YARGITAY KARARI
DAİRE : 11. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/3651
KARAR NO : 2023/7470
KARAR TARİHİ : 19.12.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1232 Esas, 2022/211 Karar
vekili Avukat …
vekili Avukat …
DAVA TARİHİ :
HÜKÜM : Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2020/648 E., 2021/447 K.
Taraflar arasındaki sözleşmenin uyarlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 20.07.2020 tarihli mal alım sözleşmesi imzalandığını, kur artışı nedeniyle sözleşme kapsamında müvekkilinin ham madde tedarik ettiği dava dışı şirket tarafından ham maddenin öngörülemeyecek şekilde %37 zamlandığını, ayrıca davalının sözleşme kapsamında müvekkilinden alacağı mal miktarını da artırdığını, müvekkilinin zararının bu şekilde daha da arttığını ileri sürerek davaya konu sözleşme kapsamında dava tarihinden itibaren teslim edilecek torba birim fiyatlarının Ankara ve Kastamonu Fabrikası için 2,115 TL, Burdur, …, Eskişehir ve Ilgın Fabrikası için ise 2,058 TL olarak belirlenmek suretiyle sözleşmenin uyarlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında 12.550.000 adet torbanın satın alınması hususunda sözleşme imzalandığını, sözleşmenin 24.1 maddesi uyarınca yapılan artış ile torba adedinin 15.550.000 adet olarak belirlendiğini, sözleşmeye konu ihalelerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine uygun şekilde yürütüldüğünü, ihale hususunun davacının da aralarında bulunduğu 13 adet firmaya bildirildiğini, bildirim tarihi ile ihale tarihi arasında 30 günlük süre bulunduğunu, süresi içerisinde herhangi bir şikayet başvurusunun bulunulmadığını, şartnamenin 45 … maddesinde fiyat farkı hesaplanmayacağının düzenlendiğini, sözleşmenin 14 üncü maddesinde ise fiyat farkına ilişkin sözleşme imzalanmasından sonra değişiklik yapılamayacağının yazılı olduğunu, davacı şirketin … yıllardır belirtilen sektörde faaliyet gösteren bir firma olduğunu, basiretli bir tacir gibi hareket etmesinin gerektiğini, davacının Covid 19 salgın koşullarını bilmesine rağmen ihaleye katıldığını, döviz kurlarındaki dalgalanmalar ve fiyat artışlarının mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceğini, bu süreçte yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde sözleşmeler ile ilgili olarak ek süre verilebileceği ile sözleşmenin fesih yoluna gidilebileceğinin düzenlendiğini, fiyat farkı ödemesi yapılmasına ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının fiyat farkına ilişkin olarak şartnamede ve sözleşmede belirtilen hükümleri kabul etmek suretiyle sözleşmeyi imzaladığı, ihale şartnamesinin 45 … maddesi ile sözleşmenin 14 üncü maddesinde belirtilen hususlar dışında fiyat farkı verilmeyeceğinin düzenlendiği, günümüz ülke koşullarında döviz dalgalanmalarının oluşabileceğinin öngörülebilir olduğu, davacının oluşabilecek olan kur artışını basiretli bir tacir gibi öngörmesi gerektiği, dava konusu sözleşmeye konu işin 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslara İlişkin Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen işler arasında yer almadığı, Anayasanın 48 … maddesi ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 26 ncı maddesi dikkate alındığında tarafların sözleşme ile bağlı oldukları ve sözleşme konusu edimlerini yerine getirmeleri gerektiği, sözleşmenin imzalanmasından sonra sözleşme konusu malın üretiminde kullanılan hammadde fiyatında meydana gelen artışın … başına sözleşmenin uyarlanması için yeterli olmadığı, kaldı ki sözleşme bedelinin TL olarak belirlendiği, mevcut hali ile öngörülemezlik koşulunun dava konusu olayda gerçekleşmediği ve sözleşmenin uyarlanması ya da fiyat farkı verilmesi şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hammadde fiyatlarındaki artışın yanı sıra sözleşmenin imzalandığı tarihten sonra USD kurunda meydana gelen öngörülemez nitelikteki artışın USD cinsinden alınan hammaddenin, maliyetinin katlanarak artmasına sebep olduğu, Türkiye Cumhuriyet … verilerine göre sözleşme tarihi ile dava tarihi arasında paranın satın alma gücünün %7 oranında azaldığını, 20.07.2020 tarihinde 6,85 TL olan USD-TL kurunun 30.12.2020 tarihinde 7,35 TL’ye kadar çıktığını, davalı idarece her ne kadar sözleşmenin eki mahiyetindeki idari şartnamenin 45 … maddesinde düzenlenen fiyat farkı verilmeyeceği hususu öne sürülse de her durumda sözleşmedeki “fiyat farkı verilmeyeceği” hususunun öne sürülmesinin hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olacağı, sözleşmeye konu çuvalların teknik şartnamede belirtildiği üzere %100 polipropilen maddesinden üretileceği, adı geçen hammadde %100 petrol ürünü olduğundan 31.08.2013 tarihli, 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” başlıklı, 2013/5216 Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca huzurdaki davaya konu sözleşmeye işbu fiyat farkına ilişkin kararın uygulanması gerektiği, nitekim uyarlama davasına dayanak olarak gösterilen ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 10 uncu maddesinde belirtilen genel salgın hastalık hali vuku bulduğundan ve bu salgın hastalığın dolaylı etkileri olan döviz kurunun yükselmesi, hammadde fiyatlarının çok yüksek oranda ve öngörülemeyecek şekilde artması ve enflasyonun aşırı yüksek olması gibi hususların sözleşme kapsamında müvekkilini aşırı ifa güçlüğüne sevk ederek, ticari olarak mahvına sebep olacağından sözleşmenin uyarlanmasının şartlarının oluştuğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sözleşmenin fiyat yönünden uyarlanması istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 … maddeleri, 6098 sayılı Kanun’un 138 … maddesi.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 … maddesinde yer … sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 … maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
19.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.