YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Ceza Dairesi
ESAS NO : 2021/3140
KARAR NO : 2023/353
KARAR TARİHİ : 09.02.2023

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

Sanık hakkında Dairemizce verilen bozma kararı üzerine kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. … Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından olay tarihinde, saat 17:45 sıralarında, … ilçesinde bulunan Şaft-2 Metro inşaat şantiyesinde basınçlı hava tankının patlaması sonucu iki işçinin öldüğü, üç işçinin ise nitelikli şekilde yaralandığı olayla ilgili olarak, 25.08.2010 tarihli iddianamesi ile bilinçli taksirle öldürme suçundan, metro inşaatının ihalesini alan yüklenici … firması ile … firmasının tünel kazı çalışmalarını verdiği alt taşeron … firması çalışanlarından oluşan 6 şüpheli hakkında 5237 sayılı TCK’nın 85/2, 62/1, 22/3 üncü maddeleri uyarınca dava açılmıştır.
2. … firmasının şantiye sorumlusu proje müdürü …, … Sağlığı ve Güvenliği mühendisinin …, tünel çalışmaları sorumlusunun … olduğu, … firmasının şantiye sorumlusunun …, Teknik işler malzeme ve koordinasyon sorumlusu …, tünel mühendisinin … olduğu beyanlardan ve dosyada bulunan belgelerden anlaşılmıştır.
3. … 11. Ağır Ceza Mahkemesi 05.06.2013 tarih, 2010/289 Esas ve 2013/110 Karar sayılı kararı ile sanıklar … ve … hakkında taksirle öldürme suçundan beraatlerine; sanık … hakkında 5237 sayılı kanunun 85/2, 62/1 inci maddeleri uyarınca 5 yıl hapis cezasına; sanıklar … ve … hakkında aynı Kanunun 85/2, 62/1 inci maddeleri uyarınca 2 yıl 6 ay hapis cezasına ve alt taşeron … firmasının tünel mühendisi … hakkında ise yine aynı Kanunun 85/2, 62/1 inci maddeleri uyarınca 5 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş ve mahkumiyet kararı verilen tüm sanıklar için “sanığın kişiliği, sosyal durumu, yargılama sürecindeki tutum ve davranışları ve suçun işlenmesindeki özellikler dikkate alınarak sanık hakkında verilen hapis cezasının 5237 sayılı TCK’nın 50. maddesinde düzenlenen seçenek yaptırımlara çevrilmesine TAKDİREN YER OLMADIĞINA…” gerekçesi ile hapis cezasını seçenek yaptırımlara çevirmemiştir.
4. … 11. Ağır Ceza Mahkemesinin 05.06.2013 tarih, 2010/289 Esas ve 2013/110 Karar sayılı kararına yönelik, mahkumiyetine karar verilen sanıklar müdafiileri ve katılan … vekilinin temyizi üzerine, Dairemizce 14.04.2015 tarih, 2014/6963 Esas, 2015/6534 Karar sayılı kararı ile ilk derece mahkemesinin sanıklar hakkında verdiği beraat ve mahkumiyet hükümlerinin ONANMASINA karar verilmiştir.
5. Mahkumiyet kararı verilen sanıklar müdafiilerinin talebi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 05.04.2016 tarihli itirazı ile Dairemizin Mahkumiyet – Onama kararına sanıklar …, … ve … yönünden, tali kusurlu olan ve adli sicil belgelerine göre sabıka kayıtları bulunmayan sanıklar …, … ve Hikmet Yeniay hakkında hükmedilen hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesine yer olmadığına karar verilmesinde isabet bulunmadığı gerekçesi ile İtiraz edilmiştir.
6. Dairemiz 07.06.2016 tarihli kararı ile itiraz konusunun Yargıtay Ceza Genel Kurulunca sonuca bağlanmasını uygun gördüğünden; Yargıtay Ceza Genel Kurulu 20.02.2020 tarih, 2016/12-1153 Esas, 2020/119 Karar sayılı kararı ile İTİRAZIN KABULÜNE, Dairemizin 14.04.2015 tarih, 2014/6963 Esas, 2015/6534 Karar sayılı ONAMA KARARININ KALDIRILMASINA, güncel nüfus kayıt örneğinde sanık …’ın 22.11.2017 tarihinde öldüğü bilgisinin yer alması karşısında, bu konuda gerekli araştırmanın mahallinde yapılarak, sonucuna göre 5237 sayılı TCK’nın 64 ve 5271 sayılı CMK’nın 223. maddeleri uyarınca hüküm verilmesi gerektiğinden BOZULMASINA karar vermiştir.
7. … 11. Ağır Ceza mahkemesi 16.07.2020 tarih, 2020/181 Esas, 2020/182 Karar sayılı karar ile karardan sonra öldüğü anlaşılan sanık … hakkındaki davanın düşürülmesine, sanık … hakkında taksirle öldürme suçundan TCK’nın 85 inci maddesinin ikinci fıkrası, 62 nci maddesinin birinci fıkrası ve 50 nci maddesinin birinci fıkrasının a bendi ile dördüncü fıkrası uyarınca 30.400,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir.
8. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan 11.06.2021 tarihli ve 2020/83374 sayılı, sanık müdafiinin temyiz isteminin reddi ile sanık hakkındaki hükmün Onanması görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi edilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Sanık … Müdafiinin Temyiz Sebepleri
1. Dosyada bulunan bilirkişi raporlarından, hükme esas alınan 23.07.2012 tarihli bilirkişi raporunun eksik ve adaletli olmadığına,
2. … şirketinin İnşaat ve Tünel sorumluları olan … ile … ‘nın niçin beraat ettiklerinin anlaşılamadığına,
3. Ayrıca müvekkil hakkında temel ceza 5 yıl hapis cezası olarak belirlenirken, müvekkil ile aynı şekilde kusurlu bulunan, … hakkındaki temel cezanın 2 yıl 6 ay hapis cezası olarak belirlenmesinin çelişki olduğuna,
4. Kararın kanun ve hukuka aykırı olduğuna,
ilişkindir.
III. OLAY VE OLGULAR
Yerel Mahkemenin Kabulü
1. Olay tarihinde Konak ilçesi … 143 sk. sonunda bulunan Saft-2 Metro İnşaat girişinde basınçlı hava tankının patladığı ve patlama sonucunda … ve …’ın öldüğü, …, … ve Fatih Demirel’in nitelikli şekilde yaralandıkları, ölenin yakınları ile yaralanan kişilerin olayda sorumluluğu bulunan kişiler hakkında şikayetçi oldukları anlaşılmıştır.
2. Metro İnşaatının ihalesini … Büyükşehir Belediyesinden alan yüklenici … firması ile … firmasının tünel kazı çalışmalarını verdiği alt taşeron … firması çalışanlarından oluşan 6 sanık hakkında yapılan yargılama sonucunda, … firmasının şantiye sorumlusu proje müdürü …, … Sağlığı ve Güvenliği mühendisinin …, Tünel Çalışmaları sorumlusunun … olduğu, … firmasının şantiye sorumlusunun …, Teknik İşler Malzeme ve Koordinasyon sorumlusu …, tünel mühendisinin … olduğu beyanlardan ve dosyada bulunan belgelerden anlaşılmıştır.
3. Yetkililerin olay günü tünellerde gece çalışması yaparak işi hızlandırmak istedikleri, bu amaçla tünellere hava ve su gitmesi için tesisatın kurulması gerektiği, … firması alt yüklenici olan … firmasına kullanması için 1 adet hava komprösürünü şaft -2 istasyonuna getirerek alt yükleniciye teslim ettiği, … firması işçileri tarafından tesisatın işler hale getirilmesi talimatının, … firması şantiye şefi sanık …, teknik işler ve malzama sorumlusu sanık … ve tünel mühendisi sanık …’in bilgisi dahilinde verildiği anlaşılmıştır. Ölen ve yaralanan işçilerin niteliksiz inşaat işçileri oldukları, kısa bir süre önce işe girdikleri, olay mahallinde bulunan hava tankına kompresörü bağlayarak tünele hava gidip gitmediğini kontrol ettikleri, kompresörün bir iki kez çalıştırıldığı, kompresörün durduğu, kompresör çalıştırıldığı sırada demir hava tankının patladığı anlaşılmıştır.
4. 04/06/2010 tarihli … firmasının … sağlığı ve güvenliği kurulunun toplantı tutanağında, şüphelilerden … ve … ‘nın hazır bulunduğu toplantının 12. maddesinde makine mühendisleri odasından basınçlı kap kaldırma araçları için gerekli periyodik bakım raporlarının alınmasına karar verildiği, buna rağmen söz konusu raporlar alınmadan hava tankının işletmeye açıldığı tespit edilmiştir.
5. Makine mühendislerince düzenlenen 23/07/2010 tarihli bilirkişi raporunda; patlayan hava tankının monte edildiği yerden 15 metre uzaklıkta 6 metre aşağıda havalandırma girişi önüne fırlamış bir yerde bulunduğu, patlamış olan basınçlı hava tankının gövdesinin tamamen yarılıp deforme olduğu, tankın üzerinde imalatçı firma tarafından hazırlanıp monte edilmiş (kap hacmi, işletme basıncı, deneme basıncı, kontrol tarihi vb. teknik bilgileri içeren) etiketin bulunmadığı, tank üzerinde imalatından sonra çeşitli harici malzeme ve boruların kaynakla monte edilmiş olduğu, hava tankı içinde yoğun bir korozyonun oluşmuş olduğu, buna bağlı olarak tankın çeşitli bölgelerinde gövde ve bombe sacı et kalınlığında incelmeler meydana geldiği, hava tankının patlamalara karşı dayanıklı ayrı bir bölmede bulunmadığı, tankın imal yılının belli olmadığı, aşırı korozyonlu eski bir tank olduğu, hava tankının kaza sırasında hava basılarak devreye alınmaya çalışıldığı, tanka hava basan kompresörün …marka bir kompresör olduğu, maksimum çalışma basıncına ait bilgilerin üzerinde bulunmadığı, gerek kompresör, gerekse hava tankı üzerinde ve yakınında hiçbir uyarı levhasının bulunmadığı, tankın ve kompresörün kullanılmasının … sağlığı ve … güvenliği tüzüğüne uygun olmadığı, teknik eleman kullanılmadığı, işçilere … sağlığı ve güvenliği kursu verilmemiş olduğu tespit edilmiştir.
6. … Üniversitesi Metalurji Mühendisliği bölümünce verilen raporda, meydana gelen hasarın tank malzemesinin aşırı korozyonu nedeniyle et kalınlığında meydana gelen aşırı incelmeden kaynaklandığı, metal yorulmasına işaret eden bir bulgunun olmadığı, et kalınlığı bu derece azalmış bir tankın basınçlı hava tankı olarak kullanılmasının mümkün olmadığı tespit edilmiştir.
7. Hükme esas alınan 23.07.2012 tarihli … Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü üç öğretim üyesi ile … güvenliği uzmanı ve … Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim üyesi olmak üzere toplam 5 kişiden oluşan bilirkişi heyet raporu “…. söz konusu kazada … firmasının şantiye sorumlusu inşaat mühendisi …’in 1. dereceden asli kusurlu olduğu, …’ın … (…) sıfatıyla 2. dereceden asli kusurlu olduğu, inşaat mühendisi …’in kazı şefi (…) sıfatıyla 1. dereceden asli kusurlu olduğu, jeofizik mühendisi …’ın şantiye koordinatörü (…) sıfatıyla 2. dereceden tâli kusurlu olduğu, maden mühendisi …’ın … güvenliği mühendisi (… firması) sıfatıyla 2. dereceden tâli kusurlu olduğu, … firması sıfatıyla inşaat mühendisi …, tünel şefi … ‘nın kusurlu olmadıklarının mütalaa edildiği, Mahkememizce olayın oluş şekline ve dosya içeriğine uygun olması nedeniyle itibar edilen bu rapora dayanılarak; … ve …’un beraatlerine, …, …, … ve …’in ayrı ayrı cezalandırılmalarına karar verilmiştir.” şeklindedir.
8. Kaza sebebiyle ölenlerin yasal mirasçıları ile hayati tehlike geçirecek şekilde yaralanan üç işçi (…, … ve …) nin sanıklardan şikayetçi oldukları ve katılma talebinde bulundukları, uzlaşmayı kabul etmedikleri görülmüştür.
9. Katılan … ifadesinde; “Olay tarihinde şantiye ye malzeme alma amacıyla … isimli kişiyle gittik, malzemeleri alıp depoya verdik, öğleden sonra da bizden sorumlu olan …’e telefon edip malzemeleri getirip depoya bıraktığımızı söyledik … gündüz vardiyasında görevli olan ölen … ile birlikte gidip, bağlantıları yapmamız talimatını verdi. … ilk gün işe başlamıştı, hava tesisatını çekmek için gittik, çalışan ve çalışmayan malzemenin tespitini istedi, hava komprösör makinesine 5 … kadar marşa bastım, çalışmadı, ikinci bastığımda 5 … kadar çalıştırdım, bununla amacım çalışıp çalışmadığının tespitiydi, sonra su tesisatına geçtik, bunun kontrolünü yaparken tank patladı, tesisatı çekme işlemi talimatını bana … verdi, benim muhatap olduğum mühendis kendisidir …” şeklinde anlatımda bulunmuştur.
10. Sanık … Savunmasında özetle; “… inşaatta kazı mühendisi olarak çalışıyorum, olay günü sabahı komprösörün geldiğini duydum, …’den komprösörü istedim, olay yerine götürdüm, kalan bağlantı parçaların …’ın gönderdiğini öğrendim, … beni arayarak malzemeleri aldığını, bağlantı yapacağını belirtti, bende bağlantıları yapın Pazar günü kazıya başlayacak şekilde hazır bulunsun diye söyledim. … bir an önce işe başlanması için baskı yapıyordu, amacı da işin bir an önce başlayıp bitirilmesiydi, bana Pazar günü kazı çalışması başlamazsa kendine … bul dedi, bende bunu …’a illettim, ancak koprösör veya hava tankını çalıştırın diye talimat vermedim, komprösör çalıştırması tankın çalıştırması işi ve yetkisi makine mühendisine aittir, ancak bizde de … firmasında da makine mühendisi bildiğim kadarıyla yoktu, esasta bunların çalıştırılması ve denetimini makine mühendisi yapar kazı işinin riskli ve kritik olması nedeniyle ben 24 saat bulundum, görevimi hakkıyla yaptım, herhangi bir ihmalim olmadı, ancak komprösör ve patlayan tankla ilgim yoktur…” şeklindedir.
11. … 11. Ağır ceza Mahkemesi 16.07.2020 tarih, 2020/181 Esas, 2020/182 Karar sayılı kararın gerekçesinde; Yargıtay Ceza Genel Kurulunun kararı doğrultusunda; sanık Himmet hakkındaki kamu davasının TCK’nun 64. maddesi uyarınca düşürülmesi yönünde ek karar tesis edildiği, sanıklar Hakan ve Tekin yönünden ise; meydana gelen kazada kusurları bulunan sanıklar … ve …’in cezalandırılmalarına karar verilmesi gerektiği, bu bağlamda; ceza tayin edilirken sanık …’in 2 kişinin ölümü ve birden fazla kişinin yaralanması ile sonuçlanan bu kazada asli kusurlu olması nedeniyle sevk maddesinde öngörülen cezanın alt sınırından uzaklaşılarak kusur durumuna göre cezalandırılması cihetine gidildiği, keza; meydana gelen bu kazada sanık …’ın kusurlu olduğu belirtilmekle beraber tâli kusurlu olduğu için daha az ceza ile cezalandırılmasının hakkaniyete uygun olacağının değerlendirildiği, tüm bu açıklamalar ışığında; özellikle Yargıtay Ceza Genel Kurulunun bozma kararı da nazara alınarak daha önceden sabıkaları bulunmayan ve meydana gelen kazada kasta varan bir ihmalleri görülmeyen sanıklar Hakan ve Tekin hakkında hükmedilen hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi gerektiği kanaatine varmıştır.
IV. GEREKÇE
Olay günü, … firmasında … olarak çalışmakta olan …’ın, tünel mühendisi, kazı şefi olarak görev yapan sanık …’ den aldığı talimat üzerine deformasyondan dolayı yapılması gereken tarama ve iksa değişimleri için hazırlık çalışmaları kapsamında, tünel içinde hava tesisatı ve basınçlı havanın sağlanması için … … başkanlığında, …, …, … ve … isimli işçilerin, tünel boyunca devam eden boru ve hava tesisatını bir metre uzunluğundaki basınçlı hortum ile kompresörün beslediği hava tankına bağladıkları, kompresörün çalıştırıldığı ve sisteme basınçlı hava verildikten bir dakika sonra ses gelmesi üzerine durdurulduğu, daha sonra tekrar çalıştırıldığı ve yeniden basınçlı hava verildiği ve hava tankının patladığı anlaşılan olayda;
… ile … firması arasında taşeron (alt işveren) sözleşmesi imzalanmış ve bu sözleşmede; … firması gerek malzeme kötülüğünden ve gerekse yapım ve hizmet işlerinin kusur ve eksikliklerindenh dolayı, İdarece gerekli görülecek bütün onarım ve düzeltmeleri, sürekli bakım işlerini kendi hesabına derhal yapmak szorunda olduğu, tüm çalışanlarını … kazalarına karşı korumak ve kendilerine işin gerektirdiği koruyucu aletleri vermekle yükümlü olduğu, … kazalarına karşı eğitimlerinden ve sürekli denetimlerinden sorumlu olduğunun belirtildiği;
Sanığın alt yüklenici … firmasında tünel mühendisi olarak görev yaptığı, olayın meydana geldiği tanka hava basan kompresörün …marka bir kompresör olduğu ve Doğan Kompresör isimli firmadan temin edildiği ve … firması tarafından 15.07.2010 tarihinde sözleşme ile kiralandığı, maksimum çalışma basıncına ait bilgilerin üzerinde bulunmadığı, gerek kompresör, gerekse hava tankı üzerinde ve yakınında hiçbir uyarı levhasının bulunmadığı , tankın ve kompresörün kullanılmasının … sağlığı ve … güvenliği tüzüğüne uygun olmadığı, teknik eleman kullanılmadığı, işçilere … sağlığı ve güvenliği kursu verilmemiş olduğu tespit edilmiştir.
Tünel kazı işini alan alt işveren … Ltd. Şti. nin yetkili elemanları ve işçileri vasıtasıyla, işyerine yeni bir hava sistemi kurmakta oldukları, sisteme monte edilecek hava tankının eski ve kullanılmış olduğunun Sanık tarafından da bilinmesine rağmen, tankın hava basıncına uygun olup olmadığı, sisteme monte edilecek hava tankının bağlanmadan önce basınç testinin yapılması, herhangi bir patlamaya karşı işçilerin patlamadan zarar görmeyecek koruma duvarı içinde olması gerektiği, hava tankın da emniyet ventilinin bulunmadığı, eksikliklerin asıl işverene ve yöneticilere bildirilmesi, düz işçilerin çalışmalarının kontrol edilmesi, eğitim ve bilgilendirme ile koordineli çalışma yapılması gerekir iken, tüm bu eksiklik ve ihmallerin kazanın meydana gelmesinde etkili olduğu, hükme esas alınan 23.07.2012 tarihli … Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü üç öğretim üyesi ile … güvenliği uzmanı ve … Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim üyesi olmak üzere toplam 5 kişiden oluşan Bilirkişi Heyet Raporu’nun olayın oluş şekline ve tüm dosya kapsamına uygun olduğu,
Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz sebepleri de reddedilmiştir.
V. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle, … 11. Ağır Ceza Mahkemesinin 16.07.2020 tarihli ve 2020/181 E. 2020/182 K. sayılı kararında sanık müdafiince öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden sanık müdafiinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,
Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
09.02.2023 tarihinde karar verildi.