YARGITAY KARARI
DAİRE : 11. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/8952
KARAR NO : 2023/3493
KARAR TARİHİ : 05.06.2023

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/1041 Esas, 2021/1453 Karar
BİRLEŞEN DAVA (İstanbul Kapatılan 22. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/92 E., 2014/60 K.)
BİRLEŞEN DAVA (İstanbul Kapatılan 22. Asliye Ticaret Mahkemesi
HÜKÜM : Esastan ret; asıl ve birleşen davaların reddi Fabrikaları A.Ş. vekili
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2014/1062 E., 2019/11 K.

Taraflar arasındaki itirazın iptali ve menfi tespit asıl ve birleşen davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı-birleşen davada davalı …Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı-birleşen davada davalı …Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirket ile müvekkili arasında akdedilen 2007 Yılı Satış Koşulları ve Yetkili Satıcılık Sözleşmesi ile davalının müvekkili şirketin yetkili satıcısı olduğunu, davalı şirketin müvekkili şirketten almış olduğu mal bedellerinden doğmuş 4.905.585,00 TL alacaklarından banka teminat mektubu karşılığı olan 830.000,00 TL düşüldükten sonra kalan 4.075.585,00 TL cari hesap bakiyesi muaccel alacağın ödenmediğini, bu nedenle davalı şirketin itiraz ettiği ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takip konusu 120.000,00 TL’nin üzerinde borcu bulunduğunu, İstanbul 10. İcra Dairesinin 2008/592 E. sayılı dosyası ile yaptıkları icra takibinde davalının borca haksız olarak itiraz ettiğini belirterek davalının itirazının iptali ile alacağın %40’ından az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen İstanbul Kapatılan 22. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/92 E., 2014/60 K. sayılı dosyada davacı vekili dava dilekçesinde; asıl dosyadaki beyanlarını yineleyerek davalı şirketin de asıl davadaki davalı ipotek borçlusu gibi takibe itiraz ettiğini, ancak davalı şirketin ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takip konusu 120.000,00 TL’nin üzerinde borcunun bulunduğunu, İstanbul 10. İcra Dairesinin 2008/592 E. sayılı dosyasına yapılan itirazın haksız olduğunu ileri sürerek davalının itirazının iptali ile alacağın %40’ından az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

3.Birleşen İstanbul Kapatılan 22. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/93 E., 2014/61 K. sayılı dosyada davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili …’ın oğlu …’ın, … Isıtma Klima … Ltd. Şti.’den Demir Döküm kombi almak üzere alacağı mallar karşılığı annesi …’a ait evi ipotek olarak verdiğini, ipotek işleminden sonra malları alamadığını, müvekkillerinin … Isıtma firmasına ve Türk Demirdöküm’e hiçbir borçları olmamasına rağmen …’ın evinin satılmak istendiğini ileri sürerek müvekkillerinin davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Asıl davada davalı … vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin oğlu …’ın Demirdöküm bayiliği almak için ana bayi olan … Isıtma firması sahibi olan … ile görüşmeye gittiğini, …’nin bayilik vermek için … Isıtma’dan alınan mallara karşılık ipotek verilmesini istediğini, bunun üzerine ipotek belgesinin imzalandığını, ipotek verilmesine karşılık…. ‘nin mal teslim etmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen İstanbul Kapatılan 22. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/92 E., 2014/60 K. sayılı dosyada davalı … Isıtma cevap dilekçesi sunmamıştır.

3.Birleşen İstanbul Kapatılan 22. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/93 E., 2014/61 K. sayılı dosyada davalı … vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin davacılara taahhüdü bulunmadığı gibi ticari ilişkisinin de bulunmadığını, diğer davalı … firmasının ise müvekkilinden aldığı mal bedellerinde doğan borcunu ödemediğini, davacı …’ın diğer davalı … firmasının müvekkilinden aldığı mal bedellerinden doğmuş ve doğacak borçlarının teminatı olmak üzere taşınmazı üzerine müvekkili lehine birinci dereceden 120.000,00 TL bedelli ipotek tesis ettiğini, davacı … ipotek borçlusu olduğundan işbu davada müvekkilinin pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, davacının resmi teminat ipoteği senedi ile borçlu olması nedeniyle müvekkili açısından davanın konusunun olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

4.Birleşen İstanbul Kapatılan 22. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/93 E., 2014/61 K. sayılı dosyada davalı … Isıtma cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava ve birleşen İstanbul (Kapatılan) 22. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/92 E. sayılı dosyasına konu dava yönünden davaların İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün 2008/592 E. sayılı dosyası ile başlatılan takibe ipotek borçlusu … ve asıl borçlu … Isıtma’nın ayrı ayrı yaptığı itirazların ayrı ayrı iptaline ilişkin olduğu, takibe konu ipotek senedinin … Isıtma’nın Türk Demir Döküm Fabrikaları A.Ş.’den almış ve kullanmış olduğu vadesi gelmiş, doğmuş ve doğacak ticari borçlarının karşılığı olarak …’a ait bağımsız bölümün tamamına ilişkin birinci derecede 120.000,00 TL bedelli olarak düzenlendiği, Büyükçekmece 3. Aile Mahkemesinin 2015/172 E. sayılı dosyasında davacının …, davalıların Türk Demir Döküm Fabrikaları A.Ş. ve … olduğu, davanın taşınmazın aile konutu olduğu iddiası ile taşınmaz üzerinde yer alan ipoteğin kaldırılması istemine ilişkin olduğu, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne ve ipoteğin kaldırılmasına karar verildiği, kararın onanarak kesinleştiği, icra dosyasına konu ipoteğin Büyükçekmece 3. Aile Mahkemesinin 2015/172 E., 2016/862 K. sayılı kararı ile kaldırılmasına karar verilmiş olması sebebiyle asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmesi gerektiği, birleşen İstanbul (Kapatılan) 22. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/93 E. sayılı dosyasına konu dava yönünden ise davanın davacıların davalılara hiçbir borcunun olmadığı iddiasına ilişkin menfi tespit davası olduğu, taraflara ait kayıtların bilirkişilerce incelenmesi neticesinde taraflar arasında herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığının tespit edildiği, menfi tespit talep edilen davalılar tarafından davacılardan alacaklı olduklarını gösterir adi yazılı belge, senet, çek, cari hesap, fatura vs herhangi bir belge ibraz edilmediği, taraflar arasında herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığının tespit edildiği, ancak borçlunun icra takibinden önce veya sonra menfi tespit davası açabilmesi için borçlu olmadığının tespitinde hukuki yararının bulunmasının şart olduğu, işbu birleşen davanın İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün 2008/592 E. sayılı dosyası ile başlatılan takip nedeniyle açıldığı ancak o dosyanın ise ticari alacağa değil ipotek alacağına dayandığı ve davacı …’ın ise takip dosyasında borçlu değil ipotek veren konumunda olduğu, yine diğer davacı … yönünden de taraflarla ticari ilişkisi olduğuna dair bir belgenin bulunmadığının belirlendiği, bu nedenle davacıların işbu davayı açmakta hukuki menfaatlerinin olmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleşen İstanbul 22. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2014/92 E. sayılı davanın reddine, birleşen İstanbul 22. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/93 E. sayılı davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-birleşen davada davalı …Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı-birleşen davada davalı …Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacısı oldukları asıl ve birleşen davaların reddine yönelik kararların haksız ve usule aykırı olduğunu, davalı … Isıtma’nın yetkili satıcılık sözleşmesi gereğince müvekkilinin yetkili satıcısı olduğunu, müvekkilinin davalı şirketten olan cari hesap alacağının ödenmediğini, davalı şirketin borcuna karşılık diğer davalı …’ın taşınmazını ipotek ettiğini, dava dışı…tarafından ipoteğin kaldırılmasının talep edildiğini, bu nedenle ipotek işlemine karşı tesis edilmiş olan karar dayanak gösterilerek davanın reddine karar verilmesinin yerinde olmadığını, müvekkilinin iyi niyetli ipotek alacaklısı olduğunu savunarak davacısı olduğu asıl ve birleşen davalara yönelik davanın reddi kararlarının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleşen dosya davacısı Türk Demir Döküm A.Ş. ile birleşen dosya davalısı … Isıtma arasında 01.01.2007 tarihli yetkili satıcılık sözleşmesi imzalandığı, … Isıtma’nın Türk Demir Döküm’den almış ve kullanmış olduğu vadesi gelmiş, doğmuş ve doğacak ticari borçlarının karşılığı olarak asıl dava davalısı …’a ait taşınmaz üzerine birinci dereceden 120.000,00 TL bedelli ipotek tesis edildiği, davalı … Isıtma tarafından cari hesap borcunun ödenmemesi üzerine borçlu … Isıtma hakkında İstanbul 10. İcra Dairesinin 2008/592 E. sayılı dosyasında ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatıldığı, ipotekli taşınmaz maliki davalı …’ın eşi…tarafından taşınmazın aile konutu olduğu iddiasıyla ipoteğin kaldırılması istemiyle açılan davada Büyükçekmece 3. Aile Mahkemesinin 2015/172 E. 2016/862 K. sayılı ilamıyla ipoteğin kaldırılmasına karar verildiği ve kararın kesinleştiği, söz konusu takibin dayanağının kalmadığı, bu durumda icra takibinin konusu ortadan kalktığından, davacının ipotekli takibe devam etme olanağının da kalmadığı, bu nedenle ilk derece mahkemesince davacı … tarafından açılan ipotekli takibe vaki itirazın iptaline ilişkin açılan davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı-birleşen davada davalı …Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-birleşen davada davalı …Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı-birleşen davada davalı …Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebepleriyle davacısı olduğu asıl ve birleşen davalara ilişkin davanın reddi kararlarının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, asıl dava ve birleşen İstanbul Kapatılan 22. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/92 E., 2014/60 K. sayılı dava bakımından davalı şirketin cari hesap borcuna teminat olarak diğer davalıya ait taşınmaz üzerine tesis edilen ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe yönelik itirazın iptali şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin birinci alt bendi

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup asıl ve birleşen davada davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.