama A.Ş’nin elinde bulunan 15.1.2001 tarihli 9.364 DM., 15.2.2001 tarihli 9.364 DM, 15.3.2001 tarihli 9.364 DM, 15.4.2001 tarihli 9.364 DM, 15.5.2001 tarihli 9.136 DM miktarındaki senetler ile Türkiye Ekonomi Bankasına ödenen 30.8.1999 tarihli 9.550 DM ve 15.9.1999 tarihli 9.364 DM miktarındaki senetlerden dolayı davacı olduğunu, davalı … Finansal Kiralama A.Ş ye ait 5 adet senet bedelinin ödenmediğini belirterek ödenen Emlak Bankası ve TEB’ e ait üç adet senet bedeli toplamı 28.464 DM’nin istirdatını talep etmiştir.
Davalılar … Foto ve … vekili, davacından alınan senetlerin teminat değil kambiyo senedi olduğunu, davacı şirketin daha uzun vade ile daha düşük meblağda ödemesini sağlamak amacıyla verildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı Emlak Bankası vekili, davaya konu senetlerin kambiyo senetleri olduğunu, mücerretlik ilkesine göre senet borçlusunun temel borç ilişkisinden kaynaklanan def’ileri iyi niyetli hamile karşı ileri süremeyeceğini, teminat senedi olmadıklarını, sözkonusu senetlerin davalı bankaca davalı … Foto’ya kullandırılan kredilerin güvencesi kapsamında tam ciro ile tevdii edildiğini, davacının takip zoru ile değil ihtiyaren senet bedelini ödediğini, borcu olmadığı halde var sanıp ödeyenin bunu ispat etmedikçe istirdat talep edemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.
Davalı Türk Ekonomi Bankası vekili, davacının tanzim ettiği senetlerin davalı bankaya, davalı … Foto tarafından tahsilinde bedeli kredi borçlarına mahsup edilmek üzere ciro ve teslim edildiğini, bedelsizlik def’inin iyi niyetli meşru hamile karşı ileri sürülemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.
Davalı … A.Ş.vekili, bonoların ciro yolu ile hamili olduklarını beyan ederek davanın reddini istemiştir.
Birleşen davada Alternatif FKS vekili, davalının hamili olduğu senetlerde sadece ciro silsilesini kontrol yükümlülüğü dışında inceleme yapma zorunluluğunun olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
Davalılar … ve Demirbank vekilleri kendilerinde bono bulunmadığını beyanla davanın reddini istemişlerdir.
Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, dosya kapsamına ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davacılar tarafından toplam 28.464 DM ödemenin davalılar … Fotoğrafçılık Paz.Tic.A.Ş.’ye ve ilgili bankalara yapıldığı, 30.12.1998 vade tarihli 9.550 DM miktarındaki senedin davalı Tasfiye halindeki Türkiye Emlak Bankasına 23.08.1999 tarihinde davacılar tarafından ödendiği, ancak aynı ödemenin davalı … Fotoğrafçılık Paz.Tic.A.Ş.’ye de yapıldığı ayrıca davacılar tarafından davalı Türk Ekonomi Bankasına ödenen 30.08.1999 vade tarihli 9.550 DM ve 15.09.1999 vade tarihli 9.364 DM miktarındaki senetlerin yine davalı … Fotoğrafçılık Paz.Tic.A.Ş.’ye de ödendiği, bu şekilde mükerrer ödeme toplamı olarak davacıların iki kez ayrı ayrı 28.464 DM tutarında ödeme yaptıkları sabit olduğundan işbu senetlerin bedelsiz kaldığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne, davalılar ABN Ambrobank, NV, Demirbank T.A.Ş, … A.Ş, Demir Finansal Kiralama A.Ş, Halkbank A.Ş. hakkındaki davalar atiye terk edildiğinden ve 11.06.2009 tarihinde bu davalılar yönünden dosya işlemden kaldırılmakla yenilenmediğinden bu davalılar hakkındaki davaların HMK 150. maddesi gereği açılmamış sayılmasına, davacı tarafça ödenen 30.12.1998 vade tarihli 9.550 DM miktarındaki senedin davalı Tasfiye halindeki Türkiye Emlak Bankası’ndan alınarak davacılara iadesi ile mahkeme kasasında bulunan senedin karar kesinleştiğinde davacılara iadesine, bu senedin 23.8.1999 tarihinde davacı tarafça ödendiği anlaşılmakla 9.550 DM’nin (Euro karşılığının) ödeme tarihi olan 23.8.1999 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa’nın 4/a maddesi gereğince işleyecek faiziyle birlikte Tasfiye halindeki Türkiye Emlak Bankasından alınarak davacılara verilmesine, davacı tarafça ödenen 30.08.1999 vade tarihli 9.550 DM ve 15.09.1999 vade tarihli 9.364 DM miktarındaki senetlerin davalı Türk Ekonomi Bankası’ndan (Temlik alan davalı Girişim Varlık A.Ş.’den ) alınarak davacıya iadesi ile karar kesinleştiğinde davacılara iadesine, bu senetlerin bedelleri 15.9.2000 tarihinde davacı tarafça ödendiğinden toplam 18.914 DM’nin (Euro karşılığının) son ödeme tarihi olan 15.09.2000 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasanın 4/a maddesi gereğince işleyecek faiziyle birlikte davalı Temlik alan davalı Girişim Varlık A.Ş’den alınarak davacılara verilmesine, davacıların davalılar … Fotoğrafçılık Paz. Tic A.Ş ve davalı …’a 28.464 DM borçlu olmadıklarının tespiti ile davacılar tarafından ödenen 28.464 DM’nin (Euro karşılığının) davalı … Fotoğrafçılık … fotoğrafçılık Paz. Tic A.Ş iflas masasına alacak olarak yazdırılmasına, davalı … bu bedelin ayrıca tahsil talebinin reddine, birleşen davada, 15.01.2001 tarihli 9.364 DM, 15.02.2001 tarih 9.364 DM, 15.03.2001 tarih 9.364 DM, 15.04.2001 tarih 9.364 DM, 15.05.2001 tarih 9.136 DM miktarındaki ödenmeyen senetlerin Alternatif Finansal Kiralama A.Ş’den alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.
Karar, davalı Tasfiye Halinde T. Emlak Bankası A.Ş. ve Girişim Varlık Yönetim A.Ş vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, Girişim Varlık Yönetim A.Ş. vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.
2-Tasfiye Halinde T. Emlak Bankası’nın temyizine gelince, davalı T. Emlak Bankası tarafından dava konusu bono kullandırmış olduğu kredinin teminatı olarak alınmış ve asıl borçlu davacı tarafından ihtirazi kayıtsız ödenmiştir. TTK’ya göre bononun teminat olarak verilmesi mümkündür. Lehtarın davalı bankadan kredi kullandırdığı da anlaşılmaktadır. Bu krediye istinaden verilen bononun ödenmesi karşısında artık bono bakımından davalı bankanın bir alacağının olmadığı başka bir anlatımla davacının bankaya borçlu olmadığının kabulü mümkün değildir. Bu nedenle davalı banka hakkındaki davanın reddine karar verilmesi gerekirken yapılan ödemenin istirdatına karar verilmesi doğru olmamış hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı Girişim Varlık Yönetim A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı Tasfiye Halindeki T. Emlak Bankası vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle kararın adıgeçen davalı yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz eden davalı tasfiye halinde T. Emlak Bankası T.A.Ş.’ye iadesine, (temlik alan) davalı Girişim Varlık Yönetim A.Ş. harçtan muaf olduğundan ödediği temyiz ilam harcı ve temyiz başvuru harcının isteği halinde temyiz eden davalı Girişim Varlık Yönetim A.Ş.’ye iadesine, 21/12/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.