YARGITAY KARARI
DAİRE : 11. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/5958
KARAR NO : 2023/5775
KARAR TARİHİ : 11.10.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
DAVA TARİHİ : 16.09.2014 (Asıl dava), 26.05.2015 (Birleşen dava)
HÜKÜM : Asıl dava davalısı Tasfiye Halinde T.Emlak Bankası T.A.Ş hakkında davanın reddine, diğer davalılar hakkında asıl ve
birleşen davada karar verilmesine yer olmadığına
Taraflar arasındaki asıl ve birleşen istirdat davalarının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece asıl dava davalısı Tasfiye Halinde T.Emlak Bankası T.A.Ş. hakkında davanın reddine, diğer davalılar hakkında asıl ve birleşen davada karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Mahkeme kararı, asıl ve birleşen dava davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Asıl davada davacılar vekili dava dilekçesinde; davalılar Nur Foto Ltd.Şti.ile müvekkilleri arasında leasing yolu ile bazı makinaların alımı için sözleşme yapıldığını, akdin teminatı olarak açık bonolar verildiğini, ödemelerin düzenli olarak yapıldığını ve borcun kalmamasına rağmen bonoların iade edilmeyerek diğer davalılara ciro ile devir edildiğini, bonoları devir alan diğer davalıların meşru hamil olmadıklarını ileri sürerek borçlu olmadıklarının tespitini talep etmiştir.
Birleşen davada davacılar vekili dava dilekçesinde; asıl davada konu edilmeyen diğer bonolar yönünden borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.
Davacılar vekili 11.02.2011 tarihli dilekçe ile, Tasfiye Halinde Emlak Bankası A.Ş ye ödenen 30.12.1998 tarihli 9.550 DM miktarındaki senet ile Türkiye Ekonomi Bankasına ödenen 30.8.1999 tarihli 9.550 DM ve 15.9.1999 tarihli 9.364 DM miktarındaki toplamı 28.464 DM’nin istirdatını talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı Nur Foto Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; dava konusu senetlerin teminat senedi olmadığını, ödemenin tamamlanmadığını savunarak davanın ve birleşen davanın reddini istemiştir.
2.Davalı … A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; bonoların ciro yolu ile hamili olduklarını savunarak davanın reddini istemiştir.
3.Davalı … Ekonomi Bankası A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; bononun ciro yolu ile hamili olduklarını savunarak davanın reddini istemiştir.
4.Davalılar … ve Demirbank vekilleri cevap dilekçesinde; kendilerinde bono bulunmadığını beyanla davanın reddini istemişlerdir.
5.Davalı Emlak Bankası vekili cevap dilekçesinde; davaya konu senetlerin kambiyo senetleri olduğunu, mücerretlik ilkesine göre senet borçlusunun temel borç ilişkisinden kaynaklanan def’ileri iyi niyetli hamile karşı ileri süremeyeceğini, teminat senedi olmadıklarını, sözkonusu senetlerin davalı bankaca davalı Nur Foto’ya kullandırılan kredilerin güvencesi kapsamında tam ciro ile tevdii edildiğini, davacının takip zoru ile değil ihtiyaren senet bedelini ödediğini, borcu olmadığı halde var sanıp ödeyenin bunu ispat etmedikçe istirdat talep edemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen Karar
Mahkemece bozma ilamına uyularak verilen 18.02.2020 tarih, 2014/663 E. ve 2020/128 K. sayılı karar ile davacılar tarafından toplam 28.464 DM ödemenin davalılar Nur Fotoğrafçılık Paz. Tic. A.Ş.’ye ve ilgili bankalara yapıldığı, 30.12.1998 vade tarihli 9.550 DM miktarındaki senedin davalı Tasfiye halindeki Türkiye Emlak Bankasına 23.08.1999 tarihinde davacılar tarafından ödendiği, ancak aynı ödemenin davalı Nur Fotoğrafçılık Paz. Tic. A.Ş.’ye de yapıldığı ayrıca davacılar tarafından davalı … Bankasına ödenen 30.08.1999 vade tarihli 9.550 DM ve 15.09.1999 vade tarihli 9.364 DM miktarındaki senetlerin yine davalı Nur Fotoğrafçılık Paz. Tic. A.Ş.’ye de ödendiği, bu şekilde mükerrer ödeme toplamı olarak davacıların iki kez ayrı ayrı 28.464 DM tutarında ödeme yaptıkları sabit olduğundan işbu senetlerin bedelsiz kaldığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne, davalılar ABN Ambrobank, NV, Demirbank T.A.Ş, … A.Ş, Demir Finansal Kiralama A.Ş, Halkbank A.Ş. hakkındaki davalar atiye terk edildiğinden ve 11.06.2009 tarihinde bu davalılar yönünden dosya işlemden kaldırılmakla yenilenmediğinden bu davalılar hakkındaki davaların HMK 150. maddesi gereği açılmamış sayılmasına, davacı tarafça ödenen 30.12.1998 vade tarihli 9.550 DM miktarındaki senedin davalı Tasfiye halindeki Türkiye Emlak Bankası’ndan alınarak davacılara iadesi ile mahkeme kasasında bulunan senedin karar kesinleştiğinde davacılara iadesine, bu senedin 23.8.1999 tarihinde davacı tarafça ödendiği gerekçesiyle 9.550 DM’nin (euro karşılığının) ödeme tarihi olan 23.8.1999 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa’nın 4/a maddesi gereğince işleyecek faiziyle birlikte Tasfiye halindeki Türkiye Emlak Bankasından alınarak davacılara verilmesine, davacı tarafça ödenen 30.08.1999 vade tarihli 9.550 DM ve 15.09.1999 vade tarihli 9.364 DM miktarındaki senetlerin davalı …’ndan (Temlik alan davalı …Ş.’den ) alınarak davacıya iadesi ile karar kesinleştiğinde davacılara iadesine, bu senetlerin bedelleri 15.9.2000 tarihinde davacı tarafça ödendiğinden toplam 18.914 DM’nin (Euro karşılığının) son ödeme tarihi olan 15.09.2000 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun’un 4/a maddesi gereğince işleyecek faiziyle birlikte davalı temlik alan davalı …Ş.’den alınarak davacılara verilmesine, davacıların davalılar Nur Fotoğrafçılık Paz. Tic A.Ş. ve davalı …’a 28.464 DM borçlu olmadıklarının tespiti ile davacılar tarafından ödenen 28.464 DM’nin (Euro karşılığının) davalı Nur Fotoğrafçılık Paz. Tic A.Ş. iflas masasına alacak olarak yazdırılmasına, davalı Alpaslan Yalçın’dan bu bedelin ayrıca tahsil talebinin reddine, birleşen davada, 15.01.2001 tarihli 9.364 DM, 15.02.2001 tarih 9.364 DM, 15.03.2001 tarih 9.364 DM, 15.04.2001 tarih 9.364 DM, 15.05.2001 tarih 9.136 DM miktarındaki ödenmeyen senetlerin Alternatif Finansal Kiralama A.Ş’den alınarak davacılara verilmesine karar verilmiş, karar davalı Tasfiye Halinde T. Emlak Bankası A.Ş. ve Girişim Varlık Yönetim A.Ş vekili tarafından temyiz edilmiştir.
B. Bozma Kararı
Dairemizin 21.12.2021 tarih, 2021/3873 E. ve 2021/7302 K. sayılı kararıyla; dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, Girişim Varlık Yönetim A.Ş. vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddine, Tasfiye Halinde T. Emlak Bankası’nın temyizine gelince, davalı T. Emlak Bankası tarafından dava konusu bono kullandırmış olduğu kredinin teminatı olarak alındığı ve asıl borçlu davacı tarafından ihtirazi kayıtsız ödendiği, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na (6102 sayılı Kanun) göre bononun teminat olarak verilmesinin mümkün olduğu, lehtarın davalı bankadan kredi kullandırdığının da anlaşıldığı, bu krediye istinaden verilen bononun ödenmesi karşısında artık bono bakımından davalı bankanın bir alacağının olmadığı başka bir anlatımla davacının bankaya borçlu olmadığının kabulünün mümkün olmadığı, bu nedenle davalı banka hakkındaki davanın reddine karar verilmesi gerekirken yapılan ödemenin istirdatına karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle karar işbu davalı yararına bozulmuştur.
C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece yukarıda tarih ve numarası belirtilen karar ile; tasfiye halinde T. Emlak Bankası haricindeki diğer davalılar hakkında açılan davalar hakkında verilen kararlar kesinleştiğinden yeniden hüküm verilmesine yer olmadığına, Tasfiye Halinde T. Emlak Bankası’nın aleyhinde açılan davaya gelince, davalı T. Emlak Bankası tarafından dava konusu bono kullandırmış olduğu kredinin teminatı olarak alındığı ve asıl borçlu davacı tarafından ihtirazi kayıtsız ödendiği, 6102 sayılı Kanun’a göre bononun teminat olarak verilmesinin mümkün olduğu, lehtarın davalı bankadan kredi kullandırdığının da anlaşıldığı, bu krediye istinaden verilen bononun ödenmesi karşısında artık bono bakımından davalı bankanın bir alacağının olmadığı başka bir anlatımla davacının bankaya borçlu olmadığının kabulünün mümkün olmadığı gerekçesiyle davalı banka yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma kararının yerinde olmadığı, hukuka aykırı ve maddi hata içerdiği, Mahkemece ”30.12.1998 vade tarihli ve 9.550 DEM miktarlı Emlak Bankası tarafından ibraz edilen ve karardan da Mahkeme kasasında saklandığı anlaşılan bono aslının” incelenmesi durumunda senedin protestoya tabi tutulduğu ve diğer senetlerin de icra takibine konu edildiğinin açıkça görüleceğini, dava dilekçesinde ve bilahare verilen dilekçelerde de tedbir talep edildiği ve verilmediğinin de görüleceğini, tedbir nedeniyle ödeme yapıldığını ve bu ödemenin rızai bir ödeme olmadığını, bahsedilen senette tanzim tarihi olmadığı, tanzim tarihi olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfını kazanamayacağını, ciro yolu ile de senetteki hakkın devredilemeyeceğini, bir borç doğmayacağını, fakat kambiyo senedi görünümündeki belgelerin görünüş itibariyle amme itibarına mazhar senetlerden olduğu için her an protestoya ve icra takibine konu edilebileceğini ve ticaretle uğraşan kişinin bundan zarar görebileceğini, somut olayın da bu şekilde olduğunu, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun 72 nci maddesinin altıncı fıkrasına göre, borçlunun menfi tespit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya “istirdat davası” olarak devam edileceğini, davaya istirdat davası olarak devam edilmediğini, yine ilk kararda davalıların hepsi lehine reddedilen kısım için bir vekâlet ücretine hükmedildiğini, bu kısmın da kesinleştiğini, bu defa davalı lehine tek ve fahiş bir ücrete hükmedilmiş olmasının da hatalı olduğunu, dava değerinden çok vekâlet ücreti olmayacağını, yine Tasfiye Halinde T.Emlak Bankası lehine ”tarafından yapılan 500,00 TL yargılama gideri” hükmü verildiğini bu giderin dökümünün yapılmadığını ileri sürerek ve re’sen gözetilecek sebeplerle kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Asıl ve birleşen dava; leasing sözleşmesine istinaden verilen bonoların ödeme neticesi bedelsiz kaldıklarının tespiti ile bonolara yönelik yapılan ödemelerin istirdadına ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun 72 nci maddesi.
3. Değerlendirme
Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, asıl ve birleşen davada davacılar vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Asıl ve birleşen davada davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz eden asıl ve birleşen davada davacılara yükletilmesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
11.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.