YARGITAY KARARI
DAİRE : 11. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/401
KARAR NO : 2023/4389
KARAR TARİHİ : 11.07.2023

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1287 Esas, 2021/1801 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/471 E., 2021/46 K.

Taraflar arasındaki marka hakkına tecavüzün tespiti ve marka hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili Yıldız Holding A.Ş.’nin 1944 yılına dayanan geçmişi ile başta gıda sektöründe ÜLKER markası olmak üzere 320 marka ve binlerce ürün çeşidinin olduğunu, müvekkili Şok Marketler Tic. A.Ş.’nin 1995 yılında kurulduğunu ve 2011 yılında diğer müvekkili Yıldız Holding’in şirketlerinden Gözde Girişim liderliğinde bir konsorsiyum tarafından satın alındığını; Yıldız Holding’in “ÇOKONAT markasının sahibi olduğunu; “ÜLKER ÇOKONAT” ürün ambalajının 1983 yılında tescil edildiğini, marka ve ambalajının o günden bu yana yoğun reklam ve kullanım sonucu Türkiye’nin tanınmış markaları haline geldiğini, Şok Marketler’in Türk Patent ve Marka Kurumu (TPMK) nezdinde tescil edilmiş 20 adet seri markası olduğunu; davalı adına 29. ve 30. sınıflarda 140086 no ile tescilli “TERAS ŞOK” markasının tescilinin kötü niyetli olduğunu, tescil edildiğinden farklı kullanıldığını ileri sürerek davalı markasının tescilden farklı kullanılmasının müvekkilin marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, men’ine, ref’ine, kötü niyetli olarak tescil edilen 140086 no.lu “TERAS ŞOK” markasının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı Anadolu Ecopack şirketi vekili cevap dilekçesinde; diğer davalının adresinde yapılan delil tespitinde ele geçirilen ambalajların müvekkili tarafından üretilmediğini, bu durumdan müvekkilin sorumlu tutulamayacağını, müvekkilinin, aralarında “Teras Şok” ibareli markanın da yer aldığı 13 adet markanın kullanım hakkını 20.10.2014 tarihli marka lisans sözleşmesiyle diğer davalıya devrettiğini, sözleşmede markaların tescil kapsamı içinde ve tescil edildiği şekle uygun kalınarak kullanılacağı hususunun hükme bağlandığını, marka lisans sözleşmelerinin sicile bildiriminin açıklayıcı bir işlem olduğunu, şekil ve geçerlilik şartı olmadığını, müvekkilinin markaya tecavüz ve haksız rekabet eyleminin bulunmadığını, hükümsüzlük talebinin de yerinde olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Diğer davalı cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı …Ş. adına tescilli 136962 sayılı “ÇOKONAT” markasının 30, 94. sınıflarda bisküvi, çikolata, şekerleme emtialarında, 2003/14529 sayılı “ÇOKONAT” markasının 16.09.2004 koruma tarihinden itibaren 05, 29, 30 ve 32. sınıflarda ve 77959 sayılı “ÜLKER ÇOKONAT+Şekil” markasının 30. sınıfta 31.12.1993 tarihinden itibaren tescilli olduğu, davacı … Tic. A.Ş adına “ŞOK + Şekil” markasının 15.08.1995 koruma tarihinden itibaren 2, 3, 4, 5, 9, 11, 16, 18, 21, 24, 25, 29, 30 ve 32. sınıflarda, 2004/25374 sayılı “ŞOK + şekil” markasının 11.08.2004 koruma tarihinden itibaren 3, 5, 16, 29, 30 ve 32. sınıflarda tescilli olduğu, 16.03.1993 koruma tarihli 140086 sayılı 29 ve 30. sınıflarda tescilli “Teras Şok+şekil” markasının 29 ve 30.sınıflarda davalı Teras Gıda San. A.Ş. adına tescilli olduğu, davalı Teras Çikolata San. ve Tic. A.Ş.’nin 01.10.2014 tarihinde sicile tescil edildiği, tek ortağının ve yetkilisinin Kadir Çoruh olduğu, davalı Teras Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin 27.06.1980 tarihinde sicile kaydedildiği, 02.11.2009 tarihinde Anadolu Ecopack Üretim ve Pazarlama A.Ş. tarafından devralındığının tescil edildiği, Anadolu Ecopack şirketinin 10.08.2004 tarihinde sicile kaydedildiği, davalılar arasında 20.10.2014 tarihli marka lisans sözleşmesi imzalandığı, davalı Anadolu Ecopack şirketinin diğer davalı Teras Çikolata şirketine aralarında davaya konu 140086 tescil numaralı “TERAS ŞOK” ibareli markanın da yer aldığı 13 markanın kullanım hakkını verdiği, davacılar vekilinin 15.10.2020 tarihli duruşmada davalı Teras Çikolata San. Ltd. Şti. hakkındaki davadan feragat ettiklerini beyan ettiği, her iki davalı arasında markaya tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiği iddia edilen eylemler nedeniyle müteselsil sorumluluk mevcutsa da; hakkındaki davadan feragat edilen davalı Teras Çikolata San. ve Tic. A.Ş. tarafından, davacının davada ileri sürdüğü taleplerinin karşılandığı ve tatmin edildiği hususu savunulup kanıtlanamadığından, bu davalı hakkındaki feragat diğer davalıya sirayet etmeyeceğinden diğer davalı hakkında yargılamaya devam olunduğu, davalı tarafın 140086 tescil no.lu “TERAS ŞOK” markasının 09.12.1992 tarihinden bu yana Teras Gıda A.Ş. adına tescilli olduğu, bu şirketin Anadolu Ecopack şirketi ile birleşmesi sonucunda markanın bu davalıya geçtiği, ancak davalı Teras Çikolata şirketi tarafından üretildikleri tespit edilen “TERAS ŞOK” markalı ürünlerin ambalajında markada yer alan “Teras” ibaresinin küçük, “ŞOK” ibaresinin büyük yazıldığı, davacılardan Şok Marketler A.Ş adına kayıtlı seri markalar, tescil süresi ve tanınmışlık düzeyi nedeniyle ürünlerin hitap ettiği tüketici kitlesinin ortalama tüketici kitlesi olması nedeniyle ürünler üzerinde çok fazla inceleme yapmadan çabuk karar verilen ürünlerden olduğu, tüketicinin işletmesel bağlantı bulunduğu zannı ile hareket edip, ürünleri satın alabileceği, davacı …Ş.’ye ait 77959 sayılı “ÜLKER ÇOKONAT + Şekil” markası ile tescil edilen marka ve davacının ürün ambalajı ile davaya konu ürün ambalajının görsellerinin aynı ve benzer unsurlardan oluştuğu, davacı şirketlerin tescilli markalarına tecavüz ettiği ve haksız rekabet teşkil ettiği, her ne kadar davalı Anadolu Ecopack şirketi markaya tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi davası ile ilgili kendisinin bir kusurunun bulunmadığını savunmuşsa da, ambalajlarının davacılara ait markalara tecavüz ettiği tespit edilen ürünler üzerinde kullanılan “TERAS ŞOK” markasının bu davalıya ait olduğu, üretimin davalı Teras Çikolata şirketi tarafından yapıldığı tespit edilmişse de, davalı Anadolu Ecopack şirketinin lisans yoluyla markasını kullanan diğer davalının kullanım şeklini denetlemekle yükümlü olduğu, ayrıca davalı Teras Çikolata şirketi bu lisansla markayı kullanmaya başlamış bulunmakla birlikte, lisans sözleşmesinin TPMK’da sicile kaydedilmediği, geçerliliği için sicile kayıt zorunluluğu bulunmamakla birlikte sicile kayıt edilmeyen lisans sözleşmelerinin iyi niyetli 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceği, bu nedenle lisans alanın eylemlerinden dolayı lisans veren marka sahibinin de üçüncü kişilere karşı sorumlu olacağı, gerekirse lisans verenin lisans alana usulsüz marka kullanımı nedeniyle rücu edebileceği, davalı Teras Çikolata tarafından üretilen ve davalılar arasında imzalanan marka lisans sözleşmesi kapsamında davalı Anadolu Ecopack şirketine ait “TERAS ŞOK” markası ile satışa sunulan ürünlerin ambalajlarının davacı markalarına tecavüz ettiğinin ve haksız rekabet olduğu, davalı Anadolu Ecopack şirketinin 140086 tescil sayılı “TERAS ŞOK” markasının kötü niyetle tescil edildiğinden bahisle hükümsüzlüğü talep edilmişse de davalının markasının 09.12.1992 tarihinde tescil edildiği, davacı …Ş’nin “ŞOK+Şekil” markasının en eskisinin başvuru tarihinin 15.08.1995 olduğu, davacı tarafın önceye dayalı hak iddiasında bulunmadığı, bu nedenle kötü niyete dayalı olarak tescil iddiasının ispatlanamadığı gerekçesiyle davalı Teras Çikolata hakkında açılan davanın feragat nedeniyle reddine, davalı Anadolu Ecopack şirketi hakkında açılan davanın kısmen kabulüne, davalının Teras Şok Gofret ambalajındaki markasal kullanımının davacı … adına tescilli 77959 tescil no.lu “ÜLKER ÇOKONAT+şekil” markası ve davacının ambalaj tasarımı ile benzer olduğu anlaşılmakla markaya tecavüz ve haksız rekabetin tespitine, davalının Teras Şok markalı gofret ambalajında “şok” ibaresini ön plana çıkartarak kullanımının davacı …nin “ŞOK” ibareli markalarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, davalının davaya konu Teras Şok ibareli ambalaj tasarımını internet ortamı dahil kullanımının önlenmesine, ve bu ambalajların içindeki ürünlerden ayrılarak ambalajlara el koyulmasına, hüküm kesinleştiğinde imhasına, karar kesinleştiğinde ilanına, davalı adına tescilli 140086 tescil no.lu “Teras Şok” ibareli markanın hükümsüzlüğü ve sicilden terkini talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalıların dava öncesinden beri kötü niyetli taklitçi eylemleri bulunduğunu, bu nedenle davalıya ait “TERAS ŞOK” markasının hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, davalının markasını müvekkilinin çok tanınmış “ŞOK” markalarına yanaştırarak kullandığını ve müvekkilinin markasının tanınmışlığından haksız çıkar elde ettiğini, davalının markasını müvekkilinin “ŞOK” markasının kompozisyonunun aynısı olacak şekilde kullandığını, tüm bunların davalının kötü niyetini ortaya koyduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının davanın reddine yönelik kısmının kaldırılmasına ve hükümsüzlük davasının kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı Ecopack şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin “TERAS ŞOK” markasının kullanım hakkını lisans sözleşmesiyle diğer davalıya devrettiğini, bu sözleşme dışında müvekkiliyle diğer davalı arasında herhangi bir ilişki ya da organik bağ bulunmadığını, müvekkilinin diğer şirketle hiçbir zaman aynı adreste faaliyet göstermediğini, haciz tutanağında belirtilen adreste müvekkilinin faaliyet göstermediğini, müvekkilinin, davacı markasına yönelik haksız kullanımının bulunmadığını, marka lisans sözleşmesinin TPMK siciline kaydedilmemesi nedeniyle müvekkilin diğer davalının haksız rekabet eylemlerinden sorumlu olmasının kabul edilemeyeceğini, markaya tecavüzün ve haksız rekabet teşkil eden eylemlerin markanın kullanım şeklinden kaynaklandığını ve bu eylemlerin diğer davalı tarafından gerçekleştirildiğini, müvekkilinin “TERAS ŞOK” ibareli markayı davacının “ŞOK” ibareli markasına yaklaştırarak herhangi bir ürünün üretiminde ambalajında veya pazarlamasında kullanmadığını, somut olayda zarar ile rekabete aykırı davranış arasında uygun illiyet bağının bulunmadığını, müvekkilinin “ŞOK” ibareli markaları kendi bünyesinde herhangi bir ürün üzerinde kullandığına tanıttığına veya ürettiğine ilişkin herhangi bir delil bulunmadığını, 11.12.2020 tarihli ek raporda da bu hususa değinildiğini ve müvekkilinin hukuka aykırı hiçbir eyleminden söz edilmediğini ancak yerel mahkeme tarafından bu hususun göz ardı edildiğini, kararda hiçbir şekilde müvekkilinin hukuka aykırı bir eyleminin var olup olmadığı hususuna değinilmediğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kabule yönelik kısmının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükümsüzlüğü istenilen 140086 tescil no.lu “TERAS ŞOK” markasının 09.12.1992 tarihinde davalı Teras Gıda A.Ş. adına tescil edildiği, bu şirketin davalı Anadolu Ecopack.. A.Ş. ile birleşmesi sonucu markanın bu davalıya geçtiği, davacı … AŞ’nin “ŞOK + şekil” ibareli en eski markasının 15.08.1995’te başvurusunun yapıldığı, bu nedenle davacının önceye dayalı hak iddiasında bulunamayacağı, ayrıca dosya içeriğinden davalının hükümsüzlüğü istenilen markayı kötü niyetli tescil ettirdiğine dair iddianın ispatlanamadığı; davacı … AŞ’ye ait “ÜLKER ÇOKONAT + şekil” markasının ve ürün ambalajı ile davalı ürün görseli karşılaştırıldığında davalı Teras Çikolata şirketinin ürün ambalajının davacının tescilli markasına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiği, davalı Anadolu Ecopack şirketi, kendisinin diğer davalıya lisans verdiğini, bu nedenle sorumlu tutulamayacağını ve bilirkişinin ek raporunda da bu yönde görüş belirtildiğini ileri sürmüş ise de davalı Anadolu Ecopack şirketinin lisans vermiş olduğu diğer davalının kullanımını, usulüne uygun olup olmadığını denetlemesi gerektiği, kaldı ki lisans sözleşmesi TPMK’da sicile kaydedilmediğinden iyi niyetli 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceği, lisans alanın eylemlerinden dolayı lisans veren marka sahibi davalı Anadolu Ecopack şirketinin de sorumlu olduğunun kabulünde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde istinaf aşamasındaki itirazlarını yineleyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

2.Davalı Ecopack şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin lisans sözleşmesi dışında olayla bir irtibatının olmadığını, kararda haksız rekabet eden eylemlerin davalı Teras Çikolata’dan kaynaklandığı belirtilmesine rağmen müvekkili şirket aleyhine hüküm kurulduğunu, salt marka sahibi olmasından dolayı husumetin müvekkiline yöneltilemeyeceğini, müvekkilinin davacı markasını haksız kullandığına dair bir tespitin bulunmadığını, lisans sözleşmesinin TPMK’ya bildiriminin kurucu değil bildirici bir işlem olduğunu, lisans sözleşmesi ile markayı devralan ve alt lisans sözleşmesi ile markayı kullanan dava dışı Cef Çikolata şirketinin haksız rekabet olduğu belirtilen kullanımına müvekkilinin onay veya müsadesinin olmadığını, müvekkilinin “TERAS ŞOK” markasının sahibi olmaktan başka hangi davranışı ile marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet yarattığının cevabının olmadığını, yerel mahkeme kararında maddi hatalarla karar verildiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, markaya tecavüzün ve haksız rekabetin tespitiyle markanın hükümsüzlüğü talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 9 uncu, 61 inci, 62 nci maddeleri.

3. 6102 sayılı Kanun’un 54 üncü, 55 inci maddeleri.

4. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 2 nci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davalı Anadolu Ecopak şirketi vekilinin temyizine gelince; dava markaya tecavüzün ve haksız rekabetin tespitiyle, markanın hükümsüzlüğü talebine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, davalılardan Teras Çikolata şirketi hakkındaki davadan feragat edildiği ancak bu davalı hakkındaki feragatin diğer davalıya sirayet etmediği, davalılar arasında müteselsil sorumluluk bulunduğu, davacılara ait markalara tecavüz ettiği tespit edilen ürünler üzerinde yer alan markanın, davalı Teras Çikolata şirketine lisans veren diğer davalı Anadolu Ecopack şirketine ait olduğu, davalı Anadolu Ecopack şirketinin, lisans sözleşmesini TPMK nezdinde tescil ettirmediğinden 3. kişilere karşı ileri süremeyeceği, lisans verdiği şirketin marka kullanımını denetlemekle yükümlü olduğu gerekçesiyle davalı Ecopack şirketi hakkındaki davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, taraf vekillerinin istinaf başvurularının ise Bölge Adliye Mahkemesince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir. Ancak, davada sorumlu tutulan davalı Anadolu Ecopack şirketi, marka koruması altındaki markasını diğer davalı Teras Çikolata şirketine lisans sözleşmesiyle devretmiş olup davalı Anadolu Ecopack şirketi sözleşmede, markanın tescilli hali ile kullanılıp kullanılmadığı hususunda herhangi bir denetim ve gözetim yükümlülüğü üstlenmemiştir. Davacıların tescilli markalarına yanaşma eyleminin, hakkındaki davadan feragat edilen diğer davalı Teras Çikolata şirketi tarafından gerçekleştirildiği dikkate alındığında davalı Anadolu Ecopack şirketinin lisans alanın haksız eylemi nedeniyle herhangi bir sorumluluğunun söz konusu olamadığı dikkate alınarak lisans veren Anadolu Ecopack şirketi hakkındaki davanın da reddi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, hükmün bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde ilgililere iadesine,

11.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.