YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Ceza Dairesi
ESAS NO : 2022/3301
KARAR NO : 2023/1719
KARAR TARİHİ : 18.05.2023

MAHKEMESİ:Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. Davacı vekili 09.07.2018 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; ” …müvekkil …’un üzerine atılı silahlı terör örgütüne üye olma suçundan . Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/1135 sayılı dosyasına ilişkin olarak 20/02/2017 tarihinde göz altına alındığını, Kulu Sulh Ceza Hakimliğinin 23/02/2017 tarih ve 2017/21 sorgu nolu kararı ile adli kontrol hükümleriyle serbest bırakıldığı, ancak müvekkil hakkında bylock kullanıcısı olduğu iddiası ile aynı soruşturma dosyası üzerinden yakalama kararı ile FETÖ terör örgütüne üye olma suçu isnat edilerek tutuklanıp Keskin T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna gönderildiği, tutuklamanın ardından yapılan yargılamada … 8. Ağır Ceza Mahkemesi 03/04/2018 tarih ve 2018/1 E. Ve 2018/163 K.sayılı dosyası ile müvekkil hakkında beraat kararı verildiğini kararın 11/04/2018 tarihinde kesinleştiği, müvekkilin haksız tutuklama sebebiyle (20/02/2017 tarihli göz altı süresi de dahil olmak üzere )07/03/2017-12/01/2018 tarihlerinde yaklaşık 10,5 ay tutuklu kaldığı sürede mağdur olduğu, tutuklanmadan önce müvekkilin … ili .Anadolu Lisesinde kimya öğretmeni olarak görev yaptığı 14/10/2016 tarihinde açığa alınmasına müteakip 07/02/2017 tarihinde 686 sayılı KHK ile ihraç edildiği, tutuklandığı süre içerisinde çalışamadığı, bekar olduğu için ailesine muhtaç olarak hayatını idame ettirdiği, saygın bir öğretmen olmasına rağmen haksız tutuklanma sebebiyle maaş ve ek ders ücretini alamadığını, yüklü miktarda gelir kaybına uğradığı, aynı zamanda cezaevinde yaptığı harcamalar nedeniyle 10.000,00 TL maddi zarara uğramış olduğunu, ailesinin ceza evi ziyaretleri için Kırıkkale ili Yukarı Mahmutlar Köyünden her hafta Keskin T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna yol ve ihtiyaç sebebi ile 8.000,00 TL maddi zarara uğradığından bahisle 100.000,00 TL maddi zarar talebi ile 300.000,00 TL manevi tazminat talebi olmak üzere toplamda 400.000,00 TL tazminatın müvekkilin gözaltına alınma tarihi olan 20/02/2017 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte Hazine’den alınarak kendisine verilmesini, talep etmiştir.

2. Davalı Hazine vekili davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, maddi tazminat talebinin somut delillere dayanmadığı, davacının 701 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 08.07.2018 tarihinde mesleğe iade edildiğini ve talep ettiği maaş kaybının kendisine ödendiğini, davacının ihraç sebebiyle gelir kaybına ilişkin maddi tazminat talebi ile tutuklu kalınan yaklaşık 11 aylık süre içinde yaşanan manevi buhrana karşılık istenen manevi tazminat talebinin fahiş olduğu belirtilerek, açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.. 1. Ağır Ceza Mahkemesi 18.12.2018 tarih, 2018/258 Esas, 2018/335 Karar sayılı karar ile “… 1-Davacının maddi tazminat talebinin KISMEN KABÜLÜNE, 165,00-TL maddi tazminatın (Cezaevindeki harcamalar) gözaltı tarihi olan 20.02.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı … Hazinesinden alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin REDDİNE,

4-Davacının manevi tazminat talebinin kısmen KABULÜ İLE, 15.600,00-TL manevi tazminatın gözaltı tarihi olan 20.02.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı … Hazinesinden alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin REDDİNE,…” karar verilmiştir.

5. İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurusu üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 26. Ceza Dairesi 26.03.2021 tarih, 2020/729- 2021/926 Karar sayılı kararı ile davacı yararına eksik manevi tazminata hükmolunması ve Ceza evi harcamalarının koruma tedbirlerine dayalı tazminat davalarında maddi tazminat kapsamında değerlendirilemeyeceği gözetilmeden, davacının bu husustaki talebinin kısmen kabulü ile yazılı şekilde hüküm tesisini hukuka aykırı bularak, davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf istemi bu nedenlerle yerinde görüldüğünden, 5271 sayılı CMK’nun 280 ve 303 maddesi ile 6100 sayılı HMK’nun 353/b-2 maddeleri uyarınca hükmün düzeltilerek, istinaf başvurularının CMK’nın 280/1-a ve HMK’nun 353/b-2 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, karar verilmiştir.

6. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 26.05.2022 tarihli tebliğnamesi ile davacı vekilinin temyiz isteminin esastan reddini talep etmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Davacı Vekilinin Temyiz İstemi;
Davacının maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğuna, cezaevinde kaldığı sürece kantin alışveriş tutarının 5.470,00 TL olduğuna, manevi tazminat miktarının ise yaşanan mağduriyetin yanında çok az olduğuna ilişkindir.

III. DAVA KONUSU
Temyizin kapsamına göre;
A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü;
1.-Davacının maddi ve manevi tazminat talebinin KISMEN KABÜLÜNE,
“…Davacının maddi tazminat istemi yönünden yapılan değerlendirmede; davacı …,. Anadolu lisesinde kimya öğretmeni olarak görev yapmakta iken 20/02/2017-22/02/2017 tarihleri arasında gözaltında kaldığı ve 07/03/2017 tarihinde tutuklandığı ve 12/01/2018 tarihinde tahliye edildiği, 701 sayılı KHK kararı ile göreve iade edilip, 09/07/2018 tarihinde Atatürk Anadolu lisesindeki görevine tekrar başladıktan sonra geriye dönük olarak uzaklaştırma dönemine ait maaşının 1/3 ve ihraç edildiği döneme ilişkin olarak maaşının tamamının kurumu tarafından ödendiği anlaşıldığından maaş zararının bulunmadığı, davacının cezaevinde yapmış olduğu harcamaların ise toplamda 165,00 TL olduğu Keskin T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan gelen cevabi yazıdan anlaşılmış olup gözaltı tarihi olan 20/02/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte 165,00 TL maddi tazminatın kabulüne fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Manevi tazminat talebine gelince,… davacının tutuklulukta geçirdiği süre, oluşan mağduriyeti atılı suçun nevi, davacının sosyal ve ekonomik durumu bütünüyle değerlendirilerek davacı yararına takdiren 15.600,00 TL manevi tazminata, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

2. … 8.Ağır Ceza Mahkemesi 03/04/2018 karar tarihli 2018/1 E. Ve 2018/163 sayılı kararına ilişkin dosyasında; davacı … hakkında 5237 sayılı TCK’nın 314/2 maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle açılan kamu davasının yapılan yargılaması sonucunda, sanığın üzerine atılı FETÖ /PDY silahlı terör örgütü üyesi olma suçunu işlediği sabit olmaması sebebi ile davacının CMK ‘nın 223/2-e maddesi gereğince beraatine dair karar verdiği anlaşılmıştır. Bu beraat kararının 11/04/2018 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

3. … valiliği İl Milli eğitim Müdürlüğünün 22.11.2018 tarih ve 83853179-841.02.17-E.22451381 sayılı cevabi yazısı ile davacı …’un 701 sayılı KHK kararı ile göreve iade edilip, 09/07/2018 tarihinde . Anadolu lisesindeki görevine başladığı 20/02/2017-22/07/2017 göz altı tarihleri ile 07/03/2017-12/01/2018 tarihleri arasında tutuklu kaldığı süre boyunca maaş ödemesi yapılmadığı, göreve başladıktan sonra belirtilen tarihler arasında geriye dönük olarak, açıkta geçen süreler için hak ettiği 1/3 maaşları ile ihraç edildikten sonra ödenmeyen tam maaşlarının iade edildiği anlaşılmıştır.

4.T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün 06/12/2018 tarihli cevabi yazısında davacı …’un kurumda bulunduğu süre içerisinde yaptığı harcamalar gönderilmiştir.

5.Hazine Bakanlığı Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğünün 09/08/2018 tarihli cevabi yazısında; davacı tarafından açılmış başka bir tazminat davasına ve adı geçen şahsa yapılmış bir ödemeye ve gönderilmiş ödeneğe rastlanılmadığı belirtilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü;
Bölge Adliye Mahkemesince hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına alınmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında ve tutuklu kaldığı süre gözetilerek, zenginleşme sonucunu doğurmayacak şekilde hak ve nesafet kurallarına uygun makul ve makbul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerektiği, mahkemece dahi bu hususlar uyarınca takdir edileceği belirtildiği halde davacı yararına bu ölçülere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması; davacının ceza evindeki harcamalarının koruma tedbirlerine dayalı tazminat davalarında maddi tazminat kapsamında değerlendirilemeyeceğinin gözetilmemesi gerekçeleriyle davacın maddi tazminat talebinin reddiyle, 15.600,00-TL olarak hükmedilen manevi tazminatın 26.000, 00 TL ya yükseltilmesi suretiyle istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE
Tazminat talebinin dayanağı olan … 8. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/1-2018/163 sayılı ceza dava dosyası kapsamında davacının suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçunu işlediği sabit olmaması sebebi ile davacının CMK ‘nın 223/2-e maddesi gereğince beraatine dair karar verildiği 20/02/2017-22/07/2017 göz altı tarihleri ile 07/03/2017-12/01/2018 tarihleri arasında 306 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonucunda davacının beraatine hükmedildiği, hükmün 11/04/2018 tarihinde kesinleştiği, gözaltına alınma ve tutuklama tarihi itibariyle davanın yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğu, davanın 5271 sayılı Kanunun 142 nci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen süre içerisinde yetkili ve görevli mahkemede açıldığı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yapılan incelemede davacı hakkındaki tutuklama müzekkeresinin infaz gördüğü ve tazminat şartlarının oluştuğu anlaşılmıştır.

Davacı Vekilinin Temyiz Sebepleri Yönünden;
1.Davacının ihraç edilmesinin ardından mesleğine iade edildikten sonra geriye dönük maaş ödemelerinin yapıldığı anlaşıldığından maaş alacağına ilişkin talebin reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

2.Davacının maddi tazminat talebine konu cezaevinde yapılan harcamalar, yakınlarının kendisini ziyaret için yaptıkları masraflar gibi taleplerin 5271 sayılı Kanunun 141 inci maddesinde talep edilebilecek maddi zarar kapsamında değerlendirilemeyeceğinden bu taleplerin maddi tazminat olarak ödenmemesi hukuka uygun bulunmuştur.

3.Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden … Bölge Adliye Mahkemesi 26. Ceza Dairesinin, 26.03.2021 tarih, 2020/729 Esas, 2021/926 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca … Bölge Adliye Mahkemesi 26. Ceza Dairesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ise . 1. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

18.05.2023 tarihinde karar verildi.