YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2007/9595
KARAR NO : 2007/12267
KARAR TARİHİ : 15.06.2007
MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi
DAVA TÜRÜ : Ödeme Emrine İtiraz (İptal)
Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :
Alacaklı … borçlular Anıl Taş Madencilik San.Tic.Ltd..Şti. (keşideci) İçkale Harfiyat San.Tic.Ltd.Şti. (lehtar) ve ciranta Yüksel Varol hakkında kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatmıştır. Borçlu şirket vekilinin yasal süresi içerisinde icra mahkemesi nezdindeki itirazı mahkemece takip alacaklısının tam veya beyaz cirosu olmadığından bahisle ve yetkili hamil olamayacağından takibin iptaline karar verilmiştir.
Alacaklı vekilinin temyizi üzerine yapılan incelemede;
Kambiyo senetleri ile ilgili hak sahipliğini isbat külfiyeti hakkındaki TTK.nun 598. ve 702. madedlerinde “senedi elinde bulunduranın kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı…” öngörülmüştür. Anılan maddeler tedavülü sona ermiş senetler hakkında uygulanmaz zira tedavülden sonraki ciroların alacağın temliki hükümlerini doğuracağı aynı yasanın 602. ve 705. maddelerinde ayrıca düzenlenmiştir. Tedavülü sona erip ibraz edilen ve muhtelif cirolar görmüş senetlerde cirantalar atlanmak suretiyle müracaat borçlularına başvurularak senet bedelinin tahsili ile ona iadesi mümkündür. Bu halde senet üzerinde ayrıca yeniden geriye dönüş ciro imzasının bulunması gerekmez. Ciro silsilesi içerisinde imzası olan ve senet elinde bulunan takip alacaklısı yetkili hamildir. Ancak, vadesi veya ibraz günü henüz gelmemiş, ciro olanağı olan senetlerde cirontalar atlanmış ise bu kişi yetkili hamil sayılmaz.
TTK.nun 721. maddesinde belirlendiği üzere çekin cirosunun ibraz müddetinin bitiminden önce yapılması zorunludur.
Öte yandan çekin ödenmesi için ibrazı zorunlu olup, ibrazın belli bir yerde (muhatap banka) ve belli bir süre içerisinde yapılması gerekir. Çekin doğrudan doğruya muhatap bankaya ibraz olunması çek bedelinin ödenmesi talebini ifade edeceğinden ibraz ciro anlamı taşımaz.(Zira muhataba yapılan ciro makbuz hükmündedir.TTK.701/4)
Az yukarıda açıklandığı üzere TTK.nun 702. madde hükmüne göre cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kimse son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı, müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde selahiyetli hamil sayılır. (Çizilmiş cirolar bu
hususda yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro takip ederse bu son ciroyu imzalayan kimse çeki beyaz ciro ile iktisab etmiş sayılır.
Bu kurallar ışığında somut olayın incelenmesinde; takip dayanağı çek lehtarın cirosu ile Selim Elli bey’e onun da (beyaza) cirosu ile Yüksel Varol’a Yüksel Varol’da beyaz cirosu ile takip alacaklısı …’a geçtiği görülmüştür. TTK.nun 730. maddesi göndermesi ile çeklerde de uygulanması gereken TTK.nun 595/2. maddesine göre lehine ciro yapılan kimsenin ciroda gösterilmesine lüzum olmadığı gibi ciro, cirantanın sadece imzasından bile ibaret olabilir şekildeki cirolara “beyaz ciro” denilir. Bu durumda son ciro beyaz ciro olduğundan ve cirolarda herhangi bir kopukluk bulunmadığından takip alacaklısı çeki bankaya ibraz eden yetkili hamil olup borçlunun sair itiraz nedenleri incelenerek oluşacak sonuca göre bir karar vermek gerekirken yazılı şekilde takibin iptali isabetsiz olup mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.
SONUÇ : Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İ.İ.K. 366 ve H.U.M.K.’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 15.06.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.